«Jetisy media» اقپارات الاڭىندا وتكەن بريفينگتە جوڭعار الاتاۋى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى اۋماعىنداعى تابيعي، ارحەولوگيالىق، تاريحي جانە كيەلى مۇرالاردى كەشەندى زەرتتەۋ ماسەلەسى كەڭىنەن تالقىلاندى. جيىنعا ۇلتتىق پارك ماماندارى، عالىمدار، ولكەتانۋشىلار مەن تابيعات جاناشىرلارى قاتىسىپ، وڭىردەگى تاريحي مۇرالاردى ساقتاۋ مەن جۇيەلەۋدىڭ وزەكتى باعىتتارى ءسوز بولدى.
جەتىسۋ جەرى تابيعاتتىڭ كوركى مەن تاريحتىڭ تەرەڭ ءىزى قاتار ساقتالعان قاسيەتتى مەكەندەردىڭ ءبىرى. اسقار تاۋلار، كونە شاتقالدار، سارقىراعان وزەندەر مەن تىلسىم جوتالار تەك تابيعي بايلىق قانا ەمەس، ادامزات وركەنيەتىنىڭ ءۇنسىز كۋاسى رەتىندە دە باعالى. سول باي مۇرانى عىلىمي تۇرعىدان زەرتتەپ، كەلەر ۇرپاققا جەتكىزۋ باعىتىندا جوڭعار الاتاۋى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىندە كەشەندى جۇمىستار قولعا الىنۋدا.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
بريفينگ بارىسىندا جوڭعار الاتاۋى مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ عىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى جانار نۋرگوجانوۆا ۇلتتىق پارك اۋماعىنداعى پەتروگليفتەر، قورعاندار، كونە قونىستار مەن كيەلى ورىنداردىڭ عىلىمي ماڭىزىنا ەرەكشە توقتالدى.
– جوڭعار الاتاۋى تەك تابيعي بايلىعىمەن عانا ەمەس، تاريحي مادەني مۇرالارىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. پارك اۋماعىنداعى پەتروگليفتەر ەجەلگى ادامداردىڭ تۇرمىس تىرشىلىگىن، دۇنيەتانىمىن، اڭشىلىق كاسىبىن بەينەلەيدى. ال قورعاندار مەن كونە ورىندار ساق، تۇركى داۋىرلەرىنىڭ تاريحي قاباتتارىن تانىتادى. سوندىقتان تابيعاتتى قورعاۋمەن قاتار تاريحي مۇرالاردى ساقتاۋ دا باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولۋى ءتيىس»، – دەدى ول.
عىلىمي جوبا اياسىندا سارقان، لەپسى جانە الاكول فيليالدارى كەزەڭ كەزەڭىمەن زەرتتەلمەك. العاشقى جۇمىستار سارقان فيليالىنا قاراستى امانبوكتەر ورمانشىلىعى اۋماعىندا جۇرگىزىلەدى. ۇلكەن ايداۋ مەن سارقان وزەندەرىنىڭ سالالارىن قامتيتىن شاتقالداردا پەتروگليفتەردى، قورعانداردى، كونە قونىستاردى انىقتاۋ، كارتاعا ءتۇسىرۋ، فوتوفيكساتسيا جاساۋ جانە GIS فورماتىنداعى دەرەكقور قالىپتاستىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
جيىندا ءسوز العان «جەتىسۋ» ولكەتانۋشىلار ورتالىعى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى قاجەت انداس بۇل باستامانىڭ تەك ارحەولوگيالىق جوبا ەمەس، حالىقتىڭ تاريحي جادىن ساقتاۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى عىلىمي قادام ەكەنىن ايتتى.

– ءاربىر شاتقال، ءاربىر وزەن اڭعارى، ءاربىر تاس بەدەر مەن قورعان حالقىمىزدىڭ تاريحي جادىن ساقتاپ تۇرعان ءۇنسىز شەجىرە ىسپەتتى. بۇگىندە كوپتەگەن تاريحي ورىندار تابيعي اسەردەن، ادام ارەكەتىنەن نەمەسە عىلىمي باقىلاۋدىڭ بولماۋىنان جويىلۋ قاۋپىنە ۇشىراپ وتىر. ەگەر ءدال ءقازىر جۇيەلى زەرتتەۋ مەن قورعاۋ جۇمىستارىن قولعا الماساق، كەلەر ۇرپاققا جەتكىزە المايتىن قۇندىلىقتاردان ايىرىلىپ قالۋىمىز مۇمكىن»، – دەدى ولكەتانۋشى.
زەرتتەۋ بارىسىندا تەك ارحەولوگيالىق نىساندار عانا ەمەس، تابيعي گەوگرافيالىق كەڭىستىكتەر دە نازارعا الىنادى. اسۋلار، جايلاۋلار، كونە كوش جولدارى، اراساندار، وزەن كولدەر مەن تاريحي سۇرلەۋلەردىڭ تابيعي جانە تاريحي ماڭىزى سارالانادى. سەبەبى ەجەلگى قونىستار مەن كوش جولدارى كوبىنە تابيعاتپەن ەتەنە بايلانىستا قالىپتاسقان.
سونىمەن قاتار دارىلىك وسىمدىكتەر، جابايى جەمىس جيدەك تۇرلەرى، اڭ قۇستار دۇنيەسى مەن سۋ ەكوجۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى دە زەرتتەۋ نىسانىنا اينالادى. بۇل باعىت تابيعاتتى قورعاۋ مەن حالىقتىڭ ءداستۇرلى تانىمىنىڭ ءوزارا ساباقتاستىعىن تەرەڭىرەك تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جوبا اياسىندا اشارشىلىق پەن ساياسي قۋعىن سۇرگىن جىلدارىنا قاتىستى ورىندار، حالىق كيەلى ساناعان مەكەندەر، كونە كەرۋەن جولدارى مەن شەكارالىق بەكەتتەردى زەرتتەۋ دە جوسپارلانعان. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جۇمىستار ۇلتتىق تاريحي سانانى جاڭعىرتۋعا جانە حالىق جادىندا ساقتالعان دەرەكتەردى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋگە جول اشادى.
جانار نۋرگوجانوۆا ءوز سوزىندە تاريحي مۇرالاردى ساقتاۋ بولاشاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– جوڭعار الاتاۋىنىڭ تابيعي جانە تاريحي مۇرالارىن ساقتاۋ بولاشاق ۇرپاق الدىنداعى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. بۇل زەرتتەۋ جۇمىستارى تاريحي مۇرانى ساقتاۋعا، جاستاردىڭ تاريحي تانىمىن ارتتىرۋعا جانە ەكولوگيالىق تانىمدىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، – دەدى ول.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە، زەرتتەۋ ناتيجەسىندە ارحەولوگيالىق جانە كيەلى نىسانداردىڭ جۇيەلەنگەن ءتىزىمى جاسالىپ، ولاردىڭ ساقتالۋ جاعدايىنا عىلىمي باعا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار بولاشاقتا تۋريستىك تانىمدىق باعىتتار ازىرلەۋگە، تاريحي ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ ايماقتارىن ناقتىلاۋعا جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جوبالارعا ەنگىزۋگە نەگىز قالانادى.
جەتىسۋ تابيعات پەن تاريحتىڭ قاتار ورىلگەن مەكەنى. سوندىقتان تابيعاتتى قورعاۋ تەك ورمان مەن جانۋارلار دۇنيەسىن ساقتاۋ عانا ەمەس، سول كەڭىستىكتەگى حالىقتىڭ رۋحاني مۇراسىن، تاريحي جادىن جانە مادەني ىزدەرىن قورعاۋ دەگەن ءسوز. ۇلتتىق پارك اۋماعىنداعى ءاربىر جارتاس سۋرەتى، ءاربىر كونە قورعان، ءاربىر كيەلى مەكەن وتكەننىڭ اماناتى، كەلەشەككە جەتۋى ءتيىس اسىل قازىنا.
«Q-Andas» اقپارات اگەنتتىگى











