Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Қажет дерек

Ақсу ауданынан байлар қатарында жатқызылып тергелген, сайлану құқығынан айырылғандар (1931 жыл)

admin
2026/08/31
Қажет дерек
0
Ақсу ауданынан байлар қатарында жатқызылып тергелген, сайлану құқығынан айырылғандар (1931 жыл)

Басы:

Ауыл тұрғындарын бақылау жүйесі

Ұсынылған анкеталар 1930–1931 жылдардағы Қазақстан ауылындағы күрделі саяси ахуалды, кеңестік биліктің халықты әлеуметтік топтарға бөліп, арнайы есепке алу және жазалау жүйесін қалыптастырғанын көрсетеді. Құжаттарда адамдардың аты-жөні мен отбасы құрамы ғана емес, әлеуметтік тегі, кәсібі, мүліктік жағдайы, партиялылығы, сайлау құқығы, бұрынғы көтерілістерге қатысуы, шетелмен байланысы, жер аударылуы және отбасы мүшелерінің саяси жағдайы туралы мәліметтер сұралған. Сондықтан бұл анкеталарды қарапайым халық санағы емес, тұрғындардың саяси сенімділігін анықтауға арналған тергеу-бақылау құжаттары ретінде бағалауға болады.

Кеңестік ауылды әлеуметтік топтарға бөлу

1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында кеңестік билік ауыл тұрғындарын таптық белгілеріне қарай «батырақ», «кедей», «орташа шаруа», «кулак», «бай», «саудагер» және «қанаушы» деп жіктеді. Мұндай жіктеу адамның нақты байлығына ғана емес, бұрынғы кәсібіне, мал-мүлкіне, жалдамалы еңбек пайдалануына немесе саудамен айналысуына қарай жүргізілді. 1928 жылғы бай шаруашылықтарын тәркілеу науқаны мен 1930 жылдан күшейген ұжымдастыру кезінде «бай» және «кулак» ұғымдары саяси айыптау құралына айналды. 1930 жылғы 30 қаңтардағы БК(б)П Орталық комитетінің қаулысы «кулактарды» бірнеше санатқа бөліп, олардың бір бөлігін тұтқындауды, екінші бөлігін жер аударуды және мүлкін тәркілеуді қарастырды.

Анкеталардағы тоғыз адамның басым көпшілігінің «саудагер» ретінде көрсетілуі кездейсоқ емес. Касымбаев Касым «кулак, саудагер», Бабаев Мурзаби «ірі саудагер», ал бірнеше адам жай ғана «саудагер» деп белгіленген. Бұл құжаттар бүкіл ауыл халқының әлеуметтік құрамын емес, билік күдікпен қараған белгілі бір топтың тізімін көрсетуі ықтимал. Жалғыз жылқысы бар батырақ Кисебаев Есенбейдің де «арнайы санат» және «қылмыстық топ» бойынша тексерілуі қуғын-сүргіннің тек ауқатты адамдармен шектелмегенін аңғартады.

 

Сайлау құқығынан айыру – саяси оқшаулаудың құралы

 

Бірнеше анкетаға «саудагер ретінде дауыс беру құқығынан айырылған» деген белгі қойылған. Кеңестік жүйеде сайлау құқығынан айыру тек сайлауға қатыса алмауды білдірмеді. Мұндай адамдар мемлекеттік қызметке орналасу, білім алу, әлеуметтік көмекке қол жеткізу және қоғамдық ұйымдарға қатысу мүмкіндіктерінен де шектелуі мүмкін еді. Зерттеушілер 1920–1930 жылдары сайлау құқығынан айырудың саяси және әлеуметтік бақылаудың жүйелі құралына айналғанын, саудагерлер, дін қызметкерлері, бұрынғы шенеуніктер және жалдамалы еңбек пайдаланған шаруалар «таптық тұрғыдан жат элементтер» қатарына енгізілгенін көрсетеді.

Осы тұрғыдан алғанда, анкеталардағы «саудагер», «кулак», «қанаушы» деген сөздер адамның кәсібін ғана емес, оның кеңестік қоғамдағы құқықтық және саяси мәртебесін де анықтаған. Мысалы, Госманов Шамирдің «саудагер және қанаушы», Касымбаев Касымның «кулак, саудагер» деп жазылуы оларды алдын ала сенімсіз әлеуметтік топқа жатқызған.

 

Ұжымдастыру және халық наразылығы

 

Анкеталар 1929–1931 жылдардағы күштеп ұжымдастырумен тікелей байланысты. Бұл кезеңде мал мен астық дайындау жоспары күшейтіліп, жеке шаруашылықтар колхоздарға біріктірілді. Көшпелі және жартылай көшпелі қазақ шаруалары отырықшылыққа мәжбүрленді. Байлар мен кулактардың ғана емес, орташа шаруалар мен қарапайым ауыл тұрғындарының да мал-мүлкі тәркіленіп, шаруашылық жүргізудің бұрынғы жүйесі бұзылды. Күштеп ұжымдастыру, мал-мүлікті тәркілеу, астық пен ет дайындау науқандары және әкімшілік қысым халықтың жаппай көшуіне, босқыншылыққа және қарулы қарсылықтарға әкелді.

Қазақстанда 1929–1931 жылдары жүздеген көтеріліс пен наразылық әрекеттері болған. Қазақстан тарихы жөніндегі зерттеулерде осы кезеңде 372 көтеріліс болып, оларға шамамен 80 мың адам қатысқаны көрсетіледі. Биен–Ақсу, Созақ, Ырғыз, Қазалы, Қармақшы, Абыралы, Шыңғыстау және басқа өңірлердегі қозғалыстар тұрақты әскер мен ОГПУ бөлімдері арқылы басылды.

Анкеталарда «1930 жылғы көтеріліске қатысқан», «наурыз көтерілісінің белсенді қатысушысы», «мемлекеттік билікке қарсы үгітші», «1916 жылғы көтеріліске қатысқан» деген мәліметтердің кездесуі құжаттардың дәл осы қарсылық қозғалыстарынан кейін жасалғанын көрсетеді. Тергеушілер тұрғындардың тек 1930–1931 жылдардағы әрекетін ғана емес, 1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліске қатысуын да қайта тексерген. Бұрынғы көтеріліске қатысу адамның кеңестік билікке көзқарасын анықтайтын саяси белгі ретінде пайдаланылған.

Сонымен бірге анкетада көтеріліске қатысты жазылған мәліметті сотпен дәлелденген айып ретінде бірден қабылдауға болмайды. «Қатысушы», «үгітші» немесе «кулак элементін қолдайды» деген бағалар тергеу органдарының, ауыл әкімшілігінің немесе жергілікті белсенділердің пікіріне сүйеніп толтырылуы мүмкін. Сондықтан бұл анықтамалар сол адамдардың нақты әрекетімен қатар, кеңестік биліктің оларды қалай қабылдағанын да көрсетеді.

 

Тұтқындау, жер аудару және «үштік» шешімдері

 

Анкеталарда «арнайы санат», «тергеу үштігі», «тергеу тобы», «қылмыстық топ», «арнайы қоныстанушы», «әкімшілік жолмен жер аударылды» деген тіркестер жиі кездеседі. Бұлар кеңестік жазалау жүйесінің ауылдық деңгейге дейін жеткенін білдіреді. Адамның тағдыры қалыпты сот талқылауымен ғана емес, ОГПУ органдары, арнайы комиссиялар мен үштіктердің шешімі арқылы анықталды.

Абдукаримов Солдаттың № 58 қаулы бойынша әкімшілік жолмен жер аударылуы, Жалыбаев Ханнанның 1931 жылғы қыркүйекте сотталуы, Бабаев Мурзабидің 1931 жылғы шілдеде тұтқындалуы және Куатов Жусиптің жер аударудан қайтып келуі – репрессиялық шаралардың әртүрлі тәсілмен жүргізілгенін көрсетеді. Біреулер сотталған, екіншілері әкімшілік шешіммен көшірілген, үшіншілері арнайы есепке алынған.

1930 жылдары «кулактарды тап ретінде жою» науқаны кезінде адамдарды Қазақстанның өз ішінде де бір ауданнан екінші ауданға күштеп көшіру жоспарланған. ОГПУ құжаттарында 1930 жылы республика ішінде мыңдаған отбасын қоныс аударту жоспарлары болғаны айтылады. Осыған байланысты анкеталардағы «арнайы қоныстанушы», «жер аударуға ұсынылды» және «жер аударудан қайтып келді» деген белгілер жалпыодақтық депортациялық саясаттың жергілікті көрінісі саналады.

 

Отбасы мүшелерін де бақылау

 

Анкеталарда тек тексерілген адамның емес, оның отбасы мүшелерінің саяси жағдайы да сұралған. «Отбасы мүшелерінің басмашылармен немесе дезертирлермен байланысы», «Қызыл Армияда қызмет ететін туыстары бар ма», «шетелдік эмиграцияда жүрген отбасы мүшелері бар ма», «отбасында қуғындалғандар болды ма» деген сұрақтар кеңестік биліктің жеке адамды отбасынан бөлек қарастырмағанын көрсетеді.

Бұл жүйеде туыстық байланыс адамның сенімділігіне әсер ететін өлшемге айналған. Шетелге кеткен, іздеуде жүрген немесе көтеріліске қатысқан туысының болуы бүкіл отбасын күдікке қалдыруы мүмкін еді. Керісінше, отбасы мүшесінің Қызыл Армияда қызмет етуі билікке адалдықтың белгісі ретінде қарастырылуы ықтимал. Осылайша саяси жауапкершілік жеке адамның әрекетімен шектелмей, оның туыстарына да тараған.

 

Қашу және тауға кету – қарсылық әрі аман қалу тәсілі

 

Исабаев Шимашин туралы анкетаға «көтерілісті қолдамаған, тауға қашқан», Бакиев Валмолда туралы «қазіргі уақытта қашып жүр» деп жазылған. Мұндай әрекеттерді міндетті түрде қарулы күреске қатысу деп түсінуге болмайды. Мал-мүлікті тәркілеуден, тұтқындаудан, колхозға күштеп енгізуден немесе жер аударудан қорыққан тұрғындар басқа ауылдарға, таулы аймақтарға және шекаралас өңірлерге көшкен.

1930–1931 жылдардағы көтерілістерді басу барысында халықтың республикадан тыс жерлерге жаппай көшуі тіркелген. Зерттеулерде тәркілеу, ұжымдастыру, отырықшыландыру және жазалау операцияларынан кейін босқыншылық халықтың аман қалу тәсілдерінің біріне айналғаны көрсетіледі. Сондықтан анкеталардағы «қашып жүр», «тауға кеткен» деген жазбалар сол кезеңдегі қорқыныш пен тұрақсыздықтың белгісі болып табылады.

 

Ұлттық және діни құрам мәселесі

 

Анкеталарда қазақтармен бірге татар және өзбек азаматтары да көрсетілген. Татарлардың көпшілігі «саудагер» ретінде тіркелген, ал кейбір анкеталарда олардың мұсылман екені арнайы жазылған. Бұл жергілікті қоғамның көпэтносты болғанын және саудамен айналысқан татар қауымының ауылдық экономикалық өмірде белгілі бір орын алғанын аңғартады.

Алайда осы тоғыз анкетаға сүйеніп, қуғын-сүргін белгілі бір ұлтқа қарсы тікелей бағытталды деп қорытынды жасауға болмайды. Құжаттардағы негізгі айыптау өлшемі – адамның ұлттық тегінен гөрі әлеуметтік жағдайы, саудамен айналысуы, сайлау құқығынан айырылуы және көтерілістерге қатысы. Дегенмен ұлты, діні, шетелдегі туыстары мен эмиграциялық байланыстарының арнайы сұралуы кеңестік қауіпсіздік органдарының ұлттық және діни ортаны да тұрақты бақылауда ұстағанын көрсетеді.

 

Құжаттардың деректік ерекшелігі

 

Анкеталар сол кезеңдегі мемлекеттік саясатты зерттеуге құнды дерек болғанымен, оларды сын тұрғысынан пайдалану қажет. Біріншіден, мәтінде анық оқылмайтын есімдер, жер атаулары және қысқартулар бар. Екіншіден, кейбір мәліметтер өзара қайшы келеді. Мысалы, бір адамға «саудагер» деген белгі қойыла отырып, оның дауыс беру құқығы бар деп көрсетілген. Үшіншіден, № 5 ауылға арналған топтамада соңғы екі анкета № 1 ауылға тиесілі деп жазылған. Бұл құжаттарды көшіру, топтастыру немесе кейінгі теру кезінде кеткен қателердің болуы мүмкін екенін аңғартады.

Сондай-ақ «кулак», «қанаушы», «үгітші», «қылмыстық топ» сияқты атаулар бейтарап сипаттама емес. Олар кеңестік идеология мен тергеу органдары қолданған саяси терминдер. Сондықтан анкеталарды белгілі бір адамның кінәсін дәлелдейтін құжат ретінде емес, билік органдарының сол адамды қандай санатқа енгізгенін көрсететін дерек ретінде қарастырған дұрыс.

 

Қорытынды

 

Анкеталар 1930–1931 жылдардағы Қазақстан ауылында қалыптасқан саяси қысым мен жаппай бақылау жүйесінің нақты көрінісін береді. Кеңестік билік тұрғындарды әлеуметтік тегі мен кәсібіне қарай жіктеп, саудагерлерді, кулактарды және бұрынғы ауқатты адамдарды саяси сенімсіз топқа жатқызған. Сайлау құқығынан айыру, мүлікті тәркілеу, арнайы есепке қою, тұтқындау, әкімшілік жолмен жер аудару және үштіктердің қарауына беру біртұтас репрессиялық механизм ретінде қызмет атқарған.

Құжаттарда көтерілістерге қатысу, тауға қашу, шетелдік эмиграция, басмашылармен байланыс және Қызыл Армияда қызмет ететін туыстар туралы сұрақтардың болуы ауыл тұрғындарының бүкіл өмірі саяси өлшеммен бағаланғанын көрсетеді. Адамның кәсібі, шыққан тегі, діни ұстанымы, отбасы және бұрынғы әрекеттері оның кеңестік қоғамдағы тағдырын анықтаған.

Осы тұрғыдан алғанда, анкеталар жеке адамдар туралы өмірбаяндық мәліметтер жиынтығы ғана емес. Олар дәстүрлі ауыл шаруашылығы мен сауда қатынастарының күйреуін, халықтың құқықтық шектелуін, күштеп ұжымдастыруға қарсы наразылықтарды және саяси қуғын-сүргіннің жергілікті деңгейде қалай жүзеге асқанын көрсететін маңызды тарихи дерек болып табылады.

Қажет Андас

 

№ 5 АУЫЛ

 

Анкета № 1

 

Алма-Атинский сельский агропромышленный район, аул № 5

  1. Фамилия, имя, отчество: Кисебаев Есенбей.
  2. Год и место рождения: родился в 1893 году в Таше.
  3. Состав семьи:
    1. жена Рахима – 23 года;
    2. дочь Султансада – 6 лет;
    3. сын Нигмет – 1 год.
  4. Социальное происхождение: казах, батрак.
  5. Имущественное положение и хозяйство: имеет одну лошадь, торговлей не занимается.
  6. Уровень образования: неграмотный.
  7. Партийность: беспартийный.
  8. Судимость, участие в других партиях и организациях: не судим, в других партиях и организациях не состоял.
  9. Постоянно ли проживает в ауле; если нет, где бывает и по какой причине: из аула не выезжает, по поручению аульной администрации бывает в городе Таше.
  • Участие в восстаниях: не участвовал.
  • Рассмотрен ли районной тройкой по специальной категории: специальная категория.
  • Проверен ли следственной тройкой: уголовная группа.

 

Аудармасы

 

Алматы ауылдық агроөнеркәсіп ауданы, № 5 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Кисебаев Есенбей.
  2. Туған жылы мен жері: 1893 жылы Таше елді мекенінде туған.
  3. Отбасы құрамы:
    1. әйелі Рахима – 23 жаста;
    2. қызы Султансада – 6 жаста;
    3. ұлы Нигмет – 1 жаста.
  4. Әлеуметтік тегі: қазақ, батырақ.
  5. Мүліктік жағдайы мен шаруашылығы: бір жылқысы бар, саудамен айналыспайды.
  6. Білім деңгейі: сауатсыз.
  7. Партиялылығы: партияда жоқ.
  8. Сотталғандығы, басқа партиялар мен ұйымдарға қатысы: сотталмаған, басқа партиялар мен ұйымдарда болмаған.
  9. Ауылда тұрақты тұра ма, тұрмаса, қайда барады және кету себептері: ауылдан көшіп кетпейді, ауыл әкімшілігінің тапсырмасымен Таше қаласына барып тұрады.
  • Көтерілістерге қатысуы: қатыспаған.
  • Аудандық үштік арнайы санат бойынша қарады ма: арнайы санат.
  • Тергеу үштігінің тексеруінен өтті ме: қылмыстық топ.

 

Анкета № 2

 

Алма-Атинский сельский агропромышленный район, аул № 5

  1. Фамилия, имя, отчество: Бабаев Мурзаби.
  2. Год и место рождения: родился в 1890 году в ауле Аксу.
  3. Состав семьи:
    1. жена Умальтанпен – 40 лет;
    2. дочь Майра – 2 года.
  4. Род занятий и профессия: крупный торговец.
  5. Хозяйство и имущественное положение: сведений нет.
  6. Судимость: под судом не был.
  7. Сведения о членах семьи в прошлом: сведений нет.
  8. Где, когда и кем арестован: арестован в июле 1931 года.
  9. Участие в восстании: сведений нет.
  • Районный центр: Талгарский.
  • Проверен следственной группой: уголовная группа.

 

Аудармасы

 

Алматы ауылдық агроөнеркәсіп ауданы, № 5 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Бабаев Мурзаби.
  2. Туған жылы мен жері: 1890 жылы Ақсу ауылында туған.
  3. Отбасы құрамы:
    1. әйелі Умальтанпен – 40 жаста;
    2. қызы Майра – 2 жаста.
  4. Атқарған жұмысы мен кәсібі: ірі саудагер.
  5. Шаруашылығы мен мүліктік жағдайы: мәлімет жоқ.
  6. Сотталғандығы: сотталмаған.
  7. Отбасы мүшелерінің бұрынғы жағдайы: мәлімет жоқ.
  8. Қай жерде, қашан және кімнің тарапынан тұтқындалған: 1931 жылғы шілдеде тұтқындалған.
  9. Көтеріліске қатысуы: мәлімет жоқ.
  • Аудан орталығы: Талғар ауданы.
  • Тергеу тобының тексеруінен өтуі: қылмыстық топ.

 

Анкета № 3

 

Алма-Атинский сельский агропромышленный район, аул № 5

  1. Фамилия, имя, отчество: Абдукаримов Солдат.
  2. Возраст и место рождения: 61 год.
  3. Состав семьи:
    1. жена Айша – 43 года;
    2. сын Тулеген – 15 лет.
  4. Социальное положение и профессия: торговец.
  5. Лишён ли избирательных прав: лишён прав как торговец.
  6. Привлекался ли к суду: не привлекался.
  7. Состоял ли в партийных организациях: не состоял.
  8. Связь членов семьи с басмачами или дезертирами: связи не имели.
  9. Был ли административно выселен по постановлению № 58: да.
  • Участие в восстании: не участвовал.
  • Рекомендация к выселению: Макарье.
  • Проверен следственной группой: уголовная группа.

 

Аудармасы

 

Алматы ауылдық агроөнеркәсіп ауданы, № 5 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Абдукаримов Солдат.
  2. Жасы мен туған жері: 61 жаста.
  3. Отбасы құрамы:
    1. әйелі Айша – 43 жаста;
    2. ұлы Тулеген – 15 жаста.
  4. Әлеуметтік жағдайы мен кәсібі: саудагер.
  5. Сайлау құқығынан айырылған ба: саудагер ретінде сайлау құқығынан айырылған.
  6. Сот жауапкершілігіне тартылған ба: тартылмаған.
  7. Партиялық ұйымдарда болды ма: болмаған.
  8. Отбасы мүшелерінің басмашылармен немесе дезертирлермен байланысы: байланысы жоқ.
  9. № 58 қаулы бойынша әкімшілік жолмен жер аударылған ба: иә.
  • Көтеріліске қатысуы: қатыспаған.
  • Жер аударуға берілген ұсыныс: Макарье.
  • Тергеу тобының тексеруінен өтуі: қылмыстық топ.

 

Анкета № 4

 

Алма-Атинский сельский агропромышленный район, аул № 5

  1. Фамилия, имя, отчество: Исабаев Шимашин.
  2. Год и место рождения: возраст указан словом «Жилет», родился в ауле.
  3. Состав семьи:
    1. мать Жамалши – 48 лет;
    2. сын Кадыш – 7 лет;
    3. Семит – 2 года.
  4. Социальное происхождение: узбек, торговец.
  5. Личное положение и занятие в настоящее время: торговец.
  6. Партийность: беспартийный.
  7. Судимость и пребывание в ссылке: не судим, в ссылке не был.
  8. Судимость и аресты членов семьи: имеется запись о брате Аршине, остальная часть записи неразборчива.
  9. Отношение к восстанию 1931 года: восстание не поддерживал, убежал в горы.
  • Был ли вооружённым участником восстания: вооружённым участником не был.
  • Принадлежность к аулу: «Рай аул Суг. Макариев».
  • Проверен следственной группой: проверен следственной группой.

 

Аудармасы

 

Алматы ауылдық агроөнеркәсіп ауданы, № 5 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Исабаев Шимашин.
  2. Туған жылы мен жері: жасы құжатта «Жилет» деп көрсетілген, ауылда туған.
  3. Отбасы құрамы:
    1. анасы Жамалши – 48 жаста;
    2. ұлы Кадыш – 7 жаста;
    3. Семит – 2 жаста.
  4. Әлеуметтік тегі: өзбек, саудагер.
  5. Жеке жағдайы және қазіргі айналысатын кәсібі: саудагер.
  6. Партиялылығы: партияда жоқ.
  7. Сотталғандығы және жер аударылғандығы: сотталмаған, жер аударылмаған.
  8. Отбасы мүшелерінің сотталуы мен тұтқындалуы: ағасы Аршин туралы жазба бар, қалған бөлігі анық оқылмайды.
  9. 1931 жылғы көтеріліске көзқарасы: көтерілісті қолдамаған, тауға қашып кеткен.
  • Көтерілістің қарулы қатысушысы болды ма: қарулы қатысушы болмаған.
  • Қай ауылға тиесілі: «Рай аул Суг. Макариев».
  • Тергеу тобының тексеруінен өтуі: тергеу тобы тексерген.

 

Анкета № 5

 

Алма-Атинский сельский агропромышленный район, аул № 5

  1. Фамилия, имя, отчество: Касымбаев Касым.
  2. Возраст и место рождения: 47 лет, родился в ауле Аксу.
  3. Состав семьи:
    1. жена Балтабекова – 38 лет;
    2. сын Джанабай – 15 лет.
  4. Социальное происхождение: кулак, торговец.
  5. Лишён ли избирательных прав и по какой причине: лишён права голоса как торговец.
  6. Судимость: не судим.
  7. Партийность: беспартийный.
  8. Хозяйственное положение семьи: семья состоит в крестьянском хозяйстве.
  9. Подвергался ли репрессиям: репрессиям не подвергался, среди членов семьи репрессированных нет.
  • Участие в восстаниях, вооружённых организациях и бандах: участник восстания 1916 года.
  • Вероисповедание, национальность и место жительства: казах, мусульманин, проживает в ауле № 5.
  • Заключение следственной группы: проверен следственной группой, учётный формуляр.

 

Аудармасы

 

Алматы ауылдық агроөнеркәсіп ауданы, № 5 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Касымбаев Касым.
  2. Жасы мен туған жері: 47 жаста, Ақсу ауылында туған.
  3. Отбасы құрамы:
    1. әйелі Балтабекова – 38 жаста;
    2. ұлы Джанабай – 15 жаста.
  4. Әлеуметтік тегі: кулак, саудагер.
  5. Сайлау құқығынан айырылған ба және қандай себеппен: саудагер ретінде дауыс беру құқығынан айырылған.
  6. Сотталғандығы: сотталмаған.
  7. Партиялылығы: партияда жоқ.
  8. Отбасының шаруашылық жағдайы: отбасы шаруа қожалығында тұрады.
  9. Қуғын-сүргінге ұшыраған ба: қуғын-сүргінге ұшырамаған, отбасында қуғындалған адам жоқ.
  • Көтерілістерге, қарулы ұйымдар мен бандаларға қатысуы: 1916 жылғы көтеріліске қатысқан.
  • Діні, ұлты және тұрғылықты жері: қазақ, мұсылман, № 5 ауылда тұрады.
  • Тергеу тобының қорытындысы: тергеу тобы тексерген, есептік формуляр.

 

Анкета № 6

 

Алма-Атинский сельский агропромышленный район, аул № 5

  1. Фамилия, имя, отчество: Жалыбаев Ханнан.
  2. Возраст и место рождения: 52 года, родился в ауле.
  3. Состав семьи:
    1. мать Хами – 81 год;
    2. жена Мажанк – 36 лет;
    3. сын Микей – 15 лет;
    4. сын Гапулай – 10 лет;
    5. дочь Манзура – 6 лет.
  4. Социальное положение: татарин, торговец.
  5. Род занятий: торговец.
  6. Партийность: сведений нет.
  7. Судимость: «с арестом не судим».
  8. Наличие членов семьи в зарубежной эмиграции: членов семьи в зарубежной эмиграции нет.
  9. Подвергался ли репрессиям: осуждён судом в сентябре 1931 года, дальнейшая часть записи неразборчива.
  • Участие в восстаниях: сведений нет.
  • Результат специальной проверки: МАДАРИ.
  • Заключение следственной группы: проверен следственной группой, уголовная группа.

 

Аудармасы

 

Алматы ауылдық агроөнеркәсіп ауданы, № 5 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Жалыбаев Ханнан.
  2. Жасы мен туған жері: 52 жаста, ауылда туған.
  3. Отбасы құрамы:
    1. анасы Хами – 81 жаста;
    2. әйелі Мажанк – 36 жаста;
    3. ұлы Микей – 15 жаста;
    4. ұлы Гапулай – 10 жаста;
    5. қызы Манзура – 6 жаста.
  4. Әлеуметтік жағдайы: татар, саудагер.
  5. Айналысатын кәсібі: саудагер.
  6. Партиялылығы: мәлімет жоқ.
  7. Сотталғандығы: «тұтқындалумен сотталмаған» деп көрсетілген.
  8. Отбасы мүшелерінің шетелдік эмиграцияда болуы: шетелдік эмиграцияда жүрген отбасы мүшелері жоқ.
  9. Қуғын-сүргінге ұшыраған ба: 1931 жылғы қыркүйекте сотталған, жазбаның кейінгі бөлігі анық емес.
  • Көтерілістерге қатысуы: мәлімет жоқ.
  • Арнайы тексерудің нәтижесі: МАДАРИ.
  • Тергеу тобының қорытындысы: тергеу тобы тексерген, қылмыстық топ.

 

Анкета № 7

 

Алма-Атинский округ, Аксуйский район, аул № 5

  1. Фамилия, имя, отчество: Куатов Жусип.
  2. Возраст и место рождения: 45 лет, родился в селении Аксу.
  3. Состав семьи:
    1. жена Гюльжан – 36 лет;
    2. сын Жусип – 20 лет;
    3. сын Адильхан – 14 лет;
    4. сын Нургалим – 16 лет;
    5. сын Касым – 8 лет;
    6. дочь Асем – 6 лет;
    7. дочь Маржан – 4 года.
  4. Национальность и социальное положение: татарин, торговец.
  5. Избирательные права: имеет право голоса как торговец.
  6. Род занятий: торговец.
  7. Связи: «связанных не сохранил».
  8. Наличие членов семьи в розыске: членов семьи в розыске нет.
  9. Отношение к кулацкому элементу: кулацкий элемент не поддерживает.
  • Участие в восстании: участник восстания 1930 года.
  • Сведения о ссылке: вернулся из ссылки, «спец. перес. Макажев».
  • Заключение следственной группы: проверен следственной группой.

Дата: 1931 год.

 

Аудармасы

 

Алматы округі, Ақсу ауданы, № 5 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Куатов Жусип.
  2. Жасы мен туған жері: 45 жаста, Ақсу елді мекенінде туған.
  3. Отбасы құрамы:
    1. әйелі Гюльжан – 36 жаста;
    2. ұлы Жусип – 20 жаста;
    3. ұлы Адильхан – 14 жаста;
    4. ұлы Нургалим – 16 жаста;
    5. ұлы Касым – 8 жаста;
    6. қызы Асем – 6 жаста;
    7. қызы Маржан – 4 жаста.
  4. Ұлты мен әлеуметтік жағдайы: татар, саудагер.
  5. Сайлау құқығы: саудагер ретінде дауыс беру құқығы бар.
  6. Кәсібі: саудагер.
  7. Байланыстары: «байланыстарын сақтамаған» деп көрсетілген.
  8. Отбасы мүшелерінің іздеуде болуы: іздеуде жүрген отбасы мүшелері жоқ.
  9. Кулак элементіне көзқарасы: кулак элементін қолдамайды.
  • Көтеріліске қатысуы: 1930 жылғы көтеріліске қатысқан.
  • Жер аударылуы туралы мәлімет: жер аударудан қайтып келген, «арнайы қоныстанушы Макажев» деп көрсетілген.
  • Тергеу тобының қорытындысы: тергеу тобы тексерген.

Жылы: 1931 жыл.

 

Анкета № 8

 

Алма-Атинский сельский агропромышленный район, аул № 1

  1. Фамилия, имя, отчество: Бакиев Валмолда.
  2. Возраст и место рождения: 42 года, родился в Сарыкое.
  3. Состав семьи:
    1. жена Сокиптаман – 39 лет;
    2. сын Рашид – 15 лет;
    3. дочь Дауга – 6 лет.
  4. Национальность и вероисповедание: татарин, мусульманин.
  5. Избирательные права: лишён права голоса как торговец.
  6. Род занятий: торговец.
  7. Военная служба: в армии не служил.
  8. Наличие членов семьи в Красной армии: членов семьи в Красной армии нет.
  9. Судебные и административные репрессии: судебным репрессиям и административной ссылке не подвергался, в настоящее время находится в бегах.
  • Участие в восстании: участник мартовского восстания, активно участвовал в столкновениях.
  • Районный исполнительный комитет: «Маакара».
  • Заключение следственной группы: проверен следственной группой, уголовная группа.

 

Аудармасы

 

Алматы ауылдық агроөнеркәсіп ауданы, № 1 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Бакиев Валмолда.
  2. Жасы мен туған жері: 42 жаста, Сарыкойда туған.
  3. Отбасы құрамы:
    1. әйелі Сокиптаман – 39 жаста;
    2. ұлы Рашид – 15 жаста;
    3. қызы Дауга – 6 жаста.
  4. Ұлты мен діні: татар, мұсылман.
  5. Сайлау құқығы: саудагер ретінде дауыс беру құқығынан айырылған.
  6. Кәсібі: саудагер.
  7. Әскери қызметі: әскерде қызмет етпеген.
  8. Отбасы мүшелерінің Қызыл Армияда болуы: Қызыл Армияда қызмет ететін отбасы мүшелері жоқ.
  9. Соттық және әкімшілік қуғын-сүргінге ұшырауы: сот арқылы да, әкімшілік жер аудару арқылы да қуғындалмаған, қазіргі уақытта қашып жүр.
  • Көтеріліске қатысуы: наурыз көтерілісіне қатысқан, қақтығыстарда белсенділік танытқан.
  • Аудандық атқару комитеті: «Маакара» деп көрсетілген.
  • Тергеу тобының қорытындысы: тергеу тобы тексерген, қылмыстық топ.

 

Анкета № 9

 

Алма-Атинский сельский агропромышленный район, аул № 1

  1. Фамилия, имя, отчество: Госманов Шамир.
  2. Возраст и место рождения: 47 лет, родился в ауле Ассы.
  3. Состав семьи:
    1. жена Маира – 30 лет;
    2. сын Бакар – 7 лет;
    3. сын Даур – 5 лет;
    4. дочь Кумеля – 2 года.
  4. Национальность и социальное положение: татарин, торговец.
  5. Избирательные права: лишён права голоса как торговец и эксплуататор.
  6. Род занятий: торговец.
  7. Военная служба: запись в документе неразборчива.
  8. Наличие членов семьи в Красной армии: членов семьи в Красной армии нет.
  9. Судимость и аресты: арестовывался только за участие в мартовском восстании.
  • Участие в восстании: активный участник восстания, агитатор против государственной власти.
  • Решение комиссии: «Ком. СПЦ Махарадзе», см. акт.
  • Заключение следственной группы: проверен следственной группой, уголовная группа.

 

Аудармасы

 

Алматы ауылдық агроөнеркәсіп ауданы, № 1 ауыл

  1. Тегі, аты, әкесінің аты: Госманов Шамир.
  2. Жасы мен туған жері: 47 жаста, Ассы ауылында туған.
  3. Отбасы құрамы:
    1. әйелі Маира – 30 жаста;
    2. ұлы Бакар – 7 жаста;
    3. ұлы Даур – 5 жаста;
    4. қызы Кумеля – 2 жаста.
  4. Ұлты мен әлеуметтік жағдайы: татар, саудагер.
  5. Сайлау құқығы: саудагер және қанаушы ретінде дауыс беру құқығынан айырылған.
  6. Кәсібі: саудагер.
  7. Әскери қызметі: құжаттағы жазба анық оқылмайды.
  8. Отбасы мүшелерінің Қызыл Армияда болуы: Қызыл Армияда қызмет ететін отбасы мүшелері жоқ.
  9. Сотталғандығы мен тұтқындалуы: наурыз көтерілісіне қатысқаны үшін ғана тұтқындалған.
  • Көтеріліске қатысуы: көтерілістің белсенді қатысушысы, мемлекеттік билікке қарсы үгіт жүргізуші.
  • Комиссия шешімі: «Ком. СПЦ Махарадзе», актіні қараңыз.
  • Тергеу тобының қорытындысы: тергеу тобы тексерген, қылмыстық топ.

 

Дереккөз: Ақсу аудандық мемлекеттік архивінде

Жалғасы бар…

«Q-Andas» ақпарат агенттігі

5 1 vote
Рейтинг статьи
Қаралым 46
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Қажет дерек

Талдықорғандағы көне кинотеатрлар

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Қажет дерек

Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?

September 24, 2026
45 тағдыр
Қажет дерек

45 тағдыр

September 8, 2026
We Still Study the National Liberation Uprisings
Қажет дерек

We Still Study the National Liberation Uprisings

September 5, 2026
Қажет дерек:  БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ
Қажет дерек

Қажет дерек: БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Қажет дерек

Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz