باسى: https://qandas.kz/aspanny%d2%a3-biikteui-11125/
بۇل عالامدا كۇن مەن جەر جاراتىلعان سوڭ، ەكەۋى ءبىر-بىرىنە عاشىق بولىپتى. كۇن ساۋلەسىنە جەر قۇمار، ال جەر كوركىنە كۇن قۇمار بولىپتى. بىراق قۇدىرەتى كۇشتى ۇلى ءتاڭىرىم بۇل ەكەۋىنىڭ قوسىلۋىنا جول قويماپتى. سونىمەن ەكەۋى ءبىر-بىرىنە قاۋىشا الماي، ميلليون جىلدار زارىعۋمەن وتكىزە بەرىپتى.
ەكەۋىنىڭ ءبىر-بىرىنە عاشىق بولعانى سونشا، سارىتاپ بولىپ سارعايىپ، ءبىرجولا ولەرمەن بولىپتى. سونان سوڭ ەكەۋى قۇدىرەتتەن ءبىرجولا جوعالتىپ جىبەرمەۋىن ءوتىنىپتى دە، مۇڭنىڭ جاسى كوزدەرىنەن سەلدەي جوسىلىپتى. بۇلاردى كورىپ، مەيىرى تۇسكەن ۇلى ءتاڭىر:
– ەكەۋىڭ ءبىر-بىرىڭە عاشىق ەدىڭ، سولاي بولسا دا ءبىر-بىرىڭە قوسىلا المايسىڭدار. بىراق ءبىر-بىرىڭە دەگەن مەيىر-سۇيىسپەنشىلىكتەرىڭ ءسوزسىز قوسىلادى. ءسويتىپ، دۇنيەدە جاسايسىڭدار. مەن جاراتقان بۇل عالامدا قۋانىش پەن مۇڭ ەگىز جارالدى. كۇن مەن ءتۇن، قىس پەن جاز، جاقسى مەن جاماندى دا ەگىز جاراتتىم.
سەبەبى بۇل ەگىز ەكى قۇبىلىستىڭ ءبىرىنسىز ءبىرىنىڭ قادىر-قۇرمەتى دە بولماق ەمەس، – دەپتى.
وسىدان كەيىن كۇن مەن ءتۇن، قىس پەن جاز الماسىپ تۇراتىن بولىپتى. جەر كۇننىڭ مەيىر-شاپاعاتىن قابىلداپ، ءوز ۇرپاقتارىن ءوسىرىپتى. ال كۇن قىس بولسا، جەردى اق مامىققا وراپ، جاز بولسا، ءبىر كوزىنەن ساۋلە جانە ءبىر كوزىنەن تۇنىق جاسىن جەر بەتىنە سەۋىپ تۇرىپتى. ول كوز جاسى جەر بەتىنە جاڭبىر بولىپ جاۋىپتى. جىل سايىن جەر قۇلپىرىپ، جاپ-جاسىل تۇسكە بولەنىپ، قاۋلاپ اعاش پەن وسىمدىكتەر ءوسىپ، سانسىز جان-جانۋارلار مەكەندەپ، اسپاندى الۋان قۇستار انگە بولەپ، جەر سانىنە كەلىپ، كەمەلدەنىپ تۇراتىن بولىپتى.
دەرەككوز : «كۇنەس اۋدانىنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى». 1991 جىل. ىشكى تارالىم. ىلە حالىق باسپاسى.
«Q-Andas» اقپارات اگەنتتىگى.
جالعاسى بار…
سولنتسە ي زەمليا
پوسلە توگو كاك ۆ ەتوي ۆسەلەننوي بىلي سوتۆورەنى سولنتسە ي زەمليا، وني پوليۋبيلي درۋگ درۋگا. زەمليا بىلا وچاروۆانا سولنەچنىم سۆەتوم، ا سولنتسە – كراسوتوي زەملي. ودناكو ۆسەموگۋشيي ۆەليكيي تەنگري نە پوزۆوليل يم سوەدينيتسيا. تاك وني نە موگلي ۆسترەتيتسيا درۋگ س درۋگوم ي ميلليونى لەت پروۆەلي ۆ توسكە.
يح ليۋبوۆ درۋگ ك درۋگۋ بىلا ناستولكو سيلنوي، چتو وني پوجەلتەلي وت پەچالي ي وكازاليس نا گراني گيبەلي. توگدا وني پوپروسيلي ۆسەۆىشنەگو نە دات يم يسچەزنۋت ناۆسەگدا، ي سليوزى سكوربي حلىنۋلي يز يح گلاز پوتوكامي. ۋۆيدەۆ يح، ۆەليكيي تەنگري سجاليلسيا ي سكازال:
– ۆى ليۋبيتە درۋگ درۋگا، نو، نەسموتريا نا ەتو، نە سموجەتە سوەدينيتسيا. ودناكو ۆاشي ميلوسەرديە ي ليۋبوۆ درۋگ ك درۋگۋ نەپرەمەننو سوەدينياتسيا. تاك ۆى ي بۋدەتە سۋشەستۆوۆات ۆ ەتوم ميرە. ۆ سوزداننوي منويۋ ۆسەلەننوي رادوست ي پەچال روجدەنى بليزنەتسامي. دەن ي نوچ، زيمۋ ي لەتو، دوبرو ي زلو يا تاكجە سوتۆوريل پارامي.
ۆەد بەز ودنوگو يز ەتيح دۆۋح ياۆلەنيي نەۆوزموجنو پونيات تسەننوست ي دوستوينستۆو درۋگوگو، – سكازال ون.
س تەح پور دەن ي نوچ، زيما ي لەتو ستالي سمەنيات درۋگ درۋگا. زەمليا، پرينيمايا ميلوست ي بلاگودات سولنتسا، ستالا راستيت سۆويح پوتومكوۆ. ا سولنتسە زيموي ۋكۋتىۆالو زەمليۋ بەلىم پۋحوۆىم پوكرىۆالوم، ا لەتوم ودنيم گلازوم پوسىلالو سۆەت، درۋگيم – پروليۆالو نا زەمليۋ چيستىە سليوزى. ەتي سليوزى ۆىپادالي نا زەمليۋ دوجديوم. كاجدىي گود زەمليا راستسۆەتالا، پوكرىۆالاس ياركوي زەلەنيۋ، نا نەي بۋينو روسلي دەرەۆيا ي راستەنيا، وبيتالي بەسچيسلەننىە جيۆوتنىە، ا منوجەستۆو پتيتس ناپولنيالو نەبو پەسنيامي. تاك زەمليا ستانوۆيلاس ۆسيو پرەكراسنەە ي دوستيگالا سوۆەرشەنستۆا.
يستوچنيك: «لەگەندى ي سكازكي ۋەزدا كيۋنەس». 1991 گود. ۆنۋترەننيي تيراج. نارودنوە يزداتەلستۆو يلي.
ينفورماتسيوننوە اگەنتستۆو «Q-Andas».
(پرودولجەنيە سلەدۋەت…)
THE SUN AND THE EARTH
After the Sun and the Earth were created in this universe، they fell in love with each other. The Earth longed for the Sun’s light، while the Sun admired the beauty of the Earth. However، the almighty and great Tengri did not allow them to unite. Thus، unable to meet each other، they spent millions of years longing for one another.
Their love was so strong that they grew pale with sorrow and came close to perishing. Then they pleaded with the Almighty not to let them disappear forever، and tears of grief streamed from their eyes like a flood. Seeing them، the great Tengri took pity on them and said:
– You love each other، but even so، you cannot unite. Yet your compassion and love for one another will certainly come together. In this way، you will continue to exist in the world. In the universe I created، joy and sorrow were born as twins. I also created day and night، winter and summer، good and evil in pairs.
For without one of these two opposing phenomena، the worth and value of the other could not be understood، – he said.
From that time onward، day and night، winter and summer began to alternate. The Earth received the Sun’s mercy and grace and raised her offspring. In winter، the Sun wrapped the Earth in a white، soft blanket، while in summer it cast light from one eye and shed pure tears from the other upon the surface of the Earth. Those tears fell upon the Earth as rain. Every year، the Earth blossomed and became covered in lush greenery. Trees and plants grew abundantly، countless animals made their homes upon it، and many kinds of birds filled the sky with song. Thus، the Earth became beautiful and reached perfection.
Source: “Legends and Folktales of Künes County”. 1991. Internal publication. Ili People’s Publishing House.
Information Agency “Q-Andas”.
(To be continued…)











