ايتالىق, كۈنەس ۆڭىرىنىڭ شىعىس سولتۈستىگىندەگى شەت مەركى مەن ورتا مەركى ۆزەنىنىڭ ارالىعىنداعى تاۋ جوتاسىندا بيىكتىى 270 سم, ەر بەتىنىڭ جالپاقتىعى 30-35 سم-دەن اساتىن, تۆرت قىرلاپ جونىلىپ, جەرگە تىك ورناتىلعان سىمتاس بار. بۇ ۆڭىر وسى تاستىڭ قۇرمەتىمەن سىمتاس اتالىپ كەتكەن. وسىنداي سىمتاستار باتىسقا قاراي بىر تۈزۋدىڭ بويىمەن 20-30 شاقىرىم ارالىققا ورناتىلىپ وتىرعان. مىسالى, بەيگەتۆبە, تاياسۋ, قاراعايلى سۋدىڭ قۇيعانى دەگەن جەرلەردە دە بار. ۆكىنىشكە وراي, كوممۋنالاسۋ كەزىندە (1958-1959), مەسدەني تۆڭكەرىس مەزگىلىندە (1966-1976) بۇل سىمتاستاردى قوپارىپ نەمەسە ورىننان پۋىسىتىىپ تاستاعان. بىر قىزىعى كەيىنگى كەزدەرى كۈنەس ۆڭىرىندە ۆتكەن دابىرالى استاردا بەرىلگەن اتبەيگەسىندە اتتار قاراعايلىسۋدىڭ قۇيعانىنداعى سىمتاستىڭ جانىنان شاۋىپ, بايگەتۆبەدەگى سىمتاستىڭ ماڭىنا دەيىن دەيىن بارعان. سىمتاستىڭ (جەر اتاۋى)بويىندا قوناقاسى بەرىلىپ كەلگەن. بۇلدا بىر قىزىق جاعداي رەتىندە قابىلداۋعا بولاتىن شىعار.
1935 جىلى 7 ايدا تەڭىربەردى سولتانگەلدى رۋىنىڭ بولىسى ەستەمەس اجى ەسەنۇلىنىڭ اسى كۈنەس ناراتتىڭ كۆكۆزەك ۆستەڭىنىڭ كۆمەيىندە ۆتكىزىلەدى. وعان 100 ۈي تىگىلەدى. ەر ۈيدىڭ يەلەرى كۈتۋشى بولىپ بىرگە كەلەدى. اسقا ەكى اي بۇرىن ساۋىن حات تاراتىلىپ, ىلەدەگى قىزاي ەلى تۈگەل حابارلانادى. بۇراتالا شاحار مۇڭعۇلدارى مەن جۇلدىز تورعاۋىتى قوسا شاقىرلادى. بەيگەگە 500 ات ايدالادى. اتتى قاراعايلى سۋدىڭ قۇيعاننان قويا بەرىپ, بەيگە تۆبەدەن توسىپ الادى. الدىڭعى ات سوقىرتەنىك قارا كەرىمبەكتىڭ قارا قاسقا اتى بولىپ 100 جىلقى, ەكىنشى ات ەستەمەستىڭ اققۇلا اتى بولىپ 80 جىلقى سىيلىق الادى, تاعى دا 40 اتقا بەيگە بەرىلەدى.
وسىنىڭ ۆزىن بۈگىن مەن ۆتكەننىڭ اراسىنداعى ۈلكەن بايلانىستىڭ بەلگىسى دەمەسكە شاراڭ جوق.
ۆكىنىشكە وراي 1968 جىلى مەدەني تۆڭكەرىسى تۇسىندا بەيگەتۆبەدەگى سىمتاستى تىڭ اشىپ, ەگىن ەگۋ دەگەن ماقساتپەن ورنىنان اۋىستىرۋ جۇمىسى قولعا الىنادى. سول جۇمىسقا سول جىلدارى باسىنا قالپاق كيىم, ۆزگەرتۋدە جۈرگەن ەكەم وماراقىن, ەبدوللا بالۋان, تۇرسىنەلى, ەۋەلحان سيياقتى بىزدىڭ اۋىلدىڭ ادامدارى دا تارتىلادى.
ەكەمنىڭ ايتۋىنشا:
– باسىندا سىمتاستى ورنىنان الىپ تاستاۋعا جۈرەگىمىز داۋالاماي, باتىلىمىز جەتپەدى. ارۋاقتان قورىقتىق. بىراق بۇيرىق بەرىلىپ, تۆبەڭدە قىزىل قورعاۋشىلار دىكەڭدەپ تۇرعان سوڭ ىشتەي تەڭىرگە سيىندىقتا جۇمىسقا كىرىستىك. بىر بايقاعانىم. سىمتاس ۆتە بەرىك ورنالاستىرىلعان ەكەن. الدىمەن اينالاسىن اۋىقمدى ەتىپ قازىپ, ەڭ استىنا وسى ۆڭىردەن كەزدەستىرمەيتىن جارقىشاق تاستارمەن بەكەمدەپتى. سوسىن تاستى قويىپ, ونى ۈش قابات ەتىپ, تولتىرعان. بىرىنشى قاباتى كەرىش توپىراقتى سارى تۈستى ۇساق شاقىل تاستار تۆسەلگەن, ودان كەيىن ۆزەن بويىنداعى كۆكتەمگى سۋ تاسقىنىنا كيەىن قايىرلاپ قالاتىن تازا قۇمدى تولتىرعان, جەر بەتىنە جاقىنداعان جەرىنە تاۋدىڭ قارا توپىراعى تۆسەلگەن. تاستى قوپارىپ, ونى ورىنىنان الىس تاستاعان سوڭ قايتا جاۋىپ تاستادىق. وسى قايراق تاس سول سىمتاستىڭ ەڭ تۆمەنگى قاباتىنا تۆسەلگەن تاستاردان شاعىپ الىپ ەدىم, – دەپ ايتىپ وتىراتىن.
ەكەم كۆزى تىرىسىندە بەكى, پىشاق, بالتا, شوتتارىن وسى قايراقتاسپەن عانا قايرايتىن. سول كەزدە كۈبىرلەپ, تەڭىرىسىنە سىيىنىپ وتىراتىنىن دا بايقان قالۋشى ەدىك.
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
Q-Andas اقپارات











