ءتۇرى: ات ابزەلى
يەسى: وماراقىن جانساربايۇلى
ماتەريالى: يلەنگەن وگىز تەرىسى، اۋىزدىعى-ساعالىعى تەمىر، تاسپاسى يلەنگەن ەشكى تەرىسى
قازاقتىڭ ءداستۇرلى قولونەرىندە ورمەشىلىك – بىلعارىنى تىلگىلەۋ، تاسپا دايىنداۋ جانە ونى كوپ ورىمگە سالىپ شيراتا وتىرىپ، بەرىك ءارى كوركەم بۇيىم جاساۋ شەبەرلىگى. التى ءورىم – بەرىكتىك پەن اسەمدىك ۇيلەسىمىن ساقتايتىن ەڭ كەڭ تاراعان قۇرىلىمداردىڭ ءبىرى. يلەنگەن وگىز تەرىسىنىڭ بەرىكتىگى مەن ەشكى تەرىسىنىڭ يكەمدىلىگى شەبەردىڭ ماتەريال تاڭداۋداعى كاسىبي تالعامىن اڭعارتادى. مۇنداي ءورىم جۇكتەمەنى بىركەلكى تاراتىپ، ۇزاق ۋاقىتقا شىدامدىلىق بەرەدى.
كوشپەلى قوعامدا جۇگەن – ات ابزەلدەرىنىڭ وزەگى. ول ات باسقارۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى عانا ەمەس، يەسىنىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن، تالعامىن تانىتاتىن نىشان. ساپالى ورمە جۇگەن جورىقتا سەنىمدىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتىپ، تۇرمىستا ۇزاق قىزمەت ەتكەن. سوندىقتان ول ۋتيليتارلىق قىزمەتىمەن قاتار ەستەتيكالىق ءارى سيمۆولدىق مانگە يە بولدى.
وماراقىن جانساربايۇلى ەل ىشىندە تەك ساياسي-قوعامدىق قايراتكەر ەمەس، ءوز ءداۋىرىنىڭ ورمەشىسى رەتىندە دە تانىلعان. ونىڭ قولىنان شىققان جۇگەن، نوقتا، قامشى سەكىلدى بۇيىمدار ءورىمىنىڭ شىمىرلىعىمەن، تۇيىندەرىنىڭ ناقتىلىعىمەن جانە ماتەريال ساپاسىمەن ەرەكشەلەنگەن. زامانداستارى ونىڭ شەبەرلىگىن جوعارى باعالاپ، ورمەشىلىك ونەرىن ۇلگى تۇتقان.
1940 جىلى قىتايدىڭ نىلقى اۋدانىندا باستالىپ، كەيىن ۇلتتىق سيپات العان ءۇش ايماق توڭكەرىسىنە قاتىسىپ، اسكەري قارۋ-جاراق جەتكىزۋ ىسىمەن اينالىسادى. 1944 جىلى قۇرىلعان شىعىس تۇركىستان ۋاقىتشا ۇكىمەتى قۇرامىنا دەپۋتات بولىپ سايلانادى. دەپۋتاتتارعا ارنايى ەر-تۇرمانىمەن ات-كولىك بەرىلگەن. وسى كەزەڭدە پايدالانىلعان التى ورمەلى تاسپا جۇگەن – ونىڭ ءومىر جولىمەن تىكەلەي بايلانىستى تاريحي جادىگەر.
1966 جىلعى قىتايداعى مادەني توڭكەرىس كەزىندە كوپتەگەن ات ابزەلدەرى جويىلعاندا، بۇل جۇگەننىڭ باسى توپىراققا كومىلىپ، امان ساقتالعان. سوندىقتان ول قازاق ورمەشىلىك ونەرىنىڭ كوركەم ۇلگىسى، حح عاسىرداعى ساياسي وقيعالاردىڭ زاتتىق كۋاسى، جەكە شەبەردىڭ قولتاڭباسىن ساقتاعان مادەني مۇرا.
التى ورمەلى تاسپا جۇگەن – قازاق ورمەشىلىك ونەرىنىڭ تەحنولوگيالىق جەتىستىگىن، ات مادەنيەتىنىڭ ماڭىزىن جانە وماراقىن جانساربايۇلىنىڭ تۇلعالىق بولمىسىن توعىستىرعان قۇندى جادىگەر. ول – زاتتىق مادەنيەت ارقىلى ساقتالعان تاريحي جادىنىڭ ايقىن ايعاعى.
بۇل جادىگەر بۇگىندە انداس وتباسىلىق قورىندا ساقتاۋلى
تاريح تالعارىندا [ءماتىن] : (تاريحي زەرتتەۋلەر، ەسسە، ماقالالار) / ا. وماراقىن- تالدىقورعان : [ب. ج.] ، 2022.– 500 دانا . – ISBN 978-601-7865-39-9، ISBN 978
https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=1657755&simple=true#
جالعاسى بار…
