اۋرۋدى الاستاۋ
بالالارعا قوتىر، تەمىرەتكى، تاعى دا جارا شىققان كەزدە اۋىلداعى ءوزى تۇستاس بالالاردى جيىپ اكەلىپ، وسى ويىندى ويناتادى. بالالار ءۇيدىڭ بۇرىش-بۇرىشىنىا تىعىلىپ، وسى ولەڭدى كەزەك-كەزەگىمەن ايتادى. اۋرۋ بالا مۇنى تىڭداپ ءماز بولىپ، كوڭىلى جادىراپ، اۋرۋدىڭ سالماعىن ۇمىتىپ كەتەدى. بۇگىنگى تىلمەن ايتقاندا اتالارىمىز پسيحولوگتىڭ مىندەتىن بالاار ويىنى ارقىلى اتقارىپ كەلگەن.
وسىرار بولساڭ كوتەۋ شىقسىن،
ءبىر شىققاندا جەتەۋ شىقسىن.
توبىلعىدان قىزىل شىقسىن،
قاراعايدان ۇزىن شىقسىن.
قاسيىن دەسەڭ قانىڭ شىقسىن،
قاسىمايىن دەسەڭ جانىڭ شىقسىن.
باقا باق
باقباق ءشوبى
كوكتەم شىعىپ، كوك ءوسىپ، گۇلدەر شەشەك اتقان تۇستا وينالاتىن ويىن ءتۇرى. اۋىل بالالارى جينالىپ الىپ، باقا باق دەپ اتالاتىن ءشوپتىڭ ساباعىن اۋىزدارىنا سالىپ، تومەندە كورسەتىلگەن ولەڭدى بىرنەشە رەت قايتالاپ ايتقاندا باقا باقتىڭ ساباعى ءارتۇرلى فورماعا ەنەدى. ونى جيناپ، رەتتەپ، سۇرىپتاپ، تاڭداپ بىلەزىك، القا، تاعى دا باسقا اسەمدىك بۇيىمدارىن جاساپ، مويىندارىنا تاعىپ، ۇيلەرىن ساندەپ ءماز بولىسادى. بۇل ويىن دا بالالاردىڭ ويلاۋ جۇيەسىن دامىتىپ، تابيعاتقا قۇشتارلىعىن ارتتىرادى. بۇگىنگى بالاباقشا بالالارى ءۇشىن قولدانۋعا بولادى. باقا باق ءشوبى ۋىتتى قايتاراتىن ەرەكشەلىككە يە بولعاندىقتان، بالا دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرمەيدى.
باقا باعىم باق-باق،
تەكە ءمۇيىز تەك-تەك.
قوشقار ءمۇيىز قوش-قوش،
ەشكى ءمۇيىز شەك-شەك.
*******
قاپالاق- قاپالاق قار جاۋدى،
جامان جەڭگەي قىز تاپتى.
ونىڭ اتىن كىم قويدى،
كەلساپپەنەن ءبىر قويدى.
*********
الا قارعا، ساۋىسقان،
ەلدىڭ قۇرتىن تاۋىسقان.
قىزىل تۇمسىق شاۋ قارعا،
قىزدان باسقا جاۋ بارما.
********
ويىن-ويىن، ويىن باق،
ديۋانانىڭ قويىن باق.
قاتىن الىپ قاتىن باق،
قاتىنىڭنىڭ وتىن جاق.
ءتىس شىعارۋ ويىنى
بالا جەتى جاستان كەيىن ءتىسى ءتۇسۋ قالىپتى قۇبىلىس. الايدا بالا مۇنى تۇسىنبەگەندىكتەن باسىندا ءبىراز قينالادى. وسى كەزدە باسقالار وسىلاي ولەڭدەتىپ، مازاق قىلىپ وينايدى. بۇل بالانىڭ پسيحيكاسىنا اسەر ەتىپ، ءتىسىنىڭ تەزىرەك شىعۋىنا كومەكتەسەدى.
كەتىك-كەتىك كەكشەباي،
ەكى ءتىسى بوقشاباي.
قارا قالپاق قاڭقاباي،
جاۋىر اتقا شوڭقاباي.
تاۋدان بارىپ تارى جە،
تارعىل ءيتتىڭ بوعىن جە.
ينەمەنەن ءىلىپ جە،
تەبەنيەنەن تەرىپ جە.
ساپتاياققا سالىپ جە،
سالپىلداتىپ الىپ جە.
*******************
ساقاۋ-ساقاۋ ساقتاعان،
جىلان ەتىن قاقتاعان.
كۇيدى-كۇيدى دەگەندە،
كۇرەك الا جۇگىرگەن.
پىستى-پىستى دەگەندە،
پىشاق الا جۇگىرگەن.
بالالار ويىنى
باسى https://qandas.kz/balalar-ojyny-9421/
ساناماق ويىندارى
بالالارعا ساناۋ رەتىن ۇيرەتۋ ءۇشىن ۇكەندەر ولاردى جيناپ الادى دا، ولاردى قاتار-قاتار ءتىزىپ وتىرعىزىپ، كەزەك-كەزەگىمەن سۇراپ شىعادى. كەيدە بالالار توپتاسىپ الىپ، ءوزارا ءبىلىم جارىستىرۋ ءۇشىن دە وسى ويىندى ويناپ ادەتتەنەدى. ءوز كەزەگىنە كەلگەندە جاڭىلىپ، ۇمىتىپ قالعاندارى جازا ارقالاپ، ويىن ارى قاراي جالعاسا بەرەدى. بۇل بىرىنشىدەن، – بالانىڭ زەرەكتىگىن، ەكىنشىدەن – ۇقىپتىلىعىن، ۇشىنشىدەن – سان ساناۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن جەتىلدىرەدى. ورتادا جاڭىلىپ ايىپتى بولعان بالا كەلەسى كەزەكتە ۇياتتى بولماۋ ءۇشىن بۇل ولەڭدەردى سۋدىراتىپ جاتتاپ الۋعا تىرىسادى. سونىمەن بىرگە، وسى ارقىلى ساناۋ رەتىندە مەڭگەرىپ الادى.
نە جەيدى؟
ءبىرىنشى يت جەيدى،
ەكىنشى ەلىك جەيدى.
ءۇشىنشى ۇيرەك جەيدى،
ءتورتىنشى تۇلەن جەيدى.
بەسىنشى بەل جەيدى.
التىنشى ايۋ جەيدى.
جەتىنشى جەلكە جەيدى.
سەگىزىنشى سەركە جەيدى.
توعىزىنشى توقتى جەيدى.
ونىنشى ويماق جەيدى.
ون ءبىر جامان
ءبىر نە دەگەندە نە جامان،
بىرلىگى جوق ەل جامان.
ەكى دەگەندە نە جامان،
ەكى كىسى ەرەگەسسە سول جامان.
ءۇش دەگەندە نە جامان،
ۇلگىسىز وسكەن ەر جامان.
ءتورت دەگەندە نە جامان،
توركىنى الىس قىز جامان.
بەس دەگەنە نە جامان،
بەسىكتەگى بالانىڭ،
شەشەسى ولسە سول جامان.
التى دەگەندە نە جامان،
ءبىر انادان التاۋ تۋىپ،
جالعىزدىق كورسە سول جامان.
جەتى دەگەندە نە جامان،
جەتكىنشەگىنەن ايىرىلسا سول جامان.
سەگىز دەگەندە نە جامان،
سەرگەسىز وسكەن قوي جامان.
توعىز دەگەندە نە جامان،
جەر تولعانىپ تۇرعاندا،
ات ۇستىنەن ەر جىعىلسا سول جامان.
ون دەگەندە نە جامان،
وڭ جاقتاعى جاس قىزىڭ،
باعى تايسا سول جامان.
ءونبىر دەگەندە نە جامان،
ۇيرەكسىز تىمىق كول جامان.
اۋشاديار
اۋشاديار ءبىر بولار،
مالىن باققان بي بولار.
اقساقالدان باتا العان،
اق شالمالى باي بولار.
اۋشاديار ەكى،
قوپا تولدىڭ شەتى.
شىتىرمان كويلەك، ون تۇيمە،
اق سۇلۋدىڭ كوركى.
اۋشاديار ءۇش بولار،
ۇشىپ جۇرگەن قۇس بولار.
باعى تايعان جىگىتكە،
باقىتى قار دوس بولار.
اۋشاديار ءتورت بولار،
قىزدىڭ قويىنى ءورت بولار.
ەكى جامان قوسىلسا،
قول اياعى مەرت بولار.
اۋشاديار التى،
اق نايزانى قارپى.
ويناپ، كۇلىپ جۇرەلىك،
بۇرىنعىنىڭ سالتى.
اۋشاديار جەتى،
قىزدىڭ قىزىل بەتى.
قىزىل بەتتەن ءبىر ءسۇيۋ،
ەر جىگىتتىڭ سەرتى.
اۋشاديار سەگىز،
سۋ اياعى تەڭىز.
قاشايىقتا كەتەيىك،
ەكى تورى ات سەمىز.
اۋشاديار توعىز،
جورعالايدى قوڭىز.
اتا-اناسىن باقپاعان،
اقيرەتتە دوڭىز.
اۋشاديار ون بولار،
ءوارا ماقپال تون بولار.
اتا-اناسىن سيىلاعان،
ەتەك-جەڭى كەڭ بولار.
اۋشاديار ءونبىر،
داڭعىراعان جول ءبىر.
قاشايىقتا كەتەيىك،
ەكى تورى ءدۇلدۇل.
اۋشاديار ون ەكى،
جامان ادام دورەكى.
قاشالىقتا كەتەلىك،
تاڭداپ ءبىرىن جول ەكى.
اۋەسحان ماجاي
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1605955
جالعاسى بار…
