Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ قورشاعان ورتا

ىلەنىڭ سۋى نەگە ازايدى?: “ۋەدەسىن ورىنداماي وتىر”

admin
2025/07/18
قورشاعان ورتا
0
ІЛЕНІҢ СУЫ НЕГЕ АЗАЙДЫ?: “УӘДЕСІН ОРЫНДАМАЙ ОТЫР”

قازاقتىڭ تالانتتى عالىمى شوقان ۋەليحانوۋ قاشقارييا ساپارى بارىسىندا جازىپ قالدىرعان «ىلە ۆلكەسىنىڭ گەوگرافييالىق وچەركى» اتتى ەڭبەگىندە: «بۇل (ىلە ۆزەنى) قازاق دالاسىنداعى ەڭ سۋى مول ۆزەندەردىڭ بىرى ەكەندىگى سونداي, ول تەرەڭ قۇمدى بويلاي وتىرىپ, 200 شاقىرىمنان استام جولدى باسىپ ۆتسە دە ۆزىنىڭ مول سۋلى قالپىن ۆزگەرتپەستەن تۋرا بالقاشقا بارىپ قۇيادى», – دەپ تاڭدانا جازادى. سونداي-اق, ىلە ۆزەنىنە قۇياتىن ۆزەنشەلەر مەن سول اۋماقتى مەكەندەگەن قازاق تايپالارى تۋرالى دا قۇندى مەلىمەتتەر قالدىردى. وسى جازبا حاتقا تۈسكەلى بىر جارىم عاسىر ۋاقىت ۆتتى. بۇل ادامزات تاريحى ۈشىن اسا بىر ۇزاق ۋاقىت سانالمايدى. بىراق عالىمنىڭ جازباسىنداعى اقيقات پەن بۈگىنگى ىلە ۆزەنىنىڭ جاعدايى, سالىستىرا زەردەلەيتىن بولساق, تەرەڭ ويلارعا جەتەلەيتىنى انىق. كەشەگى اقجال تولقىندارى جاعانى وسقىلاپ, اياقتىعا ۆتكەل بەرمەگەن الىپ ۆزەن بۈگىنگى تاڭدا ون جاسار بالا كەشىپ ۆتە شىعاتىن جاعدايعا جەتتى. ونى قويشى, ىلە ۆزەنىندەگى سۋ دەڭگەيىنىڭ ازايۇى بالقاش كۆلىنىڭ ەكولوگييالىق جاعدايىن بۇزا باستادى. وعان كىم كىنەلى?

الدىمەن بۇل كىنەنى وسى ۆزەندى جاعالاي قونىستانعان قازاق, قىتاي تاراپىنداعى ەلدىڭ تابيعات بايلىعى مەن ەكولوگييالىق احۋالعا نەمقۇرايدى قاراعان پەندەشىلىگىنەن ىزدەگەن جۆن. ەڭ الدىمەن, ورمان بايلىعىنىڭ وراسان بۈلىنۋى, ۆزەن سۋىنىڭ ماقساتسىز پايدالانىلۋىوسى قيىندىقتى تۋىنداتىپ وتىر.

ەرينە, بۇل ۈشىن باستى جاۋاپكەرشىلىكتى قىتاي تاراپى ارقالاۋى كەرەك. ۆيتكەنى, اتالعان ۆزەن سۋىنىڭ 80 پايىزى كۆرشى ەلدەن اعىپ شىعادى. جالپى, ىلە ۆزەنىنىڭ قىتاي جاعىنداعى جالپى ۇزىندىعى 125 شاقىرىم, وعان وڭتۈستىكتەن 26 ۆزەنشە مەن بۇلاق, سولتۈستىكتەن 12 ۆزەنشە مەن بۇلاق قۇيادى.

قىتاي تاراپىنىڭ ىلە ۆزەنىنە قۇياتىن تەكەس, كۈنەس, شاقپى ۆزەندەرىنىڭ 2004 جىلعى سۋ مۆلشەرىن 1959 جىلعى مۆلشەرمەن سالىستىرا زەردەلەسەك, جاعا ۇستاتار قاۋىپتى سەزىنۋگە بولادى. ياعني, تەكەس ۆزەنىنىڭ 1959 جىلعى جالپى سۋ اعىنى 17 ميلليارد 729 ميلليون, كۈنەس ۆزەنىنىڭ سۋ مۆلشەرى 1 ميلليارد 648 ميلليون, شاقپى ۆزەنىنىڭ سۋ اعىنى 839 ميلليون 370 مىڭ تەكشەمەتر بولسا, 2004 جىلى تەكەس ۆزەنى 12 ميلليارد 773 ميلليون, كۈنەس ۆزەنى 964 ميلليون, شاقپى ۆزەنى 588 ميلليون تەكشەمەترگە تۈسىپ قالعان.  جوعارىدا ايتىلعان 26 ۆزەنشە مەن بۇلاقتىڭ جالپى سۋ اعىنى 1959 جىلى 636912 تەكشەمەتر بولسا, 2004 جىلعى ەسەپتە 433374 تەكشەمەترگەدەيىن ازايعان.

سودان بەرى 16 جىل ۋاقىت ۆتتى. اتالمىش ۆزەن-بۇلاقتاردىڭ دەل بۈگىنگى سۋ قورى تۋرالى ناقتى اقپارات قولىمىزعا تۈسپەگەنىمەن نەتيجەسىنىڭ كۆڭىل كۆنشىتپەيتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى.

وسىنداي جاعدايدان تۋىندايتىن باستى ولقىلىق – ورمانداردىڭ مەيلىنشە وتالۋى. 1984 جىلى قىتايداعى جاپپاي سىرتقا ەسىك اشۋ ساياساتىنىڭ نەتيجەسىندە ورمان بايلىعى مەن سۋ كۆزدەرى مەيلىنشە بۈلىنشىلىككە ۇشىرادى. سونىڭ سالدارىنان ىلە ۆزەنىنىڭ ەكى جاعالاۋىنداعى, ناقتىلاپ ايتساق, ەرەنقابىرعا مەن بوراحوجىر تاۋلارىنداعى سىڭسىعان ورمان قارجى تابۋ جولىنا قۇرباندىققا شالىندى. باس-اياعى جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قاراعايلى القاپتار قۋ تاقىرعا اينالدى. سونىمەن قاتار, ۆنەركەسىپتىڭ ۆرلەۋىنە وراي ۆزەن-بۇلاقتاردى جاعالاي قالاشىقتار مەنەلەكتر ستانسىلارىنىڭ سالىنۋى,كەن ۆڭدەيتىن زاۋىت, سۋ قويمالارىنىڭ كۆپتەپ بوي كۆتەرۋى سالدارىنان بۆلىنىپ شىققان ۋلى گازداردىڭ مۆلشەرى ارتىپ, تاۋ شىڭدارىنداعى مۋزدىقتاردىڭ ەرىپ كەتۋىن تۋدىردى. بۇل كەلەڭسىزدىكتەر ىلە ۆزەنىنە قۇياتىن ۆزەن-بۇلاقتاردىڭ تارتىلىپ قالۋىنا ەكەلىپ سوقتىردى.

كەيىنگى جىلدارى قىتاي تاراپى ورماندى القاپتار مەن جايىلىم جەرلەردى قايتا تىنىقتىرۋعا قاتىستى جوبالاردى اتقارا باستادى. بىراق بۇل قادامنىڭ 20 جىلدا بۈلىنگەن دۈنيەنى ەندى قانشا جىلدا قالپىنا كەلتىرە الاتىندىعىنا قازىرشە بەلگىلى ۋەج ايتۋ قيىن.

قازاقستان تاراپىنان ورماندى وتاۋ نەمەسە ىلە ۆزەنىنىڭ جاعالاۋىنا زاۋىت سالىپ, توسپا قۇرۋ سىندى زاڭسىزدىق وقيعالارى جاپپاي ورىن العان جوق. سوندىقتان ىلە ۆزەنىنە قۇياتىن ۆزەن-بۇلاقتار سۋىنىڭ ازايۇى قىتاي تاراپىنا قاراعاندا كۆپ ەمەس. بىراق, كەيىنگى جىلدارى باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا اۋتوجولىنىڭ سالىنۋىنا بايلانىستى جەنە ايماقتاعى قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ قارقىن الۋى سالدارىنان ۆزەن ارناسىن بۈلدىرەتىن ەرەكەتتەر كۆبەيىپ بارادى.

ەدەتتە, ۆزەن ارناسىنان قيىرشىق تاس, قۇم الۋ بىر قاراعاندا تۇرعىنداردىڭ قاجەتتىلىگىن شەشۋ ۈشىن ىستەلىپ جاتقان سيياقتى كۆرىنەدى. بىراق ونىڭ سۋ بايلىعىن ازايتىپ, ۆسىمدىكتەردى ۆلتىرىپ, سۋ جانۋارلارىنىڭ تىرشىلىگىن بۈلدىرىپ جاتقانىن ەسكەرىپ جاتقان ەشكىم جوق.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى سۋ كودەكسىنىڭ  125 بابى, 1 تارماق, 5 تارماقشاسىندا: «ۆزەن ارنالارىنان ەشقانداي قازبا بايلىق الىنباۋى كەرەك» دەپ كۆرسەتىلگەن. وسى تۇرعىدان كەلگەندە مۇنداي ەرەكەتتىڭ بارلىعى زاڭسىز دەپ سانالۋى تيىس. مۇنداي كەلەڭسىز ەرەكەتتەر كۈتكەندەگىدەي ەكونوميكالىق پايدا ەكەلىپ جاتقان جوق. ەسەسىنە, ۆزەنارناسىن بۇزىپ, سۋدىڭ بىر بۆلىگى بالقاش كۆلىنە جەتپەستەن جەر استىنا سىڭىپ كەتەتىن جاعدايعا ەكەلۋدە.

ۆزەن ارنالارىنان قيىرشىق تاس, قۇم الىپ, ونى قۇرىلىس جۇمىسىنا قولداناتىن مىسالدار ەلەمنىڭ بارلىق ەلىندە بار. دامىعان ەلدەردە مۇنداي جۇمىسپەن اينالىساتىندار ۆزەن سۋى تارتىلىپ, بوس قالعان ارنا بويىنان, تاس پەن قۇمى مول جەردەن قۇرىلىس ماتەريالىن ۆڭدەيتىن زاۋىت سالىپ, ەل يگىلىگىنە اسىرادى. ونىڭ پايداسىدا كۆپ, ەكولوگيياعا, ەسىرەسە, ۆزەن سۋلارىنىڭ ازايۇىنا تيگىزەر قاتەرى دە از. دەمەك, بىزدىڭ كومپانييالار دا ۆزەن ارناسى تارتىلعان اڭعارلارداعى قۇم مەن قيىرشىق تاستى دەل وسىلاي ۆڭدەپ, تابىس تابۋمەن اينالىسۋى كەرەك ەدى. ۆكىنىشكە قاراي, ولار ۆڭدەۋ جۇمىسىمەن اينالىسىپ جاتقان جوق. وڭاي ولجا تابۋ ماقساتىمەن ۆزەن ارنالارىنان قيىرشىق تاستى قازىپ, قۇمدى سۈزىپ الىپ, ونى تاسىمالداۋمەن عانا اينالىسىپ كەلەدى. كۆپ شىعىن شىعارماي, مول پايدا تابۋدىڭ جولىندا جۈر.

الماتى وبلىسىنداعى ۆزەن اڭعارلارىنان قيىرشىق تاس الۋمەن اينالىساتىن كومپانييالار بۇل ورايداعى جۇمىستارعا 2025 جىلعا دەيىن رۇقسات العان. ولاردىڭ زاڭدى قۇجاتىندا «ۆزەن ارناسىن بارلاۋ» دەپ كۆرسەتىلگەن. ولارعا بۇل رۇقسات قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكولوگييا كودەكسى قابىلدانباي تۇرعان مەزگىلدە جەرگىلىكتى جەردىڭ ۆكىلەتتى ورگاندارى تاراپىنان بەرىلگەن.  ال 2007 جىلى قابىلدانعان قر ەكولوگييالىق كودەكسى بويىنشا بۇل رۇقساتتار زاڭسىز دەپ تابىلىپ, كەلىسىمشارتتار مەملەكەت تاراپىنان قايتا قارالۋى كەرەك. جاڭا سۋ كودەكسى بويىنشا ۆزەن ارنالارىنىڭ بويىندا ۆنەركەسىپتىك قىزمەتپەن اينالىسۋعا ەشبىر مەكەمەنىڭ قۇقىعى جوق, دەمەك, رۇقساتتى قايتارىپ الۋ قاجەت.

قازىرگى كەزدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتىندە جاڭا ەكولوگييالىق كودەكستىڭ جوباسى قارالىپ جاتىر. مۈمكىن, سول كودەكس قابىلدانعان كەزدە اتالعان كەمشىلىككە بىر توسقاۋىل قويىلاتىن  شىعار…

ەگەر, تابيعاتتى بىرتۇتاس تۇلعا دەپ سانايتىن بولساق, بىر ۆڭىردەگى ەكولوگييالىق احۋالعا جاسالعان قييانات تۇتاس تابيعاتتىڭ بۈلىنۋىنە اقپال ەتەدى. سوندىقتان ىلە ۆزەنىنىڭ ەكولوگييالىق احۋالىن تۇراقتاندىرۋ ۈشىن قازاقستان مەن قىتاي تاراپتارى بىر مەمىلەگە كەلىپ, ۆزەن ارناسىنىڭ قاڭسىپ قالماۋى ۈشىن جۇمىس جۈرگىزۋى كەرەك.

راسىندا,ەلىمىزدە ترانسشەگارالىق ۆزەن-سۋلاردى تيىمدى پايدالانۋ ۆتە ۆزەكتى مەسەلە سانالادى. سوعان وراي قازاقستان رەسپۋبليكاسى وسى مەسەلەگە قاتىستى بارلىق حالىقارالىق كونۋەنتسييالاردى رەسمي رەسىمدەگەن. 2011 جىلدىڭ 12-15 ماۋسىمىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۋ پەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ تۆراعاسى حۋ تسزينьتاونىڭ كەزدەسۋىندە ترانسشەگارالىق سۋ رەسۋرستارىن تيىمدى پايدالانۋ مەن ونى قورعاۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. دەسەك تە نەتيجە ويلاعانداي بولماي تۇر.  حالقىنىڭ سانى كۆپ بولۋىنا بايلانىستى قىتايلىقتار ىشكى ۆزەن-كۆلدەرى مەن سۋ قويمالارىنداعى تىرشىلىك كۆزىن كۆپ تۇتىنادى. سالدارىنان ەلىمىزگە اعىپ كەلەتىن ۆزەن  سۋىنىڭ  مۆلشەرى تيىستى دەڭگەيدە بولماي تۇر. مۇنىڭ ۆزى كۆرشىلەرىمىز بىزگە بەرگەن ۋەدەسى مەن حالىقارالىق كەلىسىمشارتتىڭ تالابىن تولىق ورىنداماي وتىر دەگەن سۆز.

2000 جىلعى ەسەپ بويىنشا ىلە ۆڭىرىنىڭ جالپى سۋ قاينارى 17 ميلليارد 244 ميلليون تەكشەمەتر دەپ ەسەپتەلگەن. بۇل سۋدىڭ 957 ميلليون تەكشەمەترىن قازاقستان جەرىنەن اعىپ كىرەتىن ۆزەن سۋلارى قۇرايدى. دەل سول جىلعى ەسەپ بويىنشا قازاقستانعا قىتاي جاعىنان ىلە ۆزەنىنىڭ بويىمەن 11 ميلليارد 226 ميلليون تەكشەمەتر سۋ كىرەتىن. ۆكىنىشتىسى, كەيىنگى جىلدارى كۆرشى ەل تۈرلى قيتۇرقى ەرەكەتتەر ارقىلى ىلە ۆزەنى بويىنشا كەلىسىلگەن مۆلشەردەگى سۋ قورىنا تۈرلى شەكتەۋ شارالارىن قولدانىپ كەلەدى.

بىرنەشە جىلدىڭ الدىندا قحر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ تاپسىرىسىمەن قحر مەملەكەتتىك دامۋ-رەفورما كوميتەتى, سۋ يگىلىگى مينيسترلىگى, تۇرعىن ۈي جەنە  قالا-اۋىل مينيسترلىگى سۋ شارۋاشىلىعى سالاسىن رەفورمالاۋ مەن دامىتۋدىڭ «13-شى بەسجىلدىق جوسپارىن» جارييالادى. جوسپاردا شىڭجاڭ-ۇيعىر اۋتونومييالى اۋدانىنداعى 18 سۋ قويماسىنىڭ سانى 25-كە جەتكىزىلەتىنى انىق كۆرسەتىلگەن. دەمەك, ونىڭ بىرقاتارى ىلە ۆزەنىنىڭ اڭعارىنان ورىن الادى. بۇل جوسپار ورىندالىپتا قويعان شىعار دەپ ويلايمىن. قازاقستان مەن قىتايدىڭ ترانسشەگارالىق ۆزەندەردە بۆلىنبەگەن ەنشىسى كۆپ ەكەنىن ەسكەرسەك, بۇل جەردە كىمنىڭ ەكى جەپ بي بولعىسى كەلىپ تۇرعانى تۈسىنىكتى بولىپ تۇر.

وسى جوسپاردا تاعى دا: «قىتاي ۈكىمەتى كەيىنگى جىلدارى شەگارالىق ايماقتا ورنالاسقان كىشى جەنە ۈلكەن سۋ قويمالارىندا  ۆمىر سۈرەتىن بالىق جەنە تاماققا پايدالاناتىن ومىرتقاسىز سۋ جەندىكتەرىن ۆسىرەتىن شارۋاشىلىقتى مەملەكەتتىك بيۇدجەتتەن قارجىلاندىرۋ جۇمىسىن جۈرگىزەدى» دەپ ناقتىلانعان. بۇل قادام قازاقستان مەن قىتاي اراسىندا اعاتىن ترانسشەگارالىق ۆزەندەردىڭ جەنە جەراستى سۋلارىنىڭ لاستانۋى مەن ازايۇىنا ەكەلىپ سوقتىرادى. مۇنىڭ زييانى ەكى ەل ورتاق پايدالاناتىن ىلە ۆزەنىنە عانا ەمەس, جوڭعار الاتاۋىنان اعىپ شىعىپ, بالقاش كۆلىنە قۇياتىن اقسۋ, كۆكسۋ, تەنتەك, قاراتال, سارقان ۆزەندەرىنە دە تييۇى مۈمكىن.

قىسقاسى, ىلە ۆزەنىنە جاسالعان قييانات ەڭ الدىمەن بالقاش كۆلىنە قۇياتىن سۋ مۆلشەرىنىڭ ازايۇىن تۋىنداتادى. بۇل تۇتاس ورتا ازييانىڭ ەكولوگييالىق احۋالىن رەتتەپ وتىرعان بالقاش كۆلىنىڭ تارتىلىپ قالۋىنا سەبەپ بولۋى بەك مۈمكىن. ەگەر بالقاش كۆلىندە ارال قاسىرەتىندەي جاعداي ورىن السا,ونىڭ زاردابىقازاقستاننىڭ جەتىسۋ ۆڭىرىنە ەمەس, قىتايدىڭ تاكلاماكان شۆلىنە دەيىنگى ۆڭىردەگى تىرشىلىككە قاۋىپ تۆندىرەتىندىگى بەلگىلى. بۇل كۆرشىلەس ەكى مەملەكەت تۇرعىندارى ۈشىن دە قاۋىپتى ىس. سوندىقتان قىتاي تارابى ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ 2011 جىلعى كەلىسىمى جەنە ترانسشەگارالىق ۆزەن سۋلارىن رەتتەۋگە باعىتتالعان حالىقارالىق كەلىسىمدەر بويىنشا ىلە ۆزەنىن ورتاق پايدالانۋ جەنە ونىڭ ەكولوگييالىق احۋالىن قورعاۋداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىنداپ, توسپا سالىپ, كانال قازىپ, سۋدى بۇرىپ, قازاقستانعا اعىپ شىعاتىن سۋ مۆلشەرىن ازايتۋدى توقتاتىپ, ادامزاتتىڭ ورتاق يگىلىگى جولىنداعى ماقساتتارعا ۇمتىلعانى دۇرىس. ال قازاقستان تاراپى دا كەلىسىمدە كۆرسەتىلگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ۆزەك ەتە وتىرىپ, ۆز مىندەتىن زاڭمەن رەتتەپ, جوعارىدا ايتىلعانداي كەمشىلىكتەرگە توسقاۋىل قويعانى جۆن. سوندا عانا ادامزات بالاسىن الداعى كۈندەرى اۋىر قاسىرەتكە دۋشار ەتەتىن قاۋىپتەن ساقتاپ قالۋعا بولادى.

قاجەت انداس
سۋرەت عالامتوردان الىندى

Post Views: 50
Парк аумағында таралған сүтқоректілер
قاجەت اقپارات

پارك اۋماعىندا تارالعان سۇتقورەكتىلەر

August 31, 2026
Қала көркі – еңбекте: тазалық сақшыларымен бір күн
قورشاعان ورتا

قالا كوركى – ەڭبەكتە: تازالىق ساقشىلارىمەن ءبىر كۇن

November 30, 2025
Қауіп аз, бірақ сақтық керек
قورشاعان ورتا

ءقاۋىپ از، ءبىراق ساقتىق كەرەك

November 4, 2025
Экологиялық жауапкершілік пен жасыл даму
قورشاعان ورتا

ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك پەن جاسىل دامۋ

October 31, 2025
Соғыс және экология
قورشاعان ورتا

سوعىس جانە ەكولوگيا

September 30, 2025
Жаһандық жылынудың Қазақстанға әсері
قورشاعان ورتا

جاھاندىق جىلىنۋدىڭ قازاقستانعا اسەرى

September 24, 2025
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz