Ақыт кім?
Ол қай дәуірде өмір сүрген, немен айналысқан, қандай еңбек қалдырған? Оның ұлтымыздың, еліміздің тарихындағы орны қандай? Біз оған қандай баға беруіміз керек? «Ақыттану» ғылымын қалыптастыру жолында нені ескеру қажет? Осыдан былай “Q-Andas” ақпарат агенттігі Ақыттану тақырыбын, соның ішінде Ақыт қажының өлкетану бағытындағы еңбектерін қаузап, тұлғаның болашаққа қалдырған мұраларын оқырмандарға жеткізу үшін еңбектенетін болады.
Туған жері мен әулеті

Ақыт Үлімжіұлы – 1868 жылы ҚХР Іле қазақ облысы, Алтай аймағы, Көктоғай ауданы, Қайырты өзенінің бойында туған. Толық аты-жөні – Ақыт Үлімжіұлы Қарымсақов. Әкесі Үлімжі – момын, шешесі Жібек – Барлыбайдың немересі, Бекежан байдың қызы. Ақыт ата-анасының тәрбиесімен ерте сауат ашқан.
Ақынның кіндік қаны тамған жер – қайырты
Алғашқы білім алуы
Алдымен ағасы Садық Жебеұлынан, кейін ауыл молдасы Ғұсыманнан сауат ашады. Кейін Бұхара медресесінде оқыған Мақбубұлла (Мырзабақа) ұстазынан араб, парсы, түрік тілдерін үйреніп, ислам мәдениетін игереді. Осы кезде басқа шәкірттерге де дәріс береді.
Ақыттың ұстаздары мен ықпалы
– Садық Жебеұлы, молда Ғұсыман – алғашқы әріп танытқандар.
– Мақбубұлла – шығыс әдебиеті мен ислам ғылымына баулыған.
– Жуанқан үкірдай – Ақытты ел ісіне араластырған.
Қызметі мен қажылық сапары
Ақыт Қобдада пошта бөлімшесінде істеп жүріп, моңғол және орыс тілдерін үйренеді. 1907 жылы қажылыққа барып, «Қажыбаян» шығармасын жазады. Қайтыс болған әйелі Боқайды жоқтаған өлеңінде ұстазына деген ілтипатын білдіреді.
Ақындық жолы
– Сарып қызбен айтысы халық арасында сақталған.
– 1891 жылы «Жиханша» қиссасы Қазанда басылған.
– Кейін «Сәйпілмүлік-Бәдіғұлжамал» қиссасын жазады.
– 1891–1914 жылдары Қазан, Орынбор, Семейде 9 кітабы 17 рет басылады.
Ұстаздық және ағартушылық
Ақыт балаларды оқытты, Қобдада және Алтайда мешіт-медреселер салдырды. Медресесінде діни пәндерден бөлек: математика, география, тарих, араб тілі грамматикасын оқытқан.
Қазылық қызметі
1912 жылдан бастап үш ауданға қазы болып сайланды. 28 жыл бойы әділ қазылық атқарған. Халық арасында әділ би, ғұлама ретінде танылды.
Ақыт пен Абай
1930 жылдары Ақыт Абаймен хат алысып, Абай шығармаларын оқиды. Сол ықпалмен 55 өлең жазып, Абай тағылымын жалғастырады. Ақыт Абайды ұлы ұстаз ретінде дәріптеді.
Шығармашылығы

– Айтыс, арнаулар, тұрмыс-салт өлеңдері.
– Қиссалар: «Жиханша», «Сәйпілмүлік-Бәдіғұлжамал», «Сейітбаттал қазы».
– Этнографиялық дастандар: «Керей ишаны Мұхаммет Момын», «Қажыбаян».
– Ғибраттық, насихаттық толғаулар.
– Желілес қиссалар топтамасы («Қазынама»).
Ақыттың көзқарасы
– Ғылым, өнер, береке-бірлікті насихаттаған.
– Халқын жалқаулық пен надандықтан арылуға үндеген.
– Ислам құндылықтарын дәріптей отырып, адамдық ахлақ пен моральді жоғары қойған.
Қуғын-сүргін және қаза болуы

1939 ж. желтоқсанда Шәкіртідегі мешітінде тұтқындалып, 1940 ж. тамызда Үрімжі түрмесінде азаппен қайтыс болды. Оның 800-ден астам қолжазбасы тәркіленіп, жоғалды.
Ақыт қажының Көктоғай Шәкүрті жеріндегі зираты
Түйін
Ақыт – қазақтың ұлы ғұламасы, ағартушысы, қиссагер ақыны, әділ қазысы. Ол – Абай дәстүрін жалғап, қазақ әдебиетінде тұңғыш басылымдар мен желілес қиссаларды дүниеге әкелген тұлға.
Қажет Андас.
«Q-Andas» ақпараттық агенттігі.











