Qazaq halqynyń ruhani ómiri men últtyq óneri ejelden birge jasap keledi. Sol ónerdiń asyl qazynasynyń biri — dombyra úni. «Qúlaqtan kirip boidy alar» degendei, kúi sazy talai dáuirdiń quanyshyna da, múńyna da serik bolǵan.
Sol úly ónerdi biikke kótergen daryndy túlǵalardyń biri — Beisenbi Dónenbaiúly. Ol SHyńjań jerinde túńǵysh ret menshikti kúi shyǵaryp, el ishinde óz mektebin qalyptastyrǵan kúishi, ádil bi ári sheshen retinde tanyldy.
Balalyq shaǵy men ónerge bet búrysy
Beisenbi 1803 jyly dúniege kelgen. Ákesi Dónenbai – batyr minezdi, ádil, namysshyl adam bolǵan. Kóp jyl bala kórmei júrip, beisenbi kúni tuǵan úlyna Beisenbi dep at qoiypty. Jasynan zerek, alǵyr bolyp ósken bala jeti-segiz jasynda-aq el nazaryna iligedi. Ákesinen dombyra tartudy úirenip, auyl arasyndaǵy balalarǵa bilik aityp oinaityn zerek minezimen erekshelenedi.
Keiin auylǵa ataqty Bozdaq kúishi kelgende, Beisenbi onyń qasynda júrip kúidiń áuezin jattap, ónerge yntasy artady. Dombyra únine elitken balanyń talabyn baiqap, Bozdaq oǵan batasyn beredi.
Er jetken shaǵy jáne biikke úmtylysy
14 jasynda ákesinen aiyrylǵan Beisenbi «Jeke batyr» atty alǵashqy kúiin shyǵarady. Búl shyǵarma — batyr ákesine degen saǵynyshtyń, erlik ruhynyń kórinisi. Jasynan ádildik pen sheshendik qasietimen kózge túsken ol el ishindegi dau-janjaldy ádil sheship, júrt senimine ie boldy.
Ańyz boiynsha, bir dauda Beisenbi qúnansha men eki ingenge bailanysty talasty ádil sheship, eldiń rizashylyǵyna bólengen. Osy ádil biligi men tapqyr sózi ony halyq arasynda «Bejeń bi» atandyrdy.
Bilik pen sheshendik joly
Beisenbi keiin Altaidaǵy ataqty tórt bidiń biri bolyp sailandy. Ol bilik júrgizgen jyldary el ishine jańa ádildik úlgisin ornatty. Qúnanbai súltan Altaiǵa kelgende Beisenbi onyń aldynda sóz bastap, tapqyrlyǵymen aǵa súltannyń da qúrmetine ie bolǵan.
Kúishilik múrasy
Beisenbi tek bi ǵana emes, qazaq kúi óneriniń kórnekti ókili boldy. Onyń «Jeke batyr», «Maida qońyr», «Arman-ai», «Saǵynysh», «Qymyz kúii», «Tórt bidiń keńesi», «Kókshybar», «Telqońyr», «Jibek jiren» sekildi 40-qa juyq kúii búginge jetken. Búl kúilerdiń saryny — keń tynysty, qońyr áuendi, tabiǵat pen adamnyń sezimin toǵystyrǵan áuen.
Onyń ónerin úrpaqtary jalǵastyrdy: Ospan, Battal, Aǵyzam sekildi dombyrashylar atasynyń kúilerin búginge jetkizdi. Keiin Mútálip Álimqanúly men Túrsyn Qadeiúly siyaqty shákirtteri de osy mektepti damytty.
Beisenbi múrasynyń jańǵyruy
1980–1990 jyldary Beisenbiniń kúileri qaita zerttelip, SHyńjańdaǵy gazet-jurnaldar men radiolarda nasihattaldy. Kúilerdiń birazy notaǵa túsirilip, jinaqtarǵa engizildi.
Qazirgi tańda onyń esimi últ mádenietiniń altyn qorynda. Buyrshyn audanynda kúishiniń ziratyna 8,5 metrlik eskertkish múnara ornatylyp, ol jer «Beisenbi kúi baqshasy» ataldy.
Qorytyndy
Beisenbi Dónenbaiúly — dombyranyń tylsym tilin sóiletken, el birligi men ádildik tuyn ústaǵan túlǵa. Onyń kúileri men sózi — qazaqtyń ruhani qazynasynyń bir bólshegi. Búgingi úrpaq úshin Bejeń múrasy — ótkenniń úni, últ ruhynyń aiǵaǵy.
Qajet Andas,
“Q-andas” aqparattyq agenttigi.











