Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Қажет дерек

Дарынды күйші Бейсенбі Дөненбайұлы

admin
2026/08/30
Қажет дерек
0
Дарынды күйші  Бейсенбі Дөненбайұлы

Қазақ халқының рухани өмірі мен ұлттық өнері ежелден бірге жасап келеді. Сол өнердің асыл қазынасының бірі — домбыра үні. «Құлақтан кіріп бойды алар» дегендей, күй сазы талай дәуірдің қуанышына да, мұңына да серік болған.

Сол ұлы өнерді биікке көтерген дарынды тұлғалардың бірі — Бейсенбі Дөненбайұлы. Ол Шыңжаң жерінде тұңғыш рет меншікті күй шығарып, ел ішінде өз мектебін қалыптастырған күйші, әділ би әрі шешен ретінде танылды.

Балалық шағы мен өнерге бет бұрысы

Бейсенбі 1803 жылы дүниеге келген. Әкесі Дөненбай – батыр мінезді, әділ, намысшыл адам болған. Көп жыл бала көрмей жүріп, бейсенбі күні туған ұлына Бейсенбі деп ат қойыпты. Жасынан зерек, алғыр болып өскен бала жеті-сегіз жасында-ақ ел назарына ілігеді. Әкесінен домбыра тартуды үйреніп, ауыл арасындағы балаларға билік айтып ойнайтын зерек мінезімен ерекшеленеді.

Кейін ауылға атақты Боздақ күйші келгенде, Бейсенбі оның қасында жүріп күйдің әуезін жаттап, өнерге ынтасы артады. Домбыра үніне еліткен баланың талабын байқап, Боздақ оған батасын береді.

Ер жеткен шағы және биікке ұмтылысы

14 жасында әкесінен айырылған Бейсенбі «Жеке батыр» атты алғашқы күйін шығарады. Бұл шығарма — батыр әкесіне деген сағыныштың, ерлік рухының көрінісі. Жасынан әділдік пен шешендік қасиетімен көзге түскен ол ел ішіндегі дау-жанжалды әділ шешіп, жұрт сеніміне ие болды.

Аңыз бойынша, бір дауда Бейсенбі құнанша мен екі інгенге байланысты таласты әділ шешіп, елдің ризашылығына бөленген. Осы әділ билігі мен тапқыр сөзі оны халық арасында «Бежең би» атандырды.

Билік пен шешендік жолы

Бейсенбі кейін Алтайдағы атақты төрт бидің бірі болып сайланды. Ол билік жүргізген жылдары ел ішіне жаңа әділдік үлгісін орнатты. Құнанбай сұлтан Алтайға келгенде Бейсенбі оның алдында сөз бастап, тапқырлығымен аға сұлтанның да құрметіне ие болған.

Күйшілік мұрасы

Бейсенбі тек би ғана емес, қазақ күй өнерінің көрнекті өкілі болды. Оның «Жеке батыр», «Майда қоңыр», «Арман-ай», «Сағыныш», «Қымыз күйі», «Төрт бидің кеңесі», «Көкшыбар», «Телқоңыр», «Жібек жирен» секілді 40-қа жуық күйі бүгінге жеткен. Бұл күйлердің сарыны — кең тынысты, қоңыр әуенді, табиғат пен адамның сезімін тоғыстырған әуен.

Оның өнерін ұрпақтары жалғастырды: Оспан, Баттал, Ағызам секілді домбырашылар атасының күйлерін бүгінге жеткізді. Кейін Мүтәліп Әлімқанұлы мен Тұрсын Қадейұлы сияқты шәкірттері де осы мектепті дамытты.

Бейсенбі мұрасының жаңғыруы

1980–1990 жылдары Бейсенбінің күйлері қайта зерттеліп, Шыңжаңдағы газет-журналдар мен радиоларда насихатталды. Күйлердің біразы нотаға түсіріліп, жинақтарға енгізілді.

Қазіргі таңда оның есімі ұлт мәдениетінің алтын қорында. Буыршын ауданында күйшінің зиратына 8,5 метрлік ескерткіш мұнара орнатылып, ол жер «Бейсенбі күй бақшасы» аталды.

 

Қорытынды

Бейсенбі Дөненбайұлы — домбыраның тылсым тілін сөйлеткен, ел бірлігі мен әділдік туын ұстаған тұлға. Оның күйлері мен сөзі — қазақтың рухани қазынасының бір бөлшегі. Бүгінгі ұрпақ үшін Бежең мұрасы — өткеннің үні, ұлт рухының айғағы.

Қажет Андас,

“Q-andas” ақпараттық агенттігі.

5 1 vote
Рейтинг статьи
Қаралым 56
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Қажет дерек

Талдықорғандағы көне кинотеатрлар

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Қажет дерек

Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?

September 24, 2026
45 тағдыр
Қажет дерек

45 тағдыр

September 8, 2026
We Still Study the National Liberation Uprisings
Қажет дерек

We Still Study the National Liberation Uprisings

September 5, 2026
Қажет дерек:  БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ
Қажет дерек

Қажет дерек: БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Қажет дерек

Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz