دۋ فۋ 712 جىلى قازىرگى حەنانь پروۋينتسيياسىنىڭ گۋنьسي اۋدانىندا دۈنيەگە كەلگەن. ونىڭ ەكەسى شەنەۋنىك بولعان, سول سەبەپتى بولاشاق اقىن جاقسى بىلىم الىپ, دەستۈرلى قىتاي ەدەبيەتى مەن فيلوسوفيياسىن – كونفۋتسيي, مەن-تسزى ىلىمدەرىن جاستايىنان بويىنا سىڭىردى. ەرتە جاستان-اق ۆلەڭ جازۋعا بەيىم بولىپ, جاس كەزىندە ەدەبي سايىستاردا كۆزگە تۈسكەن.
ول مەملەكەتتىك قىزمەتكە تۈسۋ ۈشىن بىرنەشە رەت يمپەراتور سارايىنداعى ەمتيحانعا قاتىسقان, بىراق تۈرلى سەبەپپەن تابىسقا جەتە المادى. 755 جىلى تان يمپەريياسىن سىلكىندىرگەن انь لۋشانь كۆتەرىلىسى باستالىپ, ەلدە ازامات سوعىسى ۆربىدى. سول كەزەڭدە اقىننىڭ ۆمىرى قيىندىققا تولى بولدى – ول بوسقىنعا اينالىپ, وتباسى مەن بالالارىنان ايرىلدى, اشتىق پەن اۋرۋ كۆردى. 758 جىلدان باستاپ ەر ايماقتاردا ۇساق ەكىمشىلىك قىزمەتتەر اتقاردى, بىراق ۆمىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن كەدەيلىك پەن ساياسي قىسىمنان قۇتىلا المادى. ۆمىرىنىڭ سوڭىن سىچۋانь, حۋنانь ۆڭىرلەرىندە ۆتكىزدى. 770 جىلى 58 جاسىندا قايتىس بولدى (كەي دەرەكتەر بويىنشا, كەمەدە ساپار ۈستىندە).
دۋ فۋ — رەاليستىك پوەزييانىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ بىرى. ونىڭ ۆلەڭدەرى فيلوسوفييالىق تەرەڭدىككە, ادام تاعدىرىنا, حالىقتىڭ كۈيزەلىسىنە جەنە پاتريوتتىق سەزىمگە تولى. ۆلەڭ قۇرىلىمى ۆتە دەل, قاتاڭ ىرعاق پەن بۋىن ۆلشەمىن ساقتايتىن كلاسسيكالىق فورمادا جازدى. سۆز قولدانىسى ناقتى, كۆركەم بەينەلەۋ مەن تەرەڭ وي بىرلىكتە ۆرىلدى. كۆپتەگەن ۆلەڭدەرى “جۋىرداعى سوعىستار”, “بوسقىندار تۋرالى”, “كۆكتەم ويى” سيياقتى تسيكلدارعا بىرىگەدى.
دۋ فۋ — قىتاي پوەزيياسىنىڭ گۋمانيستىك دەستۈرىن جالعاستىرعان تۇلعا. كەيىنگى عاسىرلارداعى اقىندار ونى ۈلگى تۇتتى. ونىڭ شىعارمالارى قىتاي عانا ەمەس, كورەيا, جاپونييا, ۋьەتنام جەنە قازاقستان سيياقتى ەلدەردىڭ شىعىستانۋ عىلىمىندا ماڭىزدى زەرتتەۋ نىسانىنا اينالدى.
بەكىنىستەن اتتانعاندا
ساداق تارتسام – تارت, كۈشتى ەڭ دىراۋىن,
جەبە سالساڭ – سال, ۇزىن ومىراۋىن.
قاراعا الساڭ ادامدى –
اتىن كۆزدە,
جاۋ ۇستاساڭ – ۇستا ەۋەل باتىر دەۋىن.
قىرۋدا دا ادامدى شەك بار, سەبەپ:
شەكاراسى از ەلدىڭ بۆلەك-بۆلەك.
باسىپ كىرگەن ۆزبىردى جۈگەندەسەڭ,
قىرا بەرۋ تاعى دا نەگە كەرەك?!
ساداق, جەبە – كۆنە جاۋىنگەرلىك قارۋلار, باتىرلىق پەن مەرگەندىكتىڭ سيمۋولى.
بەكىنىس – شەكارالىق قورعان, سوعىس كەزىندە ەلدى قورعاۋ نۈكتەسى.
جاۋ ۇستاساڭ – ۇستا ەۋەل باتىر دەۋىن – “دۇشپاننىڭ ەڭ مىقتىسىن جەڭسەڭ عانا شىن باتىر بولاسىڭ” دەگەن كۆنە قىتايلىق قاعيدا.
يدەياسى: سوعىس تەك ەرلىك ەمەس, ول ادامزاتقا اۋىر سىن. اقىن ەدىلدىك پەن شەكتەۋلى كۈش قولدانۋ يدەياسىن دەرىپتەيدى.
ايلى تۈن
جارىق ايىڭ فۋدجوۋدىڭ بۈگىن تۈنگى,
تۇرما ەكەن جالعىز قاراپ ەسىل جارىم.
كۆپ ايايمىن جاس قالعان بۆبەكتەردى,
بىلسىن قايدان ساعىنۋدى – ەكە بەرىن.
قاراي-قاراي شاشىڭدى دىمقىل تۇمان
شىقتاندىردى-اۋ,
مۇرىندا اي تۆندى-اۋ قولىڭ.
جاس قورعاپ بىرگە اي نۇرىن قۇشار قاشان
جۇقا پەردە ىشىنەن ەكى سورلىڭ.
فۋدجوۋ (Fuzhou) – قىتايدىڭ وڭتۈستىك-شىعىسىنداعى قالا, تان دەۋىرىندە دۋ فۋ بىراز ۋاقىت تۇرعان ايماقتاردىڭ بىرى.
اي بەينەسى – قىتاي پوەزيياسىندا ساعىنىش پەن قاشىقتاعى سۈيىكتىنى ەسكە الۋ سيمۋولى.
جۇقا پەردە – كۆنە ۈيلەردەگى اي سەۋلەسىن ۆتكىزەتىن جىبەك پەردە; اقىن ونى ساعىنىش اراسىنداعى نەزىك كەدەرگى رەتىندە بەينەلەيدى.
“ەكى سورلىڭ” – ەرى مەن جارى, بىر-بىرىنەن الشاقتاپ قالعان قوس عاشىق.
ماعىناسى: بۇل ۆلەڭ – سوعىستا جۈرگەن ەر مەن الىستا قالعان جارىنىڭ اراسىنداعى ساعىنىش, وتباسى بىرلىگىنىڭ ۈزىلىپ قالعان كۈيىن سۋرەتتەيدى.
كۆكتەمدە ەل شالعايعا كۆز تىككەندە
ەر جويىلىپ, تاۋى مەن سۋى قالدى,
كۆكتەم كىرىپ, قاۋلاپتى مايسا دۈر-دۈر.
ۋايىم باردا كۆرىنەر گۈل دە قامىق,
قۇس ۇشسا دا قاعادى جۈرەك سۋىل.
جاۋ جاعا, بۆرى ەتەكتە, جان جاعالاس,
قايران ۈي بىر حابارىن بىر مىڭ دىلدە.
سىيپاسام – سۇيىلىپتى اعارعان شاش,
مۇڭ بولىپ تۈيرەۋىشتىڭ توقتاۋى دا.
مايسا دۈر-دۈر – كۆكتەمنىڭ جاپ-جاسىل, شۈيگىن شۆبى, تابيعاتتىڭ جاڭارۋى.
جاۋ جاعا, بۆرى ەتەكتە – “جاۋ جان-جاقتان” دەگەن بەينەلى تىركەس; حالىق كۈيزەلىسىنىڭ, قورقىنىشتىڭ بەلگىسى.
تۈيرەۋىشتىڭ توقتاۋى – تۇرمىستىق ۇساق دەتالь ارقىلى ۋاقىتتىڭ, بەيبىت ۆمىردىڭ توقىراۋىن كۆرسەتەتىن سيمۋول.
ماعىناسى: بۇل ۆلەڭدە اقىن سوعىستان قيراعان ەلدىڭ كۈيىن, كۆكتەم تابيعاتى مەن ادامنىڭ ىشكى مۇڭىن قاتار سۋرەتتەيدى.
جانسۋن قىستاعىندا
1-بۆلىم
باتىس بۇلتى جامىلىپ قىزعىلت شاپان,
سۋلادى كۆكجيەككە كۈن دۆڭگەلەپ.
شارباق, ەسىك الدىندا قۇس شۋلاعان,
قيىردان جولاۋشى دا ىلىندى كەپ.
كەلەر دەپ ويلاماعان تىرى ۈي ىشىم,
ەستەرىن زورعا جيىپ, سۈرتتى جاسىن.
بۇيىرىپتى ەيتەۋىر كەزدەيسوق سۋ ىشكىلىك,
جاۋگەرلىكتە مىناداي جاننان قاسىم.
جينالىپ تام قاسىنا كۆپ كۆرشىمىز,
كۈرسىنسە, قامىققان ەلدە مەندەي.
تۈن ورتاسى — شام جارىق, ۈي ىشىمىز,
قالىپپىز تەلمىرىسىپ, تۈس كۆرگەندەي.
تەپكى ۆمىر قارت كۆنەلتىپ كەلەدى ەزەر,
ۈيگە كەپ بايىرقادى كۆڭىلىم سەل.
الدىمنان ايىرىلمايدى جاس بۆبەكتەر,
مەن داعى كەتەر دەگەن قورقىنىش بار.
2-بۆلىم
ۆتكەندى ويلاپ, زەرىگۋدى سالقىن جۇتىپ,
ارالادىم اعاشتى, كۆلگە بارىپ.
كۆل دەيدى دولى جەل — ەسكە ەل تۈسىپ,
ونان ارمان قايعىلار قاباتتالىپ.
بىر باقىتىم — ۈيرەندىم كۈرىش ەگىپ,
شارابى دا تارتىلىپ شىعىپ جاتىر.
جەتەتىن ىشسەڭىز دە قانشا بۈگىپ,
قالعان جاس جۇبانىش ەتەر اقىرى.
3-بۆلىم
بىر توپ تاۋىق شىعارىپ ۇلانقادا,
دەل مەيمان كەلەر كەزدە تالاسپاس پا.
ونى قۋىپ, اعاشتان اسىرعاندا,
تىق-تىق ەتىپ قاعىلىپ شارباق قاقپا.
شار تارتقان تۆرت-بەس اقساقالدار
كەپتى امان-ەسەن الىستان ماعان.
قولدارىندا بەرىنىڭ شاشۋى بار,
قويدى ەكەپ ەرتۈرلى شاراپتاردان.
— «بولسا دا شاراپ جۆنسىز, تاتىڭىز دەم,
ادام جوق اۋقات ەتەر ەگىن سالىپ.
باسىلماي جاۋگەرشىلىك مىنا زامان,
بالا تەگىس جورىققا كەتتى اتتانىپ».
جوقتان جۆنىپ ەكەلگەن مۇنداي لەززات
بەك ۇيالتتى, ۇسىندىم ەن ايتۋدى.
ەن بىتكەندە كۈرسىنىپ كۆككە قاراپ,
ۈي تولى ادام جاسپەنەن بەتىن جۋدى.
جانسۋن (Jiangsun) – سىچۋانь ۆلكەسىندەگى اۋىل. دۋ فۋ ۆمىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىن دەل وسىنداي وڭتۈستىك ۆڭىرلەردە ۆتكىزگەن.
شارباق – اۋىل ۈيىنىڭ قورشاۋى; قاراپايىم تۇرمىس بەلگىسى.
جاۋگەرلىك – ۈزدىكسىز سوعىس كەزەڭى; اقىن ۆمىر سۈرگەن تان دەۋىرىندە حالىق اۋىر كۈي كەشتى.
كۈرىش ەگۋ, شاراپ تارتۋ – تىنىش ۆمىردىڭ, بەيبىت ەڭبەكتىڭ نىشانى.
بەينە مەن يدەيا: اقىن سوعىس پەن بوسقىندىقتان كەيىنگى اۋىل ۆمىرىن, بەيبىت تىرشىلىكتىڭ نەزىك لەززاتىن, ادامداردىڭ بىر-بىرىنە دەگەن ادامگەرشىلىگىن سۋرەتتەيدى.
شىحاۋسۋنعا شابار كەلدى
قونىپ ەم شىحاۋسۋنعا كۈن كەشكىرىپ,
بىر شابار كىسى ۇستايتىن قالدى كەلىپ.
الدىنان قاقپانى اشىپ كەمپىر شىقتى,
اينالىپ شالى تامدى زىتىپ بەردى.
اقىرادى اتشابار اشۋ قىسا,
جىلاپ كەمپىر جالىنادى قۇراقشا.
ەستىلەدى مۇڭ ايتىپ شاعىنعانى:
– «ۈش ۇلىم دا ەسكەردە ەدى يىچىڭدا.
بەرەۋىنەن تاياۋدا الدىم حابار,
انا ەكى ۇلىم مايداندا قۇشىپتى اجال.
ۆلگەندى تىربانتار سورلى تىرلىك,
ۆلگەن قايتىپ ارتىنا قايىرىلا الار.
ۈيىمدە سۈيەنەرگە ەشكىم جوق,
تەك بىر سەبي نەرەستە نەمەرەم بار.
تۇل كۈزەتكەن بالالى جەسىر كەلىن,
ۈستى شوقپىت, بەتى جوق سىرتقا شىعار.
جاسى كەلىپ قالسا دا مەن قارييا,
تۈننەن قالماي, و تاقسىر, ەرسىن ساعان.
ەرىپ بارىپ مايدانعا قىزمەت ەتسىن,
تاماق ىستەپ بەرۋگە كەلەر شامام».
نە ۋاقىتتا دابىر ۆشتى —
قۇلازىپ تۈن,
شىققانداي ەلدە قايدان بىر ۆكسىك ۈن.
تاڭەرتەڭ اتتانعاندا,
قالعان جالعىز شال عانا قوش ايتىستى مەنىمەنەن.
شىحاۋسۋن (Shichaoxun) – ناقتى تاريحي اۋىل نەمەسە ايماق; بۇل جەردە دۋ فۋ شابار (پاتشا جارلىعىن تاراتۋشى) كەلۋ وقيعاسى ارقىلى سوعىستىڭ زاردابىن سۋرەتتەيدى.
شابار كىسى – يمپەراتورلىق بۇيرىقتاردى جەتكىزۋشى رەسمي ادام (قىتايشا چجۋانьلين).
يىچىڭ (Yichang) – قىتايدىڭ حۋبەي ۆلكەسىندەگى قالا; تان دەۋىرىندە ىرى ەسكەري بەكىنىس بولعان.
كەمپىر مەن نەمەرە – حالىق تراگەديياسىنىڭ سيمۋولى; سوعىستىڭ ارتىندا قالعان انالاردىڭ, جەتىمدەردىڭ زارى.
يدەياسى: اقىن ەل مەن حالىقتىڭ قايعىسىن جەكە وتباسىنىڭ مىسالىندا كۆرسەتەدى.
ۈيلەنگەن كۈنگى قوشتاسۋ
ەر شۆپكە ماسىل ۆسكەن شىرماۋىقتىڭ,
ساباعى كەشەن تارتىپ قالادى تىم.
نەسى ونىڭ جاڭا كۈيەۋ, جاس قالىڭدىق,
تاستاندىعا سورلى كۈن جەتپەگەن سوڭ!
تۈيرەۋىش سەن ۈشىن دەپ تاعىپ ەدىم,
قاڭىراپ قالدى اياعىم, جار تۆسەگىم.
كەشكە نەكە, تاڭەرتەڭ ايتىلدى قوش,
ەندى نەسى بايانسىز بولماي بۇنىڭ!
تىم الىسقا شىعانداپ كەتپەگەنمەن,
بارار جەرىڭ ناق ۆزى — قان مايداننىڭ.
تىم قۇرىسا بەلگىسىز كەلىندىگىم,
ەنەمىزگە جاسايمىن قايتا ىرىم.
ەكە-شەشەم باسىمنان قۇس ۇشىرماي,
ەرجەتكىزدى مەپەلەپ باعىپ-قاعىپ.
ەندى عانا تاپقاندا كۆڭىلى جاي,
تۆبەسەلى ورنىما ەكەپ سالىپ.
ۆرتەنبەسكە ۆزەگىم قايتىپ شىدار,
ورالا الماس ساپارعا كەتسەڭ جۈرىپ.
قالماس ەدىم قايتسەم دە قىر سوڭىڭنان,
امال قانشا — ەدەپ-سالت بەرمەيدى ىرىق.
جولىڭ بولسىن, قانەكەي, اتتان ەندى,
قارايلاماي قالعان جار شىمىلدىعىن.
ەيەل بارسا الاڭداپ قوشىن ىشى,
ەر قايراتى الماسىن بۇزىپ سىنىن.
كەدەي قىزى ەم, مىنا بىر تورعىن مەشپەت,
ۈيدەن كەلگەن بار جاساۋ بولا تۇعىن.
قال الدىرا, الدىڭدا جىرتتىم مىنە —
ماعلۇم بولسىن شىن سۈيگەن ادالدىعىم.
بارشا قۇسقا كۆز جىبەرسەڭ اسپانداعى,
ۇشپاي ما ەكى-ەكىدەن جازباي جىبىن;
كۆپ پە ەدى مۇنشا دۈنيە شىرعالاڭىم –
قوش, مەڭگى ۈمىتسىز بايىق, قاراشىعىم!
شىرماۋىق – ادالدىق پەن بايلانىس سيمۋولى; نەكە مەن سۈيىسپەنشىلىكتى بەينەلەيدى.
قان مايدان – سوعىس دالاسى, اقىن دەۋىرىندە جىگىتتەردىڭ بارلىعى دەرلىك مايدانعا شاقىرىلعان.
شىمىلدىق – دەستۈرلى ۈيلەنۋ بەلگىسى; نەكە تۆسەگىن ايىرۋ ارقىلى ەكى جاستىڭ ايىرىلىسۋىن استارلايدى.
مەشپەت – ەيەلدىڭ جەڭىل سىرت كيىمى, تورعىن ماتادان تىگىلەدى; ونى جىرتۋ — ماحابباتتىڭ انتىنداي يشارا.
نەگىزگى وي: بۇل ۆلەڭ – جاڭا تۈسكەن جاس قالىڭدىقتىڭ كۈيەۋىمەن سوعىس الدىندا قوشتاسۋ زارى. اقىن سوعىستىڭ تەك ەرلەرگە ەمەس, ەيەلدەر مەن انالارعا دا اۋىر سوققى ەكەنىن كۆرسەتەدى.
شۋ ەلىنىڭ ۋەزىرى
دەيسىز بە, ۋەزىر قابىرى قايدا بولعان?
چىڭدۋ سىرتى – سىڭسىعان شىرشا توعاي.
كۆك شالعىنى جايقالىپ جاس شىعارىپ,
جاپىراقتا سايراعان بۇلبۇل, تورعاي.
اقىل ۈشىن الدىنا ۈش بارعىزعان,
قوس دەۋىردى وڭالتقان ۇلى ادال جان.
جەڭبەي جاتىپ جورىقتا قازا تاپتى,
كۆز جاسىن ەر ازامات كۆپ اعىزعان.
شۋ ەلى (Shu) – ەجەلگى قىتايدىڭ باتىسىنداعى ايماق (قازىرگى سىچۋانь پروۋينتسيياسى). دۋ فۋ ۆمىرىنىڭ سوڭعى كەزەڭىن وسىندا ۆتكىزگەن.
چىڭدۋ (Chengdu) – سىچۋانь ۆلكەسىنىڭ ورتالىعى, دۋ فۋدىڭ ۇزاق تۇرعان جەنە شىعارماشىلىق شابىتى ارتا تۈسكەن قالا.
ۋەزىر — پاتشالىق دەۋىردەگى جوعارى شەندى مەملەكەتتىك قىزمەتكەر; بۇل ۆلەڭ ناقتى تاريحي تۇلعا – شۋ مەملەكەتىنىڭ ادال ۋەزىرىنە ارنالعان.
“قوس دەۋىردى وڭالتقان” – ەلگە تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىق ەكەلگەن قايراتكەردى مەڭزەيدى.
يدەياسى: ادالدىق پەن ەرلىك مەڭگى ۆلمەيدى. دۋ فۋ حالىققا قىزمەت ەتكەن ادال بيلەۋشىلەردى دەرىپتەيدى, ۋەزىردىڭ قابىرىن ەسكە الۋ ارقىلى ەدىلدىكتىڭ مەڭگىلىك قۇندىلىعىن جىرلايدى.
كۆكتەم تۈنىندەگى قۇت جاڭبىرى
ۆز ماۋسىمىن بىلەردى ابزال جاڭبىر,
كۆكتەمگى بار تىرلىكتى جەلپىندىرىپ.
جامىلىپ تۈن سامالىن سەبەلەپ تۇر,
قارىق بوپ بارشا ۆسىمدىك ۈنسىز مۈلگىپ.
تۈن قاراڭعى, ماناۋراپ سوقىر سوقپاق,
دارييادان جارقىرايدى قايىق شامى.
جاينايدى ەرتەڭ بالبىراپ بار اتىراپ,
گۈل تولىسىپ, كۈلىمدەپ چىڭدۋ ماڭى.
كۆكتەم جاڭبىرى – قىتاي جەنە شىعىس پوەزيياسىندا «قايتا تۋۋ», «ۆمىردىڭ ويانۋى» سيمۋولى.
دارييا – تابيعاتتىڭ مەڭگىلىك قوزعالىسى مەن ۆمىر اعىسىن بىلدىرەدى.
چىڭدۋ (Chengdu) – سىچۋانь ۆلكەسىنىڭ استاناسى, دۋ فۋدىڭ شىعارماشىلىق ۆمىرىندەگى باستى قالا. ول مۇندا تابيعات سۇلۋلىعىن, بەيبىت ۆمىردىڭ راقاتىن جيى جىرلاعان.
قايىق شامى – قاراڭعى مەن جارىقتىڭ, ۈمىت پەن جالعىزدىقتىڭ سيمۋولى.
ماعىناسى: بۇل ۆلەڭدە تابيعاتتىڭ تۈنگى تىنىشتىعى مەن جاڭبىردىڭ ۆمىرگە ەكەلگەن قۋانىشى سۋرەتتەلەدى. دۋ فۋ ادام مەن تابيعاتتىڭ ۈيلەسىمىن سەزىمتالدىقپەن بەينەلەگەن.
مەيمان كەلدى
وڭ مەن سولىم قيىستاي سۋلارى مۆلدىر كۆكتەمنىڭ,
شاعالا ەنە كەلەدى قۇشقالى ايدىن كۆكتەمىن.
جۈرگەنىم جوق سىپىرىپ قوناققا بولا جول ۈستىن,
شۆپ كۆركەمىن, ەسەگىن اشقالى شىقتىم مىرزا ۈشىن.
جىرىمىز بۇلتاق قالا, الىس كەلمەدى تۈرى تاعامنىڭ,
ۈيىمىز كەدەي, قول تارتقان, وتىرعان قۇيىپ شارابىن.
كۆرشى قارتپەن بىر توست الۋعا تۈسسە زاۋقىڭىز,
كەلەيىن بارىپ شاقىرىپ, بىرگە ىشەلىك بەرىمىز.
مەيمان كەلدى – اقىننىڭ قاراپايىم اۋىل تۇرمىسىنداعى شىنايى قوناقجايلىقتى بەينەلەيتىن ۆلەڭى.
شاعالا – كۆكتەم مەن تابيعاتتىڭ ورالۋ سيمۋولى, سونىمەن بىرگە ەركىندىك پەن تىنىشتىقتىڭ بەلگىسى.
شۆپ كۆركەم – ەگىن مەن ەڭبەك بەينەسى; «ەسەگىن اشقالى شىقتىم» – تۇرمىستىڭ قاراپايىم, ادال ەڭبەگىن سيپاتتايدى.
قول تارتقان – كەدەي ۈيدىڭ بارىمەن بۆلىسۋى; بۇل – قىتاي مەن قازاق پوەزيياسىنا ورتاق مورالьدىق ۇعىم: «قوناققا قۇر قول بارماۋ».
نەگىزگى وي: دۋ فۋ قاراپايىم حالىقتىڭ ۆمىرى مەن كىشىپەيىلدىلىگىن, ەل بىرلىگى مەن ادامدىق جىلىلىقتى دەرىپتەيدى.
كۆزدىڭ جەلى شۆپ كۆركەمدى جىعىپ كەتكەنى جايلى جىر
جەلتوقساندا كۈز سوڭى – قارا داۋىل دولداندى,
شۆپ كۆركەمنىڭ تۆبەسىن ۇشىرىپ الىپ, جوعالدى.
ۇشىرعان شۆپتى ۆزەننەن ۇشىرىپ بارىپ دوعاردى:
سەرەيەدى بۇتاعى تۆبەمدە زەۋلىم اعاشتىڭ,
ۈيىرىلەدى استىمدا تەرەڭ كۆلشىك — كۆك يىرىم.
باسىنىپ مەنى بالالار ار جاعىنان ۆزەننىڭ,
تالاپ كەتىپ بارادى كۆزىمشە بەرىن شۆبىمنىڭ.
كىرىپ جاتىر قولتىقتاپ بويىنا سىڭىپ ورماننىڭ,
ايقايدان ەرىنىم كەبىرسىپ, داۋىسىم بىتىپ قالمادى ۈن.
تاياعىما سۈيەنىپ قايتىپ كەپ قاتتى داعداردىم,
ەربىردەن سوڭ جەل تىنىپ, بۇلت باستى اسپان باعدارىن,
كۈزدىڭ كۆگىن تورلادى قاراڭعىسى جالعاننىڭ.
شوقپىت شاپان تالايعا قارادى سۋىق تەمىردەي,
قامىساۋى جوق كۆرپەدە بالالار جاتىر كۆز ىلمەي.
سىركىرەيدى اق جاۋىن تولاسسىز جاۋىپ ساپالاي,
ماشىلانىپ تۆسەك تامشىدان اڭىرايدى ۈي – قوراداي.
بۈلىكتەن بەرمەن ۈنسىز دە قاشقان ۇيقى جاتارعا,
مالشىنعان سۋدا سارتاپ بوپ كۈزەتىپ قاشان اتارعا!
سىڭىرى شىققان ەلەمدە وقىعان كەدەي جاندارعا,
كەڭىرەك ۈيدە ەلمەن تەڭ قۋاناتىن كۈن قايدا?
تۇرىپ الدى جەل مەن جاڭبىر تابانداپ دالا تۈنىندەي,
قايسى كەزدە الدىمنان كۆرىنەر سول ۈي – الاقاي!
كۈركەم قۇلاپ, ۇسىنىپ ۆلسەم داعى سول سەتتە,
مەيلى دەر ەم, داريعا-اي!
شۆپ كۆركەم – اقىننىڭ ەڭبەگى, تۇرمىس تىرشىلىگى مەن ۈمىتىنىڭ سيمۋولى; ونى جەل ۇشىرۋ – ۆمىردىڭ كۈيزەلىسى مەن ەڭبەكتىڭ زايا كەتۋىن بىلدىرەدى.
جەلتوقسان, كۈز سوڭى – ۆلىم مەن ۈمىتتىڭ شەگى; تابيعات ارقىلى ادامنىڭ رۋحاني كۈيىن سيپاتتايدى.
شوقپىت شاپان – كەدەيلىك پەن قيىن تۇرمىس نىشانى.
كۈركە – دۋ فۋ ۆمىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا تۇرعان قاراپايىم باسپاناسى; ول كەيىن «دۋ فۋ كۈركەسى» (杜甫草堂) دەگەن تاريحي ەسكەرتكىشكە اينالعان.
نەگىزگى يدەيا: بۇل ۆلەڭ – اقىننىڭ ۆمىردەن تۈڭىلگەن سەتىندەگى رۋحاني كۈندەلىگى. تابيعاتتىڭ كۈيزەلىسى مەن ادامنىڭ جان ازابى تۇتاسىپ, قوعامداعى ەدىلەتسىزدىك پەن كەدەيلىكتىڭ تەرەڭ تراگەديياسىن سۋرەتتەيدى.
حۋاجيڭديڭعا
شارىقتاپ چىڭدۋدا ەر كۈن اسقاق ەۋەن,
بۇلت مۈلگىپ, دارييا سىڭسىپ بالقيدى ەنمەن.
مۇنداي كۈي بولماسا اسپان جەنناتىندا,
جەر ۈستىندە ادام جۈرگەن ەستىلمەگەن!
حۋاجيڭديڭ (Huajingding) – چىڭدۋ قالاسى ماڭىنداعى ەسەم تۆبەلەردىڭ بىرى. دۋ فۋ وسى ۆڭىردىڭ تابيعاتىنا ەرەكشە سۈيسىنىپ, بىرنەشە ۆلەڭ ارناعان.
چىڭدۋ (Chengdu) – سىچۋانь ۆلكەسىنىڭ ورتالىعى; دۋ فۋدىڭ “كۈركە ۈيى” وسىندا ورنالاسقان. ول ۈشىن بۇل قالا – بەيبىت ۆمىر مەن شىعارماشىلىق ەركىندىكتىڭ مەكەنى.
دارييا, بۇلت, ەۋەن – تابيعات پەن رۋح ۈيلەسىمىنىڭ بەلگىسى; اقىننىڭ ۆمىرگە دەگەن سۈيىسپەنشىلىگى كۆرىنىس تابادى.
ماعىناسى: دۋ فۋ بۇل ۆلەڭدە تابيعات پەن ۆنەردىڭ ۈيلەسىمىن «جەردەگى جەننات» رەتىندە بەينەلەيدى. ۆمىردەگى ازاپتى سەتتەردىڭ اراسىندا سۇلۋلىق پەن شابىت ادامدى تىرىلتەدى دەگەن فيلوسوفييالىق وي ايتىلادى.
وردا ەسكەرلەرى حىنان, حىبيدى العان حابارىن ەستىگەندە
العان حابار كەلگەندە حىبي ماڭىن,
قۋانىشتان تولدى جاسقا ومىراۋىم.
ايىرىلىپ ۈي ىشىمنەن قاسىرەت ۆڭ,
كۆشپەككە جاپتى جاتىر مۋكامالىن.
قۇددى كۈندەي شىرقالار ەن,
سىلتەن شاراپ,
كۆكتەم قۇشا جەرىمە ورالامىن.
باچيا, ۋچيا تاۋلارىن باسقاننان سوڭ,
شاڭياڭ بارسام, ار جاعى نويانىم.
حىنان (Henan) – قىتايدىڭ ورتالىق ايماعى, تان دەۋىرىنىڭ ماڭىزدى ورتالىعى.
حىبي (Hubei) – ەلدىڭ وڭتۈستىگىندەگى ىرى پروۋينتسييا; كۆتەرىلىس كەزىندە اۋىر شايقاستار بولعان.
باچيا, ۋچيا, شاڭياڭ – قىتايدىڭ وڭتۈستىگىندەگى تاۋلى ۆڭىرلەر; بۇل اتاۋلار جەڭىسكە قاراي بارا جاتقان جولدىڭ گەوگرافييالىق رەتىن بىلدىرەدى.
نويان (Luoyang) – تان ەۋلەتىنىڭ كۆنە استاناسى; جەڭىستىڭ تۈپكى ماقساتى — ەلدىڭ تىنىشتىعىن قالپىنا كەلتىرۋ.
“سىلتەن شاراپ” – حالىق قۋانىشىن بىلدىرەتىن بەينەلى تىركەس.
ماعىناسى: دۋ فۋ بۇل ۆلەڭدە سوعىس زاردابىنان كەيىنگى قۋانىش پەن ۈمىتتى جىرلايدى. ەلگە بەيبىت ۆمىردىڭ قايتا ورالۋى, جەڭىستىڭ ادامدىق مەنى سۋرەتتەلگەن. اقىننىڭ ۈنى — سابىرلى, تەرەڭ ويلى وپتيميزم.
زامان ىزىن كۆرگەندەگى زارىق جىر
سىلەمدەپ جيمىڭشانьعا تاۋلار كۈدىر,
حانشانىڭ تۋىپ-ۆسكەن اۋىلى تۇر.
بەزدىرىپ حان سارايى ساحاراعا,
قالىپتى بىر كۆك مولا تۈزدە بۇلدىر.
ورالاعان سۋرەتشى ۆڭىن سورلى ارۋدىڭ,
ارۋاعى قايتادى ەلگە جاستانىپ تۈن.
پيپا شەت ۇلت تىلمەن سارنايدى كۈي,
زارى تەپ – شەتكە ۇزاتقان مۇڭلى قىزدىڭ.
جيمىڭشانь (Jiming Shan) – سىچۋانь ۆلكەسىندەگى تاۋ سىلەمى; اقىن تابيعات ارقىلى ۆتكەن دەۋىردىڭ ىزىن, ۆركەنيەت پەن پاتشالىق قۇلدىراۋىن مەڭزەيدى.
حانشا – پاتشا قىزى, سارايدىڭ سەن-سالتاناتىنىڭ بەينەسى; تاريحتاعى ۋاقىتشا داڭقتىڭ سيمۋولى.
كۆك مولا – بىر كەزدەگى گۈلدەنگەن دەۋىردىڭ ورنىندا قالعان ەسكى ەسكەرتكىش.
پيپا – ەجەلگى قىتايدىڭ ىشەكتى مۋزىكالىق اسپابى (قازاقتىڭ دومبىراسىنا ۇقساس); مۇندا ول مۇڭ مەن ساعىنىشتىڭ ۈنى رەتىندە بەينەلەنەدى.
شەت ۇلت تىلى – يمپەريياداعى بۆتەن حالىقتاردىڭ مەدەني ەسەرىن كۆرسەتەدى.
نەگىزگى وي: دۋ فۋ بۇل ۆلەڭدە ۆتكەن دەۋىردىڭ سەنىن, ۋاقىتتىڭ زۇلىم اينالىمىن جەنە ادامزاتتىڭ ۆتكىنشىلىگىن فيلوسوفييالىق تەرەڭدىكپەن سۋرەتتەيدى.
بيىكتەن اينالاعا كۆز سالعاندا
اسپان شىڭىراۋ,
جەل ازىناپ, مايمىل سارناپ,
قۇستار قايتىپ بارادى – قۇم اق تاڭداپ.
چاڭجياڭنىڭ جوسىپ جايقىن كۆپ تولقىنى,
تەمەم جەر سىر – سىر تۈسكەن سارى جاپىراق.
ەن دالا مۇڭلى كۈزدىڭ مەيمانى بوپ,
بيىكتەن بىر دىمقاس جان قايتىپ قاراپ.
اشىنامىن ازاپتى بەينەت ۆمىر,
جاسقا جەتىپ سامايعا قاپتاتتىڭ اق.
ناۋقاس بولىپ, ساعان دا قوشىمدى ايتتىم,
قايعىلانساڭ, شەر تارقار, قايران شارا.
چاڭجياڭ (Yangtze) – قىتايدىڭ ەڭ ىرى ۆزەنى; دۋ فۋ ونى مەڭگىلىكتىڭ, ۋاقىتتىڭ توقتاۋسىز اعىمىنىڭ سيمۋولى رەتىندە سۋرەتتەيدى.
سارى جاپىراق – كۈزدىڭ, قارتايۇ مەن ۆمىردىڭ ۆتكىنشىلىگىنىڭ كۆركەم بەينەسى.
مايمىل سارناپ, قۇستار قايتىپ بارادى – تابيعاتتىڭ مۇڭلى ەۋەنىن ەستىرتىپ, ادامنىڭ جالعىزدىعى مەن ويشىلدىعىن كۈشەيتەدى.
“بيىكتەن كۆز سالۋ” – فيزيكالىق بيىكتىك ەمەس, ۆمىرگە رۋحاني تۇرعىدا وي جۈگىرتۋ مەتافوراسى.
ماعىناسى: اقىن ۆمىردىڭ سوڭعى كەزەڭىندە ۋاقىت, تابيعات جەنە ادام تاعدىرى اراسىنداعى ۈندەستىكتى تەرەڭ سەزىنەدى. بۇل ۆلەڭ – دۋ فۋدىڭ ىشكى فيلوسوفييالىق قورىتىندىسى, ۆمىر مەن ۆلىمنىڭ, ۆتكىنشىلىك پەن مەڭگىلىكتىڭ پوەتيكالىق ايناسى.
اۋدارىپ, تۈسىنىكتەر جازعان قاجەت انداس,
“Q-andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى.











