كۇلان:
اي اۋناپ، جىلدار جىلجىپ الماساتىن،
وسى عوي ءومىر جولى سان باساتىن.
ارداقتى ەلى سۇيگەن ازاماتىم،
ءجۇرسىڭ بە امان-ەسەن، انداس اقىن؟
جەزتاڭداي سىزدەي اقىن كەز كەلگەندە،
ورەلى وي، ەل سۇيىنەر جالعاساتىن.
ەلىڭە ءسوز ونەرىن كورسەتىپ ايت،
مەن ەمەس بولىمسىزعا جارماساتىن.
انداس:
ولەڭدى اسقاقتاتا باستاعانىم،
نەگە مەن بۇل داۋىردە جاسقانامىن.
سەن داعى ءور داۋىسپەن شىرقاپ جىبەر،
ولەڭنىڭ كوتەرەلىك توستاعانىن.
اقىن با ەلى ءۇشىن تەرلەمەگەن،
توگىلەر كوكەيىمنەن سەلدەپ ونەر.
ولەڭنىڭ اق ورداسىن قوندىرايىق،
اقيقاتتىڭ بۇرشىگى گۇلدەپ ونەر.
كۇلان:
كەلەتىن تالاپسىزعا ىرىس قايدا،
اقىلى جاقسىلاردىڭ قۇرىش قايلا.
بۇل جەردە اسقاقتاتىپ ءان شىرقاساق،
كوڭىلدەن كوبەلەكتەي جىر ۇشپاي ما؟
ايتىستىم اقىنداردىڭ نەشەسىمەن،
سويلەدىم ءسوز كەلگەندە ەسەسىمەن.
شايقادىق ولەڭ ءسوزدى ساباسىمەن،
كوتەردىك شاراسىمەن، كەسەسىمەن.
مەن نەگە ەل بورىشىن اقتامايىن،
وسەدى كۇننەن-كۇنگە باق-تالايىم.
ومىرگە ولەڭمەنەن ورنەك سالىپ،
ولەڭنىڭ سالدىرايىق اق سارايىن.
انداس:
قيالىم ءوز تاۋىڭدى بوكتەرلەيدى،
كوڭىلىمدى ولەڭ ايتسام وت كەرنەيدى.
تۇرعاندا ءداۋىر جەبەپ، حالىق قولداپ،
داۋىسىم اسقاقتاعان كوككە ورلەيدى.
كەلەمىن ارىپتەس بوپ ولەڭمەنەن،
ەر كومبەگە جەتەدى ونەرمەنەن.
جىرلاڭىز زامانانى ءور داۋىسپەن،
شىعادى تايدان جۇيرىك ورەن دەگەن.
كۇلان:
كۇلىمدەپ شىعار كۇنىم، اتار تاڭىم،
ونەردىڭ جورىعىندا ساپاردامىن.
مەن داعى قۇر قالام با سەردەبەدەن،
بار مەنىڭ توگەر تەرىم، تاتار ءدامىم.
سەنداعى ۇدىرە تارت توتەلە دە،
كوڭىلدى كوپىرمە ءسوز كوتەرە مە؟
ادەمى سىلدىراعان سۇلۋ سوزبەن،
ەل بورىشى مويىنداعى وتەلە مە.
ءدال ايتار بىلگەن جاندار كەسىم قىلىپ،
توپان سۋ توبىعىنان كەشىپ ءجۇرىپ.
ايتىلماي قالىپ جاتىر تالاي ىستەر،
ءتۇيىندى سويلەسەڭشى شەشىلدىرىپ.
انداس:
شەشەن ءتىل، ءسوز زەرگەرى توسىلمايدى،
بايگەگە نەگە جۇيرىك قوسىلمايدى.
ارداقتاپ ەل قادىرىن بىلگەن جاندى،
ەل سىيلاعان ەسىكتە وتىرمايدى،
بۇل جەرگە كەلمەگەن سوڭ قۇدالىققا،
جول ەمەس بيگە شىعار بۇرالىپ تا.
ونەر قۋعان جاندارمىز ەكەۋمىز دە،
ەسكە الماي دانالاردى تۇرالىق پا.
كۇلان:
جىرلاۋعا ەلىم ءۇشىن تاباندىمىن،
كوتەرەم قارا نارداي زامان جۇگىن.
حىلقىمىز اقىنىم دەپ ءۇمىت ارتتى،
شىقپاسام ۇمىتىنەن جاماندىعىم.
مۇراگەر الدىڭعىعا بولا الساق ءبىز،
كەيىنگى ۇرپاق وتكەننەن الار ءبىلىم.
كۇنەستەن باي، باتىر دا، قاساڭ دا وتكەن،
كەيبىرەۋ بوي كورسەتپەي تاسادا وتكەن.
ەلىمدى ىلە جاققا باستاپ كەلگەن،
بايەكە، بۇقاش، بايبولات، ساسان دا وتكەن.
انداس:
ەلىنە بەلىن بۋىپ بەكەمدەگەن،
ىلەنى ءتورت ايليە مەكەندەگەن.
جۇتقا مال، اجالعا ادام، داۋ بەرمەگەن،
بۇلعىناياق، ءمۇسىرباي، تەكەبايداي،
ومىردەن نەلەر ساڭلاق شەشەندە وتكەن.
كۇلان:
دۇنيەدەن تالاي-تالاي دارىندى وتكەن،
ءسوزىنىڭ اياماعان ءنارىن كوپتەن.
باستاعان ۇرپاقتاردى دانا جولعا،
اتاقتى قوس تۇرىسباي عالىم دا وتكەن.
انداس:
بىرىنە ءبىرى بيىك باسىم كەلگەن،
كۇنەستەن سۇلۋ دا وتكەن قاسىن كەرگەن.
قازدىرىپ قىرىق «وشاق»، ءۇش ءجۇز ۇيمەن،
اتاقتى نۇپتەبەكتىڭ اسى دا وتكەن.
ءومىر-اي، وسىلاردى جاناپ وتكەن،
تەرگەۋسىز، ماشاقالار دارا كەتكەن.
ەلىنىڭ يگى ءىسى ءۇشىن زاۋىت قۇرىپ،
نۇپتەبەك، نوعايبەكتەي سانالى وتكەن.
دۇنيە-اي، ساعان حالىق تاڭعالادى،
وزىنە باس يزەتكەن حان، قارانى.
ونەردىڭ قوس جۇلدىزى – ءاشىم، تاكەڭ،
سولاردى الدىڭ حالىقتىڭ بار ما امالى.
اعارتۋشى ماقسۇت پەن ابەۋدە وتكەن،
ايبارلى الاباي مەن مانەن دە وتكەن.
بۇلبۇل اقىن مامىربەك ونى دا الدى،
قارا جەر تويىمسىز-اق كەنەۋى كەتكەن.
ءوزىنىڭ اياماعان ءبارىن كوپتەن،
ءومىر-اي، سولاردى دا زار يلەتكەن.
الدىنان ءسوز جۇيرىگىن قۇتقارماعان،
بايشەشەك، نۇريلا مەن ءتاني دە وتكەن.
توقتاماي شىر اينالىپ عاسىر دا وتكەن،
كۇي «ءپىرى» قوڭقاي سىندى اسىل دا وتكەن.
اۋەلحان، وسپانداي بالۋاندار بار،
ەسپەر مەن ءىنجىبايداي باتىر دا وتكەن.
ءومىردىڭ كەزدەرى بار ەركەلەتكەن،
ورتادان ءورازالى ەرتە كەتكەن.
دۇنيەدە از عانا ءومىر جاساسا دا،
بۇلبۇل ەدى كوڭىل كۇيىن شەرتە كەتكەن.
كۇلان:
ونەردەن ءبىز قالايشا كەش قالامىز،
جول سالعان اقىلدى اتا، ءاستى انامىز.
ءۇمىتتىڭ شامشىراعىن الاۋلاتىپ،
ارۋاعىن دانالاردىڭ ەسكە الامىز.
كۇنەستىڭ ءان شالقىعان تاۋلارىنان،
ارماندى بولاشاققا جالعار ۇلان.
تاريحتى قاي-قاشاندا ەسكە الامىز،
اينالدىم، اتا-انالار، ارۋاعىڭنان.
بەل بۋىپ بولاشاققا باستىم قادام،
كەۋدەمنەن جىرىم تۋلاپ تاسقىنداعان.
بابادان قالعان ميراس وسى ولەڭ،
تىڭ ءورىس، جىر قاينارىن اشسىن ماعان.
انداس:
كوڭىلگە بىلگەن ىستەر پايدالى ەكەن،
قۇشاعى تۋعان ەلدىڭ سايران ەكەن.
بىزدەرگە بابالاردان سالعان ميراس،
كىلكىگەن قارا ولەڭنىڭ قايماعى ەكەن.
وركەندەپ كۇننەن-كۇنگە سانا بۇگىن،
بايقالسىن سوزىمىزدەن جاڭا ۇعىم.
جالعىزدىڭ اتى شىقپاس دەگەن ءسوز بار،
مەنداعى ءوز ەلىمنەن باعالىمىن.
كۇلان:
ەلىڭنىڭ ساعان قويعان تالابى ءۇشىن،
الاۋلاپ شالقيسىڭ با، جانامىسىڭ؟
كوتەرەر ءداۋىر جۇگىن ەر-ازامات،
شىعارار ەل دەگەندە دارا كۇشىن.
قوسا الساڭ ەلىڭ ءۇشىن ەلەۋلى ەڭبەك،
سوندا سەن ەلىمىزگە باعالىسىڭ.
قيىننان قىسىلعاندا جىر تاباسىڭ،
سايىستا تالاي-تالاي شىرقاعانسىڭ.
كەلەمىن ولەڭمەنەن بىرگە جاساپ،
قانەكي، ەندى قالاي بۇلتاراسىڭ.
انداس:
كۇنەسىم، سەنى ويلاسام قىسىلمايمىن،
مەن نەگە شابىت قۇسىن ۇشىرمايمىن.
مەن سەنى كوز نۇرىنداي ايالايمىن،
دۇشپانعا ءبىر سۇيەم جەر باستىرمايمىن.
كورىكتى كوك تورعىنداي دالا نەتكەن،
اقىن جوق جاراتىلعان دارا كوپتەن.
ءاز انام – ءوزى تۋىپ، تاربيەلەپ،
ءوزىڭسىڭ مەنى وسىنداي ادام ەتكەن.
تۋعان ەل سەندە عانا كۇي كەشەمىن،
قارايمىن قاباعىڭا كۇندە سەنىڭ.
حالقىم-اۋ، تارازىڭا تارتىلايىن،
ازامات، ازامات پا سۇيمەسە ەلىن؟
كۇنەسىم كىمدەر كەلىپ، كىم كەتپەگەن،
كوتەرەم جۇگىڭ بولسا مىندەتتەگەن.
جۇرمەيمىن ەش ۋاقىتتا دۇرمەكپەنەن،
جىلدى ەمەس، ايدى ەمەس، كۇندى وتكەردىم.
انداس:
كۇنەسىم، سۇيەم سەنىڭ تاۋلارىڭدى،
مالعا تولى قۇلپىرعان اۋماعىڭدى.
تىرلىكتىڭ جولىن سالعان كەيىنگىگە،
ميراس بوپ ءدال سولاردان قالعان ۇلگى.
كۇلان:
كۇن ءوتىپ جاز كەلۋ دە، كۇز كەلۋ دە،
جىلداردىڭ عاسىر وتەر تىزبەگىندە.
بەل بۋىپ، بەرەكەمەن قولتىقتاسىپ،
ونەرگە تالپىنامىن ىزدەنۋگە.
ولەڭىم تاسقىنداسىن، سىركىرەسىن،
كوكەيگە ولەڭ قونىپ، جىر تۇنەسىن.
قاباقتان ىرەنىشتىڭ تابى ءوشىپ،
شابىتتىڭ دۋىلداعان بۇلتى كەلسىن.
دەرەككوز: دودا: (ايتىستار مەن تاريحي-ەتنوگرافيالىق جىرلارى) / ا. وماراقىن ؛ [قۇراستىرعان: ءا. ماجاي [ج. ب.] .- تالدىقورعان : [ب. ج.]. https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657687
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى











