Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Qajet derek

Petrograd haty: taǵy ne isteu kerek?

admin
2026/08/30
Qajet derek
0
Петроград хаты: тағы не істеу керек?

Rossiya mádenietiniń túrli qyrqasynda túrǵan túrli júrt bar. Solardyń bireuleri, sayasat jaǵynan kózi ashylyp, jetilgen júrttar. Ekinshiler i- kózin jańa tyrnap ashyp kele jatqan júrttar. Úshinshileri – sayasat sáulesi kirmegen, ol jaǵynan áli qarańǵy júrttar. Sayasi kózi ashylǵan júrttar, istep otyrǵan isteriniń jetilmegen júrttardyń isinen ózgesheligi, Dumanyń tysynda da, ishinde de kórinip túr. Olardyń Dumadaǵy deputattary – toptan ozǵan sheshen, kórgeni kóp kósemder, basshylary bola túrsa da, oǵan da qanaǵat etpei, san adamdy Dumanyń syrtynan ústap otyr. Olai etuiniń mánisi bylai: bilimniń neshe túri tolyp jatyr. Bireu bilimniń bir túrine jetik bolsa, ekinshi bireui-ekinshi túrine jetik bolmaq. Bilimniń ár túrine birdei jetik adam dúniede iá bolmaidy, iá bolsa da az bolady. Dumaǵa barǵan deputattar da solai. Bireu jer máselesine jetik bolsa, ekinshi bireui zań máselesine jetik. Úshinshi bireui ol ekeuinen de basqa bir máselege jetik. Sondai máselelerdiń bárin birdei jaqsy biletin deputattar bolmaǵan soń, ár máseleniń óz bilgishi, deputat aralarynan tabyla qoimaidy.

Ondai adamdardyń biri bir sebeppen, ekinshisi ekinshi túrli sebeppen Dumaǵa bara almai qalady. Duma – zań shyǵaratyn oryn. Zań halyq úshin salynatyn jol. Jol jaqsy bolsa, halyqqa tynyshtyq bolady. Jaqsy jol saluǵa jaqsy bilim kerek. Al bilgishterdiń kóbi, túrli sebeptermen deputat bolmai qalǵandar, ondai adamdardyń bilimderin deputattar, Dumanyń tysynan alyp, ishine paidalanady. Sol úshin sayasat jaǵynan kózi ashyq júrttar, Dumanyń ishindegi deputattardyń ústine Dumanyń tysynda da bilgishterin ústap otyr.

Dumada ár másele qaralar aldynda ár halyqtyń, ár partiyanyń deputattary ózdi-ózi bolyp, keńes qúrady. Sol keńeste álgi bilgishter de bolady. Olardyń ár qaisysy óziniń jaqsy biletin máselesi jaily pikir aitady. Kerek maǵlúmattardy beredi. Dumada sóileitin deputat, Dumanyń tysynda estigen pikirlerin, maǵlúmattaryn Dumanyń ishinde sóileidi. Sóitip, kózi ashyq júrttardyń deputattarynyń, Dumada sóileitin sózderi bilimdiniń basynan, sheshenderdiń tilinen shyqqan, danyshpandardyń synynan ótkenderi, minsiz bolyp baryp, Dumada aitylady. Orystyń táuir partiyalary osyny istep otyr. Polyak, Evrei, Armyan siyaqty sayasi kózi ashyq búratana júrttardyń da kóbi osyny istep otyr. Osyndai Dumanyń tysynda túryp, ishindegi deputattarǵa bilimimen kómek berushilerdiń basy qúralǵan ornyn, Europada «Byuro» deidi.

Sondai «Byuro» músylman fraktsiyasynyń qasynda da bolsa eken degen maqsat, músylmandardyń kóńilinde kópten bar. 3-shi Dumanyń túsynda Áli Erdenbek ápende Topshybashevty, músylman fraktsiyanyń qasynda sekretarь esebinde bir-eki jyl ústap, onan ary ústauǵa aqsha taba almai, Topshybashev eline ketken. Bizdiń qazaqtardyń da osyndai sóz auzynda bolyp, ol sóz kúiinde iske aspai qaldy. Mine sayasat jaǵynan kózi ashyq júrt pen qarańǵy júrttyń arasyndaǵy aiyrmasy. 5 million evreilerdiń, 1 million armyannyń deputattarynyń qasynda Byurosy bar. Jylyna 50 myń, 100 myń som shyǵyndy auyrlamai, aqsha tauyp talai adamdy ústau qoldarynan kelip otyr. 20 million músylman bir ǵana Topshybashevti ústauǵa aqsha taba almaǵan. Búl músylmandardyń sayasat jaǵynan soqyrlyǵynyń belgisi emes pe?

Rossiyada 20 million músylman barmyz degende, yaki 6 million qazaqpyz dep auzymyzdy toltyryp sóilegende, top-tolyq siyaqty kórinemiz. Iske kelgende pyshtai bolyp semip, ol tolyqtyǵymyz joǵalady. 5 million evrei túgili, 1 million armyan istep otyrǵan isti istei almaimyz. Músylmandardyń «byuro» asha almai otyrǵany sanynyń azdyǵynan, auqaty jetpei qorlanǵannan emes, sayasi sańlauynyń joqtyǵynan. «Tentekti tentek deseń, bórki qara qazandai bolady» degen bar. Biz qarańǵymyz, biz sańlausyzbyz dep qarańǵylyqqa súiene bersek, sol qarańǵylyqpen qalyptasyp, qatyp qalamyz. Qarańǵylyq qúdaidyń, moinymyzǵa bailap, arqamyzǵa tańyp qoiǵan nársesi emes qoi. Bayaǵydan beri qarańǵylyq qarańǵylyq dep keldik, endi jaryqqa jarmassaq, qarańǵylyq ókpelei qoimas.

Mine, músylman fraktsiyasynyń janyna «byuro» ashu máselesi qozǵalyp, qolǵa alynyp túr. Tatar bauyrlarymyzdyń zor-zor shaharlary bir-bir adamnan «byuroǵa» adam jibermek. Aldy, mysaly Ufa shahary aqshasyn shyǵaryp, adamyn jiberip te qoidy. «Byuroda» eń az bolsa, tórt kisi bolmaq – Qazaqtan, Túrkistan halqy – ol tórteuden basqa, qansha adam jiberemiz dese, ózderi biledi. Búlar óz qamyn ózi jesin degeni. Biz keńes ústinde pálen ete qoyamyz dep aituǵa auzymyz bara almaidy. «Auzy kúigen úryp isher» degen. Arqamyzdy súiegen alty million Alashymyz, álde qalai túsinerine kózimiz jete almaidy. Sondyqtan halyqqa aityp kóremiz degenge ǵana tilimiz keledi. Sol aityp kóremiz degen halqymyz sender, sol aitamyz degen sózimiz osy. Dumada deputaty bar kóp júrt ta «byuro» ashyp otyr. Az júrt ta «byuro» ashyp otyr. Dumaǵa deputat jibergen júrt ta «byuro» kerek qylyp otyr. Úsaq deputat jibergen júrt ta «byuro» kerek qylyp otyr.

Dumada tipti deputaty joq bizdiń qazaqqa «Byuro» kerek deisińderme, kerek emes deisińderme? Bizdiń oilauymyzsha: Deputaty bar júrttarǵa «byuro» bir ese kerek bolsa, deputaty joq júrttarǵa «byuro» eki ese kerek. Dumada bizdi qaldyryp qoidy dep, Ykimetke ókpelegen bolamyz. Dumany shyn kerek qylyp otyrsaq, Dumaǵa deputatymyz barmasada, sózimizdi jetkizetin jol tabar edik. Esigin jauyp qoisa, basqa tesiginen dauysymyzdy estirter edik. Evrei iá armyan júrtynan deputat barmaityn qylyp qoisynshy. Sonda da olar Dumaǵa deputaty barǵan júrttardan sózin kem jetkizbes edi. Sondyqtan, olar sany az bolsa da, sanattan qalmai otyr. Dumanyń esigin japsa, basqa tesigin tabatynyn bilip, olarǵa jol berip otyr. Biz de solardai sayasi kózimiz ashyq júrt bolsaq, Duma esigi jabyq bolsa da, basqa jaǵynan dauysymyz Dumaǵa estile berse, esigin japqanmen halyqtyń auzyn jabuǵa bolmaidy eken dep, álde qashan esigin ashyp jiberer edi. Áuelde ashyq túrǵan esikten álde qalai kirip qalǵanymyzdy bilip, istep otyr ǵoi.

Bizdiń qazaqta bir zor adasqandyq bar: Músylman deputattary din men qan qaryndasymyz ǵoi, qazaqqa da qarasar, sózimizdi sóiler deimiz. Olar bizdiń sózimizdi, jaiymyzdy bilip otyrsa sóiler, bilmese nesin sóiler. Qara suda da shyrǵa bar. Suǵa ketip bara jatqanǵa, qol sozu úshin jaiyn súrap bilu qajet emes. Jayau kele jatqandy mingestiru úshin nege jayau kele jatqanyn súrap mingestirmeidi. Jayaudyń da jaiyn súrap qarasatyn bolǵanda, túrmysymyz basqa bizdiń jaiymyzdy súrap bilip almaiynsha músylman deputattary bizge qalai qarasar? Olar bizge qarasady, suǵa ketip bara jatqan siyaqty kimgede bolsa, túsinikti máseleler qaralǵan jerde.

Músylman fraktsiyasynda qazaq jaiyn biletin deputat joq ekenin kózben kórdik. Dumada qai másele bolsa da aitysqa túsip, eki jaǵy aityp túsindirip kóbiniń kóńili úiyǵan shaqta baryp ókim aitylady. Ózi bilmeitin másele jaiynan sóilep ózgelerdi ózine úiytuǵa bolmaidy. Qazaq jaiyna qanyq, qazaq sózin sóilep úiytqandai, Dumada deputat joq. Solai bolǵan soń bizdiń qazaq iá Dumaǵa qarap alańdap, dámeli boluyn qoiyp, bir nárse bolar degen úmitti úzerge kerek. Dumanyń tysynda otyryp, ishine qazaq únin jetkizip otyruǵa músylman fraktsiyasynyń janynda ashylatyn byuroǵa adam jiberu kerek.

Onda barǵan adam Dumaǵa tas saluǵa barmaidy. Sondyqtan «byuroǵa» jiberetin adamdardyń qúr qara kóbeituge jaraityn ǵana adamdar bolmai, is istei alatyn qazaqtyń qai jaiyna bolsada qanyq biletin deputattardy qazaq jaiyna qandyrarlyq adam bolarǵa kerek. Qazaqtyń qai jaǵynan da bolsa deputattardyń kerek qylǵan maǵlúmattaryn tauyp bere alatyn adamdar bararǵa kerek. Mine qazaqtyń osy kúnge isteitin isiniń bir zory – osy«Byuroǵa» baratyn adamdaryńdy, shyǵynyna qajet aqshalaryńdy shyǵaru. Onda barǵan adamnyń alatyny – deputat jalaqysy – kúnine 10 somnan, jylyna 3600 som. Páter jáne kantselyariya shyǵyny 700-800 júz som, barlyǵy 4 myń 500 somdai bolady. Búl bir adamǵa. Eki adamǵa eki ese kóbirek kerek. YAǵni 9 myń som. Qazirgi qymbatshylyqta, Petrogradta kúnine 10 somnan kem aqshamen túruǵa múmkin emes.

Kisi basyna alyp barǵanymyz 200 som edi. Sol 200 som 20 kúnge shaq jetti. Ekeu-úsheu jiberudi auyrsynsańdar, barsha qazaq bolyp bir adam jiberińder. Jylda ústap túruǵa jaramaimyz deseńder, tym bolmasa, biylǵy siyaqty, qylyshtyń qyrynda túrǵan shaqta, Duma mańaiynda bir adam ústau kerek. Onan arǵysyn taǵy kúninde kóremiz. Petrogradqa baryp, «byuro» kerektigin kózimen kórip qaitqan Orazabevtar 2 myń som tauyp beremiz dep otyr. Basqa basshylyq qylatyn adamdar shyqsa, oblys basyna bir adamnan jiberu halyqqa auyr emes. Eń bolmaǵanda búkil qazaq bolyp bir adam jibere almauymyz masqaralyq bolar. Múny isteuge jaramai, músylman deputattaryna, biz úshin pálen iste degenimizden esh nárse ónbeidi, qúr bas auyrtu bolar. Qazaq jaiyna qandyrmaqshy, sózińdi sóilep Dumaǵa jetkize alatyn deputat joq dep bilińder.

«Qazaq» gazeti, №173, 1-, 2-shi bet , 16 mart, 1916 jyl.

Túp núsqa arab harpinde

Audarǵan Qajet Andas.

PETROGRADSKOE PISЬMO: Eshe chto delatь?

 

V raznyh chastyah Rossii projivayut razlichnye narody. Nekotorye iz nih, politicheski podkovannye, gramotnye. A nekotorye – tolьko nachinayut otkryvatь glaza na novyi mir. A tretьi ne znakomy s politikoi, nevejestvennye narody.

Politicheski gramotnye narody otlichayutsya ot drugih, svoimi delami, po drugomu smotryat na mir, oni zametny, zadeistvovany i v Dume i vne ee. Ih deputaty, otlichnye oratory, lidery svoih narodov, na rukovodyashih doljnostyah. Nesmotrya na vse eto, mnogochislennye predstaviteli etih narodov vedut kropotlivuyu rabotu vne Dumy, dlya svoih deputatov, dlya svoego naroda.

Skajete, pochemu tak mnogo pomoshnikov, – a delo v tom, chto nauk, napravlenii obrazovaniya, znanii – predostatochno. Odin mojet bytь gramoten, obrazovan v odnoi oblasti nauki, drugoi  – v drugoi. Ne byvaet tak, chtoby odin chelovek byl odinakovo obrazovan to estь gramoten vo vseh naukah, esli i naidutsya takovye – to oni nedostatochno obrazovany. Tak je i v Gos.Dume. Esli odin svedush v zemelьnyh voprosah, vtoroi – v yuridicheskih, a tretii – znatok drugoi temy. Tak, kak sredi deputatov net cheloveka kompetentnogo vo vseh oblastyah, vse voprosy nevozmojno reshitь tolьko s pomoshьyu deputatov, potomu, chto kajdaya problema trebuet dostatochno glubokogo ponimaniya voprosa. I deputaty ne znayushie sutь rassmatrivaemogo voprosa, odin – po odnoi prichine, drugoi – po drugoi prichine, otsutstvuyut v Dume.

Gos.Duma – zakonodatelьnyi organ. Zakon – eto doroga prokladyvaemaya dlya naroda. Esli doroga horoshaya – narod dovolen, spokoen. CHtoby postroitь horoshuyu dorogu nujny horoshie znaniya.

Mnogie lyudi obladayushie znaniyami, v silu raznyh prichin, ne stavshie deputatami, nahodyatsya vne Dumy, no ih znaniyami polьzuyutsya deputaty Dumy, oni poluchayut ih za stenami Dumy i ispolьzuyut vnutri Dumy. Dlya etogo politicheski zrelye narody, imeya v Dume svoih deputatov, za stenami Dumy derjat svoih «znatokov» po raznym napravleniyam, vne sten Gos.Dumy.

V Gos.Dume, pered obsujdeniem kakogo-libo voprosa, deputaty ot kajdoi partii, ot kajdogo naroda, provodyat svoi sovety. Na etih sovetah prisutstvuyut i «znatoki», kajdyi iz kotoryh vyskazyvaet svoe mnenie po svoemu voprosu, sovetuet, daet neobhodimye svedeniya, materialy. Deputat je idet v Dumu podgotovlennym, s materialami i obshim mneniem prinyatym na svoem sovete.

Itak, slova skazannye etimi deputatami v Dume vyglyadyat mudrymi, ubeditelьnymi, s kotorymi nado schitatьsya. Krupnye partii Rossii postupayut tak je. Polyaki, evrei, armyane i drugie narody delayut to je samoe.

Takie mesta, gde nahodyatsya «znatoki» t.e. za  stenami zakonodatelьnyh organov, i svoimi znaniyami pomogayut svoim deputatom, v Evrope nazyvayut «Byuro».

Fraktsiya musulьman davno mechtaet sozdatь svoe «Byuro». Vo vremya tretьego sozyva Gos.Dumy, deputat Ali Erdenbek soderjal nekoego Topshybasheva pri fraktsii musulьman, v kachestve sekretarya okolo dvuh let, na dalьneishee ego soderjanie ne mogli naiti denьgi i Topshybashev vernulsya k sebe. U nas kazahov, toje  byli razgovory, no vse ostalosь tolьko  na slovah. Vot raznitsa mejdu politicheski gramotnym i nepodkovannym narodami.

Pri deputatah 5-ti millionnogo evreiskogo i millionnogo armyanskogo  narodov estь svoi «Byuro». Soderjanie svoih «Byuro» obhoditsya im v 50-100 tysyach rublei. Nesmotrya na eto, eti narody nahodyat denьgi dlya byuro, gde rabotayut po neskolьko chelovek. A 20 millionov musulьman, ne smogli naiti denьgi na odnogo tolьko Topshybasheva. Eto ne priznak li politicheskoi slepoty?

Kogda my govorim, chto v Rossii estь 20 millionov musulьman, takje govorim o 6-ti millionah kazahov, kajetsya chto eto vnushitelьnaya massa, sila.

A kogda dela dohodyat do resheniya kakih-to problem, voprosov – stanovimsya bessilьnymi, vnushitelьnostь – ischezaet.

My ne sposobny reshatь voprosy, kotorye reshaet ne to, chto 5-ti millionnyi evreiskii narod, no i to, chto reshayut armyane kotoryh ne bolee odnogo milliona. Prichinoi togo, chto musulьmane ne mogut otkrytь svoe «Byuro» yavlyaetsya, ne ih malochislennostь, ne bednostь i nujda, a otsutstvie politetcheskoi prosveshennosti, politichskoi soznatelьnosti.

V narode govoryat «esli duraka nazvatь durakom, shapka na ego golove stanet chernoi, kak kazan». Esli budem tverditь, chto my neprosveshennye, bezgramotnye – tak i ostanemsya takovymi.

Neprosveshennostь – eto je ne yarma, kotoruyu bog povesil nam na sheyu, ili privyazal k spine. Do sih por my govorili, chto my neprosveshennye, temnye – a teperь, esli my uhvatimsya za gramotu, za prosveshenie, temnota navryad li obiditsya na nas.

Vot, idet rabota po resheniyu voprosa otkrytiya byuro pri fraktsii musulьman. Krupnye goroda bratьev nashih – tatar, namereny napravitь v byuro po odnomu cheloveku.

Naprimer gorod Ufa vydelil denьgi i daje otpravil svoego cheloveka v Byuro.

V byuro, samoe maloe doljno bytь chetyre cheloveka  ot kazahov, narod Turkestana sam reshit skolьko chelovek dobavitь k etim chetyrem. My ne mojem skazatь na sovete, stolьko-to i stolьko-to. Pustь kajdyi region pozabotitsya o sebe.

My ne mojem s uverennostьyu skazatь, chto shestimillionnyi Alash (Kazahi) pravilьno poimet nas i podderjit. Poetomu my govorim, chto budem govorit s narodom, razъyasnyatь.

Narod s kotorym my hoteli govorit – eto vy, mnogie narody imeyushie svoih deputatov v Dume sozdayut byuro.

Malye narody toje sozdayut byuro

Nujno li byuro kazaham  ne imeyushim svoim deputatov v Dume?

Po nashemu mneniyu: Esli narodu, chьi deputaty rabotayut v Dume – nujno byuro, to narodam ne imeyushih svoih deputatov v Dume – byuro nujnee vdvoine. My obijaemsya na pravitelьstvo, chto nas ne puskayut v Dumu, i chto tam net nashih deputatov.

Esli my deistvitelьno hotim bytь uslyshannymi v Dume,  daje pri otsutstvii tam nashih deputatov, my doljny naiti sposoby i puti  kak donesti do Dumy nashe slovo.

Esli zakroyut dverь pered nami, my doljny govoritь v shelь, chtoby bytь uslyshannymi. Pustь poprobuyut evreiskii ili armyanskii narod sdelatь bezdeputatnymi. Daje togda, oni by prinyali mery, chtoby ih uslyshali v Dume ne pozje drugih deputatov. Poetomu, hotь oni i malochislenny, no nahodyatsya na  vidu i v pervyh ryadah. V Dume znayut ob etom i pered nimi ne zakryvayut dveri.

Esli by my, kak i oni byli by politicheski prosveshennym narodom, esli daje dveri  Dumy dlya nas byli by zakryty, a v Dume za zakrytymi dveryami vsegda slyshny byli by nashi golosa, v Dume  skazali by: «My mojem zakrytь dveri, no ne mojem zakrytь rot narodu» i dveri Dumy oni sami by i otkryli potomu, chto zametyat, chto my prosovyvaemsya v sheli.

U nas, kazakov estь odno bolьshoe zablujdenie: My schitaem, chto nashi bratьya po krovi i religii deputaty- musulьmane podderjivayut nas v Dume. Oni podderjivali by nas, esli by znali nashe polojenie, nashi trebovaniya, a tak, chto budut govoritь i kak podderjivatь. «I v mutnoi vode estь primanka. U  tonushego ne obyazatelьno sprashivatь, kak u  nego dela? Dlya togo, chtoby podobratь peshego, ustavshego putnika, ego ne sprashivayut. pochemu on hodit peshkom, a podsajivayut k sebe». Ne znaya nashi nujdy, i ne sprashivaya nas ob etom, kak deputaty ot musulьman budut nas podderjivatь?

Oni budut spasatь tonushego, o ne idushego peshkom. A my i estь tonushie.

My ubedilisь, chto vo fraktsii musulьman net deputatov znayushih istinoe polojenie kazahskogo naroda. V Dume, kakoi-by vopros ne  obsujdaetsya, dve storony izmagayut svoi dovody, sporyat, vzveshivaetsya vse «za» i «protiv» uchityvaetsya neobhodimostь, i tolьko potom prinimaetsya okonchatelьnoe reshenie.

Nelьzya privlechь na svoyu storonu drugih, izlagaya problemu, kotoruyu sam tolkom i ne znaeshь.

Tak, chto kazaham ne stoit poglyadyvatь v storonu Dumy i jdatь ot nee milostei i ne dumaite, chto chto-nibudь da poluchitsya.

Nado otpravitь cheloveka v sozdavaemoe byuro pri fraktsii musulьman, dlya togo chtoby on cherez deputatov  donosil v Dumu «golos kazaha».

Napravlyaemyi tuda nash chelovek ne idet rabotatь kamenshikom. Poetomu, lyudei napravlyaemyh v byuro nujno podbiratь tak, chtoby oni znali vse storony jizni kazahov, ih chayaniya, ih nujdy, i mogli razъesnitь, dokazatь i otstoyatь svoyu pozitsiyu, chtoby deputaty podnimayushie nashi voprosy v Dume  byli horosho osvedomleny i sami ponimali samuyu sutь, i mogli  ubeditelьno otstaivatь nashi trebovaniya, podderjivatь nas.

Eti nashi predstaviteli v byuro, doljny vsegda snabjatь deputatov neohodimymi materialami, svedeniyami, dokumentami.

I eshe bolьshoe delo: eto finansirovanie rashodov, po soderjaniyu lyudei napravlennyh v byuro.

Jalovanьe u nih kak u deputatov – 10 rublei v denь, v god poluchaetsya 3600 rublei.

Jilьe i kantselyarskie  rashody – 700-800 rublei, vsego – 4500 rublei. Eto na odnogo cheloveka. Na dvoih budet v dva raza bolьshe t.e. 9000 rublei Pri nyneshnei dorogovizne, v Petrograde na summu menьshe, chem 10 rublei v denь projitь nevozmojno.

Kogda my byli v Petrograde, rasschityvali rashody po 200 rublei na cheloveka.

Tak vot, eti dvuhsot rublei hvatilo tolьko na 20 dnei. Esli poschitaete obremenitelьnym otpravku 2-h, 3-h chelovek, ot imeni vsego naroda otpravьte odnogo cheloveka.

Esli skajete, chto ne mojete obespechitь ego ejegodnoe soderjanie, to neobhodimo hotya by v nastoyashee, smutnoe vremya, vblizi Dumy imetь svoego cheloveka.

A kak postupitь dalee – podumaem, posmotrim i reshim. Sъezdivshie v Petrograd, i ubedivshiesya o neobhodimosti byuro –Orazbaevy gotovy vydelitь dve tysyachi rublei.

Esli naidutsya i drugie lyudi gotovye vzyatь delo v svoi ruki, to s odnoi oblasti napravitь odnogo cheloveka – dlya naroda ne budet tyajkim bremenem.

Esli je my ne smojem napravitь hotya by odnogo cheloveka ot vsego naroda – eto budet  pozorom dlya nas. Esli je my ne otpravim v byuro nikogo, a budem nadeyatьsya na deputatov – musulьman, prosya ih sdelatь dlya nas eto, sdelatь dlya nas drugoe , tretьe – iz etogo nichego ne vyidet. Togda schitaite, chto deputata v Dume sposobnogo donesti nashe slovo i podderjivayushego nas u nas net»

Gazeta «Kazak» №173, str, 1-2, 16 marta 1916 goda.

Material podgotovlen po perevodu Kajeta Andasa.
Perevod na russkii yazyk
– Sabyrjan Kaliev.
Istochnik: informatsionnoe agentstvo “Q-Andas”.

5 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 9
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Qajet derek

Taldyqorǵandaǵy kóne kinoteatrlar

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Qajet derek

Qala kinoteatrlary qalai ózgerdi?

September 24, 2026
45 тағдыр
Qajet derek

45 тағдыр

September 8, 2026
Qajet derek: Taldyqorǵan –  keshe jáne búgin BIR KÓSHE, BIR TARIH
Qajet derek

Qajet derek: Taldyqorǵan – keshe jáne búgin BIR KÓSHE, BIR TARIH

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Qajet derek

Búien-Aqsu kóterilisiniń jetekshileri kim?

August 31, 2026
Бұл қай Ерденбаев?
Qajet derek

Búl qai Erdenbaev?

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz