بۋىرشىن دەگەن التاي اۋدانىنان،
ءبانديتتىڭ قۋعىن كورىپ جان-جاعىنان.
ءتورت رەت قان مايدانعا قاتىناسىپ،
قۇتىلدىق جاۋدىڭ سالعان قارماعىنان.
سوعىستىق گومەنداڭمەن قويان-قولتىق،
جاڭبىرداي وق بورايدى جان-جاعىڭنان.
ساقتادى ءتاڭىر ءوزى سول كۇندەردەن،
اينالام قىزاي انا ارۋاعىنان.
مىڭگەستىك ەكى ادام ءبىر تۇيەگە،
ايلانىپ جىنىس ورمان تاۋ جاعىنان.
جاسىرىن كورىنبەستەن ەلگە تارتتىق،
ءبىر اتتى جولداس تا بار قالماعىمنان.
جەرىنە تارباعاتاي كەلدىك جەتىپ،
ارادا تاۋ مەن تاستى باسىپ ءوتىپ.
ءدوربىلجىن اۋدانىنا كەلىپ قوندىق،
ەكى جولدى باسىپ تۇندەلەتىپ.
اتتاندىق بۇل ارادان بايىزداماي،
تەرەڭ ساي، نەشە قىرقا بەلدەن ءوتىپ.
بەت الىپ بۇراتالا جاققا كەلدىك،
شاراسىز ايالدادىق امال نەشىك.
توقتادىق بۇراتالا ورتاسىنا،
ورناتقان مۇنارالى قولقاسىنا.
ءبىر وزبەك بايەك بولىپ كۇتىپ الدى،
ءبىر بايدىڭ الىپ كەلىپ قورجاسىنا.
سونىمەن سارايىنا كىرگىزدى دە،
توسەدى كىلەم، تورعىن-تورقاسىن دا.
ول بايعا تاپسىردى ەندى دۇزبەكتەرى،
تويعىز دەپ قويدىڭ مايلى سورپاسىنا.
جاتىرمىز زەرىككەن سوڭ انگە باسىپ،
ايعايلاپ وزىمىزشە كوڭىل اشىپ.
ءبىر كەزدە قازاق ايەل كىرىپ كەلدى،
ەستىپتى ءسوزىمىزدى قۇلاق اسىپ.
دەدى ول،
ولەڭشى اسكەر ەكەنسىڭدەر،
كورسەكشى ولەڭ ايتىپ ارالاسىپ.
ولەڭشى وسى وڭىردە ءبىر ايەل بار،
ايتىسىپ كورىڭىزدەر جاقىنداسىپ.
سول كەزدە مۇقانعالي ءسوز باستادى،
مۇندايدا جەك كورەمىز قورعاشتاۋدى.
ولەڭشى ايەل بولسا كەلسىن مۇندا،
الدىمەن ۇعىسالىق جاي-جاپساردى.
ايەل ايتتى:
ايعايدى قويساڭىزدار،
الدىمەنەن ءىشىپ، جەپ تويساڭىزدار.
ول ادام وڭاي ەمەس ەرتىپ كەلەم،
شىن شىداپ ايتىساتىن بولساڭىزدار.
ماقساتىن ول دا ىسكە اسىرعالى،
ايەل دە بارعان ەكەن ماقۇلدادى.
ولەڭشى قىزاي جىگىت كەلگەن ەكەن،
باس، – دەپتى اۋەنىڭە جاسىڭداعى.
ايەل:
كەش بولىپ، كەلە جاتىر كۇندە باتىپ،
كورەيىن ولەڭمەنەن جاۋاپ قاتىپ.
قىزايدى ولەڭشى دەپ ەستۋشى ەدىم،
جەڭەشە قويامىسىڭ ارانداتىپ.
سىرت جاقتان وسىنداي ءبىر ولەڭ ايتىپ،
ەسىكتەن كىرىپ كەلدى ولەڭ ايتىپ.
مۇقانعالي:
قۇپ الدىق شاقىرعانعا كەلگەنىڭدى،
اماندىق، جىلى جاۋاپ بەرگەنىڭدى.
كەلەمىز سوعىس شەپتەن جاڭا قايتىپ،
كەلتىردى بۇگىن بۇيرىق كەزدەرىڭدى.
تانىلعان اقىن بولىپ بۇل اۋماققا،
ەستىدىك سىرتىڭىزدان جوندەرىڭدى.
ايەل:
ايتايىن ايت دەسەڭىز ولەڭىمدى،
الساڭىز قابىل مەنىڭ دەگەنىمدى.
قانەكي باستا ەندى قىزاي جىگىت،
شىعارشى ءبىر كورەيىن ونەرىڭدى.
قاتاردان ءدام ايداسا قالما دەگەن،
كىم بىلگەن بۇگىن مۇندا كەلەرىڭدى.
ارمانسىز بۇگىن تۇندە ايتىسالىق،
بايقادىم شۋ دەگەننەن زەرەگىڭدى.
مۇقانعالي:
ەستىدىم مۇندا كەلىپ اقىنىڭدى،
بايقادىم زەرەك تۋعان اقىلىڭدى.
ەلىمىز ازات بولدى گومەنداڭنان،
ىلەدەن ءبىرجولاتا قاشىرىلدى.
اۋىلعا امان-ەسەن قايتا ورالىپ،
مىنەكي، قوستىق سىزبەن باسىمىزدى.
قىزايدىڭ كۇنەستەگى بالاسىمىن،
ۇعىپ ال مۇقانعالي اتىمىزدى.
ايەل:
جەڭىسپەن كەلەسىز بە قايتىپ ەندى،
حاباردى ەل قۋانار ايتىپ ەندى.
جانىما جىلى ءسوزىڭ بالداي تاتىر،
شىدايدى مەنىڭ ءداتىم قايتىپ ەندى.
قويا بەر ولەڭىڭدى قىزاي جىگىت،
تۋىپسىڭ ءوز قۇربىڭنان ارتىپ ەندى.
جاسىڭ جاس بالا ەكەنسىڭ بىزدەن گورى،
باراسىڭ ولەڭىڭمەن تارتىپ ەندى.
قالماسىن ايتاتىنىڭ ويىڭداعى،
تاستاماي ءبارىن ايتشى سارقىپ ەندى.
ونەرىڭ ولەڭشىلىك ۇعىنادى،
بايقالىق ايتارىڭنىڭ ارتىن ەندى.
مۇقانعالي:
جاتىرمىز ءبىز ءبىر بايدىڭ ۇيىندە ەندى،
ءبىز ءۇشىن بايەك بولىپ كۇيىندى ەندى.
كەزىكتىك جول-جونەكەي وزىڭىزبەن،
جايدارى جان ەكەنسىز ءبىلىمدى ەندى.
اقىنى بۇراتالا اتاعى بار،
مىناۋ كوپ تىڭداۋ ءۇشىن جيىلدى ەندى.
قات-قابات قىزاي، كەرەي جۇرات-جەگجات،
وسى ءدام اۋىلىڭنان بۇيىردى ەندى.
ال ەندى ولەڭىممەن كوڭىل كوتەر،
قۇداڭىز اسكەرلىكتەن بۇگىن كەلدى.
راحمەت كەرەي ەلى قۇرمەتىڭە،
كول-كوسىر كوردىم بۇگىن سىيىڭدى ەندى.
ايەل:
ءتاڭىرىم كەزىكتىردى تانىس قىلىپ،
وتىرمىز جەلى ءسوزدى جارىستىرىپ.
اياما ويداعىڭدى قىزاي بالا،
كورەلىك بار ونەردى سالىستىرىپ.
بايقاسام سەن دە ولەڭشى بالا ەكەنسىڭ،
قالايىق قارا ولەڭدى قاعىستىرىپ.
اتىم بار اقىن دەگەن ءوز جەرىمدە،
تورەلىك ايتار ەل-جۇرت قالىس تۇرىپ.
قانەكي، ولاي بولسا قۇدا بالا،
ىشەلىك مىنا شايدى اۋىستىرىپ.
ولەڭنەن شەرىم شىقپاي ءجۇرۋشى ەدىم،
قويدىڭ-اۋ كوڭىلىمدى ساۋىقتىرىپ.
مۇقانعالي:
ىشەيىك اۋىستىرىپ ءبىز دە بەردىك،
وسى عوي سىزدەن ءۇمىت ۇزبەگەندىك.
سىزدەر دە ىشىڭىزدەر ءبىزدىڭ شايدى،
وسى ءبىر قۇتتى مەشىن ۇيگە كەلىپ.
ايەل:
ءسوزىمدى مەنىڭ ايتقان ۇعىنار ما،
قىزايدىڭ ەلدەن بولەك سىرى بار ما؟
شىنىنى قاعىستىرىپ شىنىلارعا،
الدىمەن مەن شاي بەرسەم ىشپەيسىڭ عوي،
ءسوزىمنىڭ ايتقان قانە ءمىنى بار ما؟
مۇقانعالى:
ءسوزىڭدى ەي، اقىنىم، بۇلدايمىسىڭ،
قوناقتى سارقىتىڭمەن سىيلايمىسىڭ.
بىزدىكى تۋرا شىعار ارىپتەسىم،
ايتىلعان اقىل ءسوزدى تىڭدايمىسىڭ.
سىناتساق وسى ءسوزدى مىناۋ ەلگە.
ءوزىڭ-اق ۇياتتى بوپ سىنبايمىسىڭ؟
ايەل:
كوڭىلىمە مەنىڭ داعى كەلمەس ەدى،
شاي ۇسىنۋ جاقىندىقتىڭ بەينەسى ەدى.
ۋ قوسىپ بەرگەنىم جوق كورىپ تۇرسىڭ،
بۇل شايدى ىشە سالساڭ نەڭ كەتەدى.
قۇدەكە سارقىتىمدى ءىشىپ قويساڭ،
ءجىپسىتىپ ماڭدايىڭدى تەرلەتەدى.
ىشپەسەڭ دە مەيلىڭ سىيلاپ بەرگەن،
سەن شولدەيسىڭ، ال مەنىڭ نەم كەتەدى؟
مۇقانعالي:
اۋىلىڭا سارقىت ءىشىپ تەرلەپ پە ەدىڭ،
وسى ما بارلىق تاپقان جەر-كوكتەگىڭ.
كىم ەدىڭ ماعان سارقىت بەرەتۇعىن،
قىزايدى نەسىبەدەن كەم دەپ پە ەدىڭ؟
ايەل:
اتىم بار اقىن دەگەن بۇرىن مەنىڭ،
ەشكىمنەن جەڭىلگەم جوق شىنىم مەنىڭ.
ايتىسىپ مىنا قىزاي جىگىتتەرمەن،
وسى ەكەن ومىرىمدە بۇگىلگەنىم.
ۇسىنىپ قوناقتارعا ءبىر شىنى شاي،
جانىم دا قىسىلدى عوي قيىن مەنىڭ.
بۇل جاعىن باستابىندا ويلاماپپىن،
ياپىرماۋ قايدا كەتتى ميىم مەنىڭ.
ارىپتەس، كەتەرىڭدە ءدام تاتىپ كەت،
جاقىندا، الىس ەمەس ءۇيىم مەنىڭ.
جوعارىداعى ايتىستى مۇقانعالي قوڭىربايۇلىنان جازىپ الىپ، ساقتاعان انداس وماراقىنۇلى
دەرەككوز: دودا: (ايتىستار مەن تاريحي-ەتنوگرافيالىق جىرلارى) / ا. وماراقىن ؛ [قۇراستىرعان: ءا. ماجاي [ج. ب.] .- تالدىقورعان : [ب. ج.]. https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657687
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى











