Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ تۇلعا تانۋ

قويانكوز قابان جىراۋ قىزى

admin
2026/01/12
تۇلعا تانۋ
0
Қоянкөз қабан жырау қызы

كەربۇلاق اۋدانىنىڭ ورتالىعى سارىوزەك اۋىلىنا وڭتۇستىك-شىعىسقا قاراي 21 شاقىرىم، شانحاناي اۋىلىنان وڭتۇستىك-باتىسقا قاراي 5 شاقىرىم جەردە، دەگەرەس جانە ماتاي تاۋلارىنىڭ سولتۇستىك باۋرايىندا، كوشەن توعاننان جول الساڭ ءسۇت ءپىسىرىم ۋاقىتتا جەتەتىن قويانكوز بەكەتى تۋرالى دەرەكتەر عالىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ «جامبىل جانە ونىڭ اقىندىق ورتاسى»، تولەن قاۋپىنباەۆتىڭ «اقىنداردىڭ كيەسى قابان جىراۋ»، مۇعالىمباي جىلقايداروۆتىڭ «قابان اقىننىڭ قىزى – قويانكوز»، باقىت سمايلوۆتىڭ «سادبەنۇلى وتەگەن باتىر ەلىندە» اتتى كىتابىندا جازىلعان.

ولاردىڭ سيپاتتاۋىنشا، قويانكوز انا XVIII عاسىردا ءومىر سۇرگەن  قابان جىراۋدىڭ قىزى. شاپىراشتىنىڭ تەكە رۋىنا كەلىن بولىپ تۇسكەن. قويانكوز ءوزىنىڭ اقىلدىلىعى، زەردەلىلىگى، كورگەندىلىگىمەن كوپتىڭ ىقىلاسىنا بولەنىپ، كەيىن ول ىرگە تەپكەن ەلدى مەكەنگە قويانكوز ەسىمى بەرىلگەن. بۇل جەر كەزىندە جىبەك جولىنىڭ ءبىر تارماعى وتەتىن بەكەت بولعان. ونىڭ ىرگەسىندە شوقان ءۋاليحانوۆ جەرلەنگەن. تاعى ءبىر جاعى بەسشاتىر قورعاندارى مەن ايعايقۇممەن جالعاسادى. شوقان ءۋاليحانوۆ 1856 جىلى ماۋسىم ايىندا ىستىقكول ساپارىنان كەلە جاتقاندا «قويانكوزدەن ءوتىپ، تاڭەرتەڭگىلىك التىنەمەلگە جەتتىك» دەيتىن بەكەتى وسى (چ.چ. ۆاليحانوۆ. ا-ا.1984. 2ت.، ستر. 351). قاسيەتتى مەكەنگە ءتاۋ ەتىپ باراتىن ادامداردىڭ قاتارى كوپ.

قويانكوز انامىزدى شاپىراشتى تەكەدەن تارايتىن بايتەمىر دەگەن ادامعا جاستايىنان اتاستىرادى. ال بايتەمىردىڭ ءۇش اعاسى شەتىنەن باتىر ەكەن. ءبىر جولعى قالماقتارمەن سوعىستا جىرعالى دەگەن قىزدى قولعا تۇسىرەدى. ونى اۋىلىنا جىبەرىپ، اعالارى ارى قاراي سوعىسقا كەتەدى. وسى كەزدە ات جالىن تارتىپ مىنگەن بايتەمىر جىرعالىعا جاقىنداسىپ قويادى. سونىمەن اعالارى قىزدى بايتەمىرگە قوسادى. مۇنى ەستىگەن قابان جىراۋ نامىستانىپ، تەكە اۋلەتىن شاپپاققا قول جينايدى. ءىستىڭ ناسىرعا شاپقالى تۇرعانىن سەزگەن قويانكوز اناسى ارقىلى اكەسىنە: «اۋەلگى ايتتىرعان جەرىم سول ەكەن، مەن سول جەرگە بارامىن. كىمنىڭ بايبىشە، كىمنىڭ توقال بولارىن ۋاقىت كورسەتەدى. مەن ءۇشىن اكەم ەل اراسىنا ەگەس سالىپ، كان توكپەسىن»، – دەيدى. سوندا قابان جىراۋ: «قويانكوز اقىلدى ەكەن عوي»، – دەپ مەيىرىمى ءتۇسىپ، باتاسىن بەرىپتى. سوندا قويانكوز: «ماعان ەش بايلىقتىڭ كەرەگى جوق. تەك ءوزىڭىزدىڭ اسىل مۇراڭىز – دارىنىڭىزدى بەرسەڭىز بولدى»، – دەيدى.

سوندا قابەكەڭ: «قولىڭدى جاي، قىزىم، بەردىم باتامدى» دەگەن ەكەن. سول كۇننەن باستاپ قابان جىراۋدىڭ اقىندىعى دا، اۋليەلىگى دە قويانكوزگە دارىپتى. قابەكەڭ: «مەنىڭ اقىندىعىم قىزىم مەن جيەندەرىنە كەتەتىن بولدى» دەپتى. جىرعالى دا تەگىن ادام بولماعان ەكەن. ۇزاتىلىپ كەلە جاتقان قويانكوزدىڭ الدىنان كوش جەردەن شىعىپ، شاشۋىن ءوزى شاشىپ: «قويانكوز، ۇلكەن ۇيگە سەن لايىقسىڭ، ويتكەنى بۇرىن ايتتىرىلعانسىڭ»، – دەپ، ءوزى وتاۋ ۇيگە شىققان ەكەن. وسىدان ەكەۋى عۇمىر بويى شاي دەسپەي، تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپتى. كەيىن سول اتادان جامبىل جاباەۆ تۋادى.

بايتەمىر 25 جاسىندا قايتىس بولىپ، اسى وتكەن سوڭ اۋىلداستارى ەكى جەسىردى امەنگەرلىككە العىسى كەلەدى. سوندا قويانكوز جىرعالى ەكەۋىنەن تۋعان جەتى بالانى كولدەنەڭ تارتىپ، ۇلكەندەردەن رۇقسات الىپ، توركىنىنە، شولاق تاۋىنىڭ ەتەگىنە كەلىپ قونىستانادى. سول جەردەن جىرعالى ەكەۋى بەكەت سالدىرىپ، ونى ءوزى ۇستاعان. ول كەيىننەن «قويانكوز بەكەتى» دەپ اتالعان.

 

قاجەت انداس،

وتكەنى ەرەن، كەلەشەگى كەنەن ەركىن/(تاريحي-تانىمدىق كىتاپ)

/ق. انداس/ تالدىقورعان. «وفسەت» باسپاحاناسى، 2023. – 320 بەت

ISBN 978-6017646-45-5

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 11
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз
تۇلعا تانۋ

«اققۋ اعاي» اتانعان ۇلاعاتتى ۇستاز

August 24, 2026
Төккен тердің қадірі
تۇلعا تانۋ

توككەن تەردىڭ قادىرى

June 11, 2026
Ұстаз ананың хаты
تۇلعا تانۋ

ۇستاز انانىڭ حاتى

June 3, 2026
Тағылымды тағдыр
تۇلعا تانۋ

تاعىلىمدى تاعدىر

May 15, 2026
«Апа, сен болмасаң»
تۇلعا تانۋ

«اپا، سەن بولماساڭ»

May 12, 2026
Бегзат өмір
تۇلعا تانۋ

بەگزات ءومىر

May 5, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz