ارادا جىلدار ءوتتى. ۋاقىت ءبارىن وزگەرتكەنىمەن، كەيبىر سۇراقتار ۇمىتىلمايدى ەكەن. بۇگىندە سول ساۋالدىڭ جاۋابىنا قول جەتكىزگەندەيمىن. نۇرلى اۋىلىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحىمەن، ونى تۇرعىزۋعا بەل شەشىپ كىرىسكەن ازاماتتاردىڭ ەڭبەگىمەن، سول كەزەڭدەگى ەلدىك جاۋاپكەرشىلىكپەن تانىسا وتىرىپ، بۇل اۋىلدىڭ جاي عانا قونىس ەمەس، ازاماتتىق پارىزدىڭ، تاباندىلىقتىڭ جانە تۋعان جەرگە ادال قىزمەتتىڭ جەمىسى ەكەنىن ۇقتىم.
العاشىندا بۇل ءوڭىر – اتاۋى بار دا، زاتى جوق، يەسىز جاتقان قۋ مەديەن ەدى. ۋاقىت وتە كەلە ەل قونىستانىپ، جاڭا اۋىل بوي كوتەردى. ۇيلەر سالىندى، مال شارۋاشىلىعى دامىدى، ەڭبەككە دەگەن سەنىم مەن ىنتا ارتا ءتۇستى. ەلدى مەكەننىڭ ىرگەسى قالانىپ، حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى بىرتىندەپ جاقسارا باستادى.
بۇل ءىستىڭ باسىندا جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ءبىرى – سايلاۋبەك نۇربەكوۆ. بيىل سەكسەن جاسقا تولىپ وتىرعان ول عۇمىرىن نۇرلى اۋىلىمەن ەگىز ءوردى. سەكسەن جىلدىق ومىرىندە اۋىلدى تابانىنان نىق تۇرعىزىپ قانا قويماي، تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى كۇيرەگەن تىرشىلىكتى قايتا جانداندىرۋعا بەلسەنە كىرىستى.
سايلاۋبەك نايمانۇلى اۋىلدى كوركەيتۋ ءىسىن ەڭ الدىمەن جول سالۋدان باستادى. بۇعان دەيىن قاتىناسى قيىن بولعان ەلدى مەكەنگە العاش رەت جول ءتۇسىپ، تۇرعىنداردىڭ ءومىرى ەداۋىر جەڭىلدەدى. كەيىن ەلەكتر جەلىسى تارتىلىپ، جارىق ماسەلەسى شەشىلدى. سۋ جۇيەسى دە رەتكە كەلتىرىلىپ، حالىق تازا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. اۋىلدا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قارقىن الىپ، جاڭا ۇيلەر بوي كوتەردى. الەۋمەتتىك نىساندار – مەكتەپ پەن بالاباقشا سالۋ ماسەلەلەرى دە كۇن تارتىبىنە قويىلدى. مۇنىڭ بارلىعى ەلگە جاناشىر ازاماتتاردىڭ تاباندى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى ەدى.
كەڭشار باسشىسىنىڭ باستامالارى مەن ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى اۋدان، وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان قولداۋ تاپتى. بۇل جۇمىستار تەك ءبىر ادامنىڭ ەمەس، تۇتاس ەلدىڭ بىرلىگى مەن ىنتىماعىنىڭ ارقاسىندا جۇزەگە استى. ەل بولاشاعىنا بەي-جاي قاراماي، تۋعان جەرىن تۇلەتۋگە اتسالىسقان ازاماتتاردىڭ ەڭبەگى – بۇگىنگى ۇرپاققا ۇلگى.
1981–1983 جىلدارى شەلەك اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارىپ، اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەرىن شەشۋگە تىكەلەي ارالاسقان سايلاۋبەك نايمانۇلىن بۇل تاجىريبە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىككە دايىندادى. 1984 جىلى ول جاڭادان ۇيىمداستىرىلعان «نۇرلى» كەڭشارىنىڭ ديرەكتورى بولىپ تاعايىندالدى. سول جىلدارى قيىن جاعدايدا تۇرعان شارۋاشىلىقتى اياعىنان تىك تۇرعىزۋ، سۋ جۇيەسىن شەشۋ، الەۋمەتتىك نىساندار سالۋ – بارلىعى وسى كەزەڭنىڭ ەنشىسىنە ءتۇستى. 1987 جىلعا دەيىن «نۇرلى» كەڭشارىن باسقارعان جىلدار ونىڭ ومىرىندەگى ەڭ كۇردەلى ءارى ەڭ ناتيجەلى كەزەڭدەردىڭ ءبىرى. ول كەزدە بۇل شارۋاشىلىق وتە قيىن جاعدايدا ەدى. سۋ ماسەلەسى شەشىلمەگەن، ەگىنشىلىك پەن مال شارۋاشىلىعى توقىراۋعا ۇشىراعان بولاتىن.
وسى احۋالدى رەتتەۋگە بايلانىستى اۋداننىڭ اتقارۋشى ورگاندارى تاراپىنان ناقتى تاپسىرمالار بەرىلدى. سول تۇستاعى الماتى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى كەڭەس اۋحاديەۆ «نۇرلى» كەڭشارىنداعى جاعدايدى ارنايى باقىلاۋعا الدى.
– سول جىلدارى اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتى ارقىلى اۋىلعا قاتىستى كوپتەگەن ماسەلە كوتەرىلدى. اسىرەسە سۋ تاپشىلىعى باستى ورىندا تۇردى. وسىعان بايلانىستى جەراستى سۋ كوزدەرىن انىقتاۋ ءۇشىن بۇرعىلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. العاشقى بارلاۋ ناتيجەسىندە اۋىل ماڭىنان سۋ كوزى تابىلىپ، بۇرعىلاۋ جۇمىستارى باستالدى. تەرەڭدىگى 92 مەترگە دەيىن جەتكەن ۇڭعىمادان مينۋتىنا 13 تەكشە مەتر سۋ بەرەتىن تۇراقتى كوز انىقتالدى. بۇل اۋىل ءۇشىن اسا ماڭىزدى جەتىستىك بولدى. وسىدان كەيىن اۋىلعا تازا اۋىزسۋ جەتكىزۋ مۇمكىندىگى تۋدى، – دەيدى ول.
سۋ جۇيەلەرى ورناتىلىپ، ارنايى بەتون باعاندار مەن ينجەنەرلىك قوندىرعىلار قويىلدى. سۋ وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك باعىتتارعا ءبولىنىپ، اۋىل ىشىنە تاراتىلا باستادى.
اۋىلدا مال ازىعىن دايىنداۋ، تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋ، ءشوپ شابۋ جۇمىستارى قاتار قولعا الىندى. جىلىنا 10 مىڭ تونناعا دەيىن مال ازىعى دايىندالىپ، 1000 تونناعا جۋىق ءشوپ جينالدى. ءبىر مەزگىلدە 200 باس تايىنشا، سونداي-اق، 200 باس ءىرى قارا بورداقىلاۋعا الىندى. وسى كەزەڭدە 2500 باس ءىرى قارا مالعا ارنالعان قورالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن سالىندى. سونىمەن قاتار 624 ورىندى مەكتەپ پەن 140 ورىندى بالاباقشا سالۋ ماسەلەسى دە جوسپارعا ەنگىزىلدى.
الەۋمەتتىك جاعدايى بىرتىندەپ جاقسارا باستاعان اۋىلدا 1985 جىلى تۇرعىن ۇيلەر سالۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، ءبىر جىل ءتورت ايدىڭ ىشىندە 196 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. سول جىلى 3 مامىر كۇنى دىنمۇحامەد قوناەۆ اۋدانعا كەلىپ، نۇرلى اۋىلىنىڭ الەۋمەتتىك نىساندارىن، تۇرعىن ۇيلەرىن، سۋ جۇيەسىن ارالاپ كوردى. وزەن ارناسى كەڭەيتىلىپ، اۋىلعا تارتىلعان سۋ جۇيەسى كورسەتىلدى.
بۇل قۇرىلىستار اۋىل حالقى ءۇشىن اسا ماڭىزدى بولدى. بالاباقشا اشىلىپ، مەكتەپ ىسكە قوسىلدى. سونىمەن قاتار اۋىل ىشىندەگى بارلىق ينجەنەرلىك جەلىلەر رەتكە كەلتىرىلدى. سول كەزەڭدەگى جۇمىستار فوتو جانە بەينەماتەريالدار ارقىلى بىرنەشە رەت كورسەتىلدى. كەيىننەن 1985-1986 جىلدارى باسشىلار اۋىلعا قايتا كەلىپ، اتقارىلعان ىستەرمەن تانىستى. ۋاقىت وتە كەلە جاڭا ۇيلەر سالۋ جالعاستى. اۋەلى 100 پاتەر، كەيىن تاعى 400 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى.
ەسكى قالاشىقتىڭ ۇستىنەن سۋ تارتىلىپ، اۋىزسۋ جۇيەسى قايتا جاڭارتىلدى. سۋ كوزىنەن 6 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان ءۇش قۇبىرلى سۋ تاراتقىش ارقىلى اۋىل تولىق قامتىلدى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن 2500 گەكتارعا جۋىق سۋارمالى جەر ىسكە قوسىلىپ، كانالدار، گيدروقاقپالار مەن درەناجدىق جۇيەلەر تولىق جۇمىس ىستەپ تۇر.1985 جىلى گەرمانيادان اكەلىنگەن اسىل تۇقىمدى بۇقالار ارقىلى مال ساپاسى جاقسارتىلىپ، ءار سيىردان ساۋىلعان ءسۇت كولەمى تاۋلىگىنە 48-50 ليترگە دەيىن جەتتى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ەل ءۇشىن اسا اۋىر كەزەڭ بولدى. شارۋاشىلىقتار كۇيرەپ، ەكونوميكا السىرەدى. كوپ اۋىلدار بوس قالدى. بىراق نۇرلى اۋىلى بۇل سىننان سۇرىنبەي ءوتتى. قيىندىققا قاراماستان، تۇرعىندار تۋعان جەرىن تاستاپ كەتكەن جوق. ەكونوميكا السىرەسە دە رۋح قۇلاعان جوق.
ال 1991 جىلدان كەيىنگى وتپەلى كەزەڭدە سايلاۋبەك نايمانۇلى جاڭا ەكونوميكالىق قۇرىلىمداردا ەڭبەك ەتىپ، كوممەرتسيالىق جانە باسقارۋشىلىق سالالاردا تاجىريبە جيناقتادى. اگروتەحسەرۆيس اسسوتسياتسياسىندا، تۋريستىك ۇيىمداردا، عىلىمي ورتالىقتاردا، حالىقارالىق قارجى-ونەركاسىپ كونسورتسيۋمىندا جەتەكشى قىزمەتتەر اتقاردى. 2000 جىلداردان باستاپ قايتادان اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ورالىپ، الماتى وبلىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىندا، سۋ شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرىندە، ساۋدا-ساتتىق قۇرىلىمدارىندا باسشىلىق قىزمەتتەر اتقاردى. كەيىن توتەنشە جاعدايلار مەن ازاماتتىق قورعانىس سالاسىندا، سونداي-اق، وبلىستىق استىق تۇراقتاندىرۋ قورىندا باس ەكونوميست رەتىندە ەڭبەك ەتتى.
جارتى عاسىرعا جۋىق ەڭبەك جولىندا ول ءتۇرلى سالادا، كوپتەگەن دەڭگەيدە قىزمەت اتقاردى. وسى ەڭبەگى ەلەنىپ، كەڭەس داۋىرىنەن باستاپ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنا دەيىن بىرقاتار مەملەكەتتىك ماراپاتتارعا يە بولدى. «قۇرمەت بەلگىسى» وردەنى، مەدالدار، قۇرمەت گراموتالارى مەن العىس حاتتار – ونىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگىنىڭ رەسمي ايعاعى. بىراق سايلاۋبەك نايمانۇلى ءۇشىن ەڭ ۇلكەن ماراپات ءوزى ەڭبەك سىڭىرگەن اۋىلدىڭ، ءوزى تەر توككەن ەلدىڭ بۇگىنگى تىنىسى. كەيىن جاعداي تۇزەلە باستاعاندا، سول كەتپەي قالعان جۇرت نۇرلىنىڭ قايتا جاندانۋىنا نەگىز قالادى. اۋىلدىڭ بۇگىنگى كەلبەتى – سول سابىر مەن ءتوزىمنىڭ، تۋعان جەرگە ادالدىقتىڭ ناتيجەسى.
نۇرلى اۋىلىنىڭ تاريحى – تەك ءبىر ەلدى مەكەننىڭ عانا ەمەس، تۇتاس ءبىر اۋلەتتىڭ، بىرنەشە بۋىننىڭ ەڭبەگى مەن تاعدىرىنا كۋا شەجىرە. ونىڭ تۋعان جەرگە دەگەن جاۋاپكەرشىلىگى مەن تاباندىلىعى وتباسىلىق تاربيەدەن باستاۋ الادى.
اكەسى نايمان نۇربەكوۆ (1910-1986 جج.) ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى، ال اناسى قىزمەت نۇربەكوۆا (1910-1949 جج.) 1947 جىلى «ەڭبەك ەرلىگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالعان. بۇل – ادال ەڭبەك پەن ەلگە قىزمەت ەتۋدىڭ ومىرلىك ۇلگىسى. ارحيۆتىك قۇجاتتار مەن فوتودەرەكتەر نۇربەكوۆتەر اۋلەتىنىڭ ەل شارۋاشىلىعىن كوتەرۋگە قوسقان ۇلەسىن ناقتى دالەلدەيدى. وسى رۋحاني ساباقتاستىق ونىڭ ومىرلىك ۇستانىمىنا اينالدى.
كەيىپكەرىمىزدىڭ ادامدىق بولمىسى ونىڭ قىزمەت جولىمەن عانا ەمەس، وتباسىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىمەن دە ايقىندالدى. جۇبايى ريزا ساعىنتايقىزىمەن بىرگە 3 بالا تاربيەلەپ ءوسىردى. نۇرلان، اسقار جانە اينۇر. وتباسى ءۇشىن ەڭ اۋىر سىناق – كەنجە قىزى اينۇردىڭ ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەك بولۋى ەدى. وسى كەزەڭدە سايلاۋبەك نايمانۇلى شاڭىراقتىڭ ناعىز تىرەگىنە اينالىپ، قىزىن شەتەلدە ەمدەتۋگە كۇش سالدى. بۇل اكەلىك پارىز بەن ادامدىق ءتوزىمنىڭ ايقىن كورىنىسى. قانداي قىزمەت اتقارسا دا، ول ءۇشىن وتباسى ءاردايىم باستى قۇندىلىق بولىپ قالا بەردى.
بۇگىندە اعامىز نۇرلى اۋىلىن بۇرىنعى كەمەلدى دەڭگەيىنە جەتكىزۋ جولىندا ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. اۋىلعا گاز تارتۋ، جول ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ، الەۋمەتتىك نىسانداردى دامىتۋ وسى باعىتتاعى ناقتى قادامدار. بۇل – ءبىر ادامنىڭ عانا ەمەس، وتكەن مەن بۇگىندى جالعاعان ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ، تاريحي جادتىڭ جانە تۋعان جەرگە ادالدىقتىڭ ايعاعى.
نۇرلى اۋىلىنىڭ كەشەگىسىنەن بۇگىنگە دەيىن…
























قاجەت انداس
«Q-andas» اقپاراتتىق اگەنتتىگى.
فوتوسۋرەتتەر سايلاۋباي نايمانۇلىنىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى.











