يسا تورە تەرگەۋسىزۇلى – 1882 جىلى ۆەرنىي ۋەزى، كىشى الماتى بولىسى، 8-اۋىلىندا تۋعان، 1940 جىلى قحر، ءۇرىمشى قالاسىنداعى تۇرمەدە ازاپپەن ولتىرىلگەن. الاش قوزعالىسىنىڭ قايراتكەرى، اعارتۋشى.
1933 جىلى 12 ساۋىردە قحر ءۇرىمجى قالاسىندا ساياسي وزگەرىس تۋىلىپ، جىڭشۋرىن وكىمەتى قۇلاپ، كەڭەس وداعىنىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن شىڭشىساي بيلىككە كەلەدى. ول وكىمەت بيلىگىن العاننان كەيىن كەڭەس وداعىمەن كەلىسكەن كەلىسىمدەرى بويىنشا شىعىس تۇركىستانداعى ۇلتتاردىڭ مادەنيەت، ونەر، ادەبيەتىن وركەندەتۋ باعىتىندا جاقسى باستامالاردى قولعا الدى. وسىنىڭ ىقپالىندا 1935 جىلى قۇلجا قالاسىندا «قازاق-قىرعىز مادەني-اعارتۋ ۇيىمى» قۇرىلدى.
ۇيىمنىڭ توراعاسى ماقسۇت ساسانوۆ، ورىنباسارلارى جابىقباي اقالاقشى، كەنجەبەك اقالاقشى، ايتمامبەت مامپاڭ (قىرعىز)، باس حاتشى سەيىتجان جايناقوۆ، كومەكشى حاتشى اسقار تالاسباەۆ، ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى داۋلەتكەلدى قۇسبولاتۇلى، وقۋ-اعارتۋ ءبولىمىنىڭ باستىعى داۋلەتكەلدى جايپاقۇلى، جانساربايۇلى، قازىنا ءبولىمنىڭ باستىعى يسا تورە، ويىن-ساۋىق، مادەنيەت ىستەرىنىڭ باستىعى تاڭجارىق جولدىۇلى مەن شاياحمەتتەر بولدى.
اتالمىش ۇيىم قۇرىلعاننان كەيىن قىرۋار يگىلىكتى ءىس اتقارىلدى. 1935 جىلى قۇلجا قالاسىندا تۇڭعىش رەت قازاق تىلىندە «توڭكەرىس تاڭى» اتتى گازەت شىقتى. ونى تاڭجارىق جولدىۇلى باسقاردى. 1935 جىلى ماقسۇت ساسانۇلىنىڭ باسشىلىعىندا اۋدانداردا مەكتەپ سالىپ، مادەني ءىس-شارالاردى جانداندىرۋ تۋرالى بۇيرىق شىعارىلدى. وسى ۇيىمنىڭ باسى-قاسىندا كۇنەستەن شىققان ماقسۇت ساسانۇلى، تاڭجارىق جولدىۇلدارى تۋعان جەرلەرى ءۇشىن دە ەرەن ەڭبەك ەتتى. سول تۇستا اتالعان ۇيىمنىڭ كاسىپتەن سىرتقى تەاتر ۇيىمداستىرىلىپ، ىلە تەاترى 1935 جىلى «شۇعا» پەساسىمەن شىمىلدىعىن اشتى. 1940 جىلعا دەيىن بۇل تەاتردا «ەڭلىك-كەبەك»، «قالقامان-مامىر»، «نەكە قيار»، «قالىڭمال»، تاعى دا باسقا شىعارمالار ساحنالاندى. 1941 جىلى ۇيىمنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن توعىزتاراۋ اۋدانىندا كوركەمونەرشىلەر بايقاۋى ءوتىپ، بايقاۋدا داۋلەسكەر كۇيشى ءاشىم دوڭشەۇلى مەن اسانالىلەر (قىرعىز) ەرەكشە كوزگە ءتۇستى. وسىدان كەيىن ۇيىمنىڭ جانىنان ارنايى دومبىراشىلار كرۋجوگى قۇرىلىپ، تالانتتى كۇيشەلەردى تاربيەلەۋ ىسىمەن اينالىستى. قۇلجادا قۇرىلعان تەاتر، دومبىراشىلار كرۋجوگى كۇنەستەگى تالاي تالانتتى ۇلدىڭ باعىن اشتى. وكىنىشكە وراي، 1966 جىلى قحر ورىن العان مادەني توڭكەرىس كەزىندە ولاردىڭ كوبى ساياسي سەنىمسىز ادام دەپ تانىلىپ، شىعارماشىلىقپەن ەمىن-ەركىن اينالىسۋعا مۇمكىندىك بولماسا دا، 1970 جىلداردىڭ سوڭىندا قولىنا قالام الىپ، ءوز ءداۋىرىنىڭ داڭقتى شەجىرەسىن جازىپ كەتتى.
دەرەككوز: تاريح تالعارىندا [ءماتىن] : (تاريحي زەرتتەۋلەر، ەسسە، ماقالالار) / ا. وماراقىن- تالدىقورعان : [ب. ج.] ، 2022.– 500 دانا . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-ت.)، ISBN 978-601-7865-36-8 1-توم .– 287 ب.، سۋرەتتى .
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى











