Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Өлкетану Халық жады

Иса төре Тергеусізұлы

admin
2026/08/30
Халық жады
0
Иса төре Тергеусізұлы

Иса төре Тергеусізұлы   – 1882 жылы Верный уезі, Кіші Алматы болысы, 8-ауылында туған, 1940 жылы ҚХР, Үрімші қаласындағы түрмеде азаппен өлтірілген.  Алаш қозғалысының қайраткері, ағартушы.

1933 жылы 12 сәуірде ҚХР Үрімжі қаласында саяси өзгеріс туылып, Жыңшурын өкіметі құлап, Кеңес одағының сүйемелдеуімен Шыңшысай билікке келеді. Ол өкімет билігін алғаннан кейін Кеңес одағымен келіскен келісімдері бойынша Шығыс Түркістандағы ұлттардың мәдениет, өнер, әдебиетін өркендету бағытында жақсы бастамаларды қолға алды. Осының ықпалында 1935 жылы Құлжа қаласында «Қазақ-қырғыз мәдени-ағарту ұйымы» құрылды.

Ұйымның төрағасы Мақсұт Сасанов, орынбасарлары Жабықбай ақалақшы, Кенжебек ақалақшы, Айтмамбет мампаң (қырғыз), бас хатшы Сейітжан Жайнақов, көмекші хатшы Асқар Таласбаев, ұйымдастыру бөлімінің бастығы Дәулеткелді Құсболатұлы, оқу-ағарту бөлімінің бастығы Дәулеткелді Жайпақұлы, Жансарбайұлы, қазына бөлімнің бастығы Иса төре, ойын-сауық, мәдениет істерінің бастығы Таңжарық Жолдыұлы мен Шаяхметтер болды.

Аталмыш ұйым құрылғаннан кейін қыруар игілікті іс атқарылды. 1935 жылы Құлжа қаласында тұңғыш рет қазақ тілінде «Төңкеріс таңы» атты газет шықты. Оны Таңжарық Жолдыұлы басқарды. 1935 жылы Мақсұт Сасанұлының басшылығында аудандарда мектеп салып, мәдени іс-шараларды жандандыру туралы бұйрық шығарылды. Осы ұйымның басы-қасында Күнестен шыққан Мақсұт Сасанұлы, Таңжарық Жолдыұлдары туған жерлері үшін де ерен еңбек етті. Сол тұста аталған ұйымның кәсіптен сыртқы театр ұйымдастырылып, Іле театры 1935 жылы «Шұға» пьесасымен шымылдығын ашты. 1940 жылға дейін бұл театрда «Еңлік-Кебек», «Қалқаман-Мамыр», «Неке қияр», «Қалыңмал», тағы да басқа шығармалар сахналанды. 1941 жылы ұйымның ұйымдастыруымен Тоғызтарау ауданында көркемөнершілер байқауы өтіп, байқауда даулескер күйші Әшім Дөңшеұлы мен Асанәлілер (қырғыз) ерекше көзге түсті. Осыдан кейін ұйымның жанынан арнайы домбырашылар кружогі құрылып, талантты күйшелерді тәрбиелеу ісімен айналысты. Құлжада құрылған театр, домбырашылар кружогі Күнестегі талай талантты ұлдың бағын ашты. Өкінішке орай, 1966 жылы ҚХР орын алған мәдени төңкеріс кезінде олардың көбі саяси сенімсіз адам деп танылып, шығармашылықпен емін-еркін айналысуға мүмкіндік болмаса да, 1970 жылдардың соңында қолына қалам алып, өз дәуірінің даңқты шежіресін жазып кетті.

 

Дереккөз: Тарих талғарында [Мәтін] : (Тарихи зерттеулер, эссе, мақалалар) / А. Омарақын- Талдықорған : [б. ж.] , 2022.– 500 дана . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-т.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-том .– 287 б., суретті .

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755

“Q-Andas” ақпараттық агенттігі

5 1 vote
Рейтинг статьи
Қаралым 45
Ақиқат айтылмай қалды
Халық жады

Ақиқат айтылмай қалды

August 31, 2026
Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры
Халық жады

Байырша Абылайхановтың беймәлім тағдыры

August 31, 2026
Айбат
Халық жады

Айбат

August 31, 2026
Келмеске кетсін сол зұлмат…
Халық жады

Келмеске кетсін сол зұлмат…

August 31, 2026
ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»
Халық жады

ЖАРКЕНТ ӨҢІРІНДЕГІ «АЛЖИР»

August 31, 2026
Екпемен елін сақтаған…
Халық жады

Екпемен елін сақтаған…

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz