حالقىمىزدىڭ باسىنان كەشكەن اۋىرپالىقتىڭ ءبىرى – ستاليندىك جازالاۋ، قىسىم كورسەتۋ تۇسىنداعى ناۋبەت ەكەنى قازىر اشىق ايتىلىپ، ونىڭ سەبەپ-سالدارى كەڭىنەن قوزعالۋدا. ساياسي قىسىمشىلىق قازاق اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسىنا قاتال تۇردە 1925 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ف.گولوشەكيننىڭ ولكەلىك بكپ(ب) ءبىرىنشى حاتشىسى بولىپ كەلۋىنەن باستاۋ الادى. بۇل جىلداردا الماتى جەكە وبلىس بولاتىن. كيروۆ اۋدانى قاراتال اۋدانىمەن بىرىگىپ، اۋداننىڭ ورتالىعى ۇشتوبە بولعان. قاراتال اۋدانى ءبىرىنشى حاتشىسى ش .قۇدامانوۆ بولدى.
اۋەلبەك وسەرباەۆ پەن شەگەن قۇدامانوۆ مۇقانشى اۋىلدىق كەڭەسى وراز ۇجىمشارىنا (قازىرگى نادىرىزبەك) كەلەدى. باسقارما باستىعى ءنۇسىپوۆ كارىباي جاسىبايۇلى بولاتىن. ءتۇس مەزگىلىندە كارىباي جەكەمەنشىك قارا قويىن سويىپ، اس بەردى. بىراق ول كەزدە جەكەمەنشىك مالدى دا سويۋعا رۇقسات جوق ەكەن. قارا قوي باسىنا پالە بولىپ، «حالىق جاۋى» اتاندىرىپ، قۋعىنعا ۇشىراپ، سوتتالىپ كەتە بەرەدى. «ازالى كىتاپتىڭ» 203-ءشى بەتىندە بىلاي دەپ جازىلعان ەكەن:
«نۋسۋپوۆ كاريباي، رود. 1908 گ. ۆ اۋلە مۋكانچي، كاراتالسكوگو رايونا، تالدىكورگانسكوي وبل.، كازاح. پرەدسەداتەل كولحوزا «وراز»، وسۋجدەن تر. ۋنكۆد الماتينسكوي وبل. 09.02.1938 گ. پوست، 58 ك ۆىسشەي مەرە ناكازانيا، راسسترەليان 14.02.1938 گ. رەابيليتيروۆان زاكليۋچەنيەم پروكۋراتۋرى تالدىكورگانسكوي وبل. 29.08.1958 گ.
نۋسۋپباەۆ وكسىكباي جاسىباەۆيچ، رود. 1903 گ. ۆ اۋلە مۋكانچي كاراتالسكوگو رايونا، تالدىكورگانسكوي وبل. كازاح. زاۆ. وۆتسەۆودچەسكوي فەرموي ك-زا «بۋرگان» وسۋجدەن تر. ۋنكۆد الماتينسكوي وبل. 09.02.1938 گ. پو ست. 58-10 ك ۆىسشەي مەرە ناكازانيا. راسسترەليان 14.02.1938 گ. رەابيليتيروۆان زاكليۋچەنيەم پروكۋراتۋرى تالدىكورگانسكوي وبل. 1989 گ».
مەن، جاسىباەۆ تولەۋحان، باۋىرلارىمدى جوقتاپ 1959 جىلى جەلتوقساندا: «پرەدسەداتەليۋ وتدەلا كگب پري سوۆەتە مينيستروۆ سسسر توۆ. سەميچاستنومۋ»، – دەپ حات جولدادىم. وعان تومەندەگىدەي جاۋاپ كەلدى.
«گر. جاسىباەۆۋ ت.
پوستۋپيۆشەە ك نام ۆاشە زاياۆلەنيە و سۋدبە رودستۆەننيكوۆ نۋسۋپوۆا كاريبايا ي نۋسۋپباەۆا وكسۋكبايا ناپراۆلەنو نا راسسموترەيە ۆ كگب كازاحسكوي سسر (گور. الما-اتا).
سوترۋدنيك وتدەلا كگب پري سوۆەتە مينيستروۆ سسسر.
«31» دەكابريا 1959 گ. تك 1419».
حاباردى الىسىمەن الماتى قالاسىنا قك باستىعى، گەنەرال-مايور ارىستانبەكوۆكە حات جولدادىم.
1960 جىلى ناۋرىزدا قك-ءنىڭ وكىلى ماعان رەسمي تۇردە كەلدى. اۋىزشا ماعان ايتقان ءسوزى: «نۋسۋپوۆ كارىباي، 1942 جىلى لاگەردە جۇرگەندە وكپەسىنە سۋىق ءتيىپ، وكپە ناۋقاسىنان ءولدى. ال نۋسۋپباەۆ وكسىكباي 1943 جىلى ميىنا قان كەتىپ، لاگەردە جۇرگەندە ءولد»، – دەدى. وسى حاباردى ەستىگەن سوڭ تۇرىپ بارا جاتىر ەدىم، ەسىككە جاقىنداعاندا «تولەۋحان، توقتا، مىنا اقتاۋ قاعازى كەرەك بولار»، – دەدى.
وندا: «ست. كوكسۋ كيروۆسكوگو رايونا، الما-اتينسكوي وبلاستي، ۋچيليشە مەحانيزاتوروۆ سەلسكوگو حوزيايستۆا №17، كۋرسانتۋ جاسىباەۆۋ تولەۋحانۋ. ينتەرەسۋيۋشيي ۆاس نۋسۋپوۆ كاريباي 1908 گودا روجدەنيا، ۋروجەنەتس كاراتالسكوگو رايونا الما-اتينسكوي وبلاستي، رەابيليتيروۆان پوستانوۆلەنيەم پرەزيديۋما بىۆشەگو تالدىكۋرگانسكوگو وبل. سۋدا وت 29 اۆگۋستا، 1958 گودا، كاك نەوباسنوۆاننو وسۋجدەننىي ۆ 1938 گودۋ.
نۋسۋپباەۆ وكسۋكباي پو ناشيم داننىم وسۋجدەننىم نە زناچيتچيا. ۆوزموجنو ۆى يسكازيلي ەگو فاميليۋ ي يميا، ا پوەتومۋ پروشۋ ۆاس سووبشيت بولەە توچنەە ي پودروبنىە داننىە و نەم، پوسلە چەگو بۋدۋت پرينيات مەرى پروۆەركي ەگو دەلا.
ناچالنيك وتدەلا كگب پري سم كسسر.
«25» مارتا 1960 گ. (پوۆياگين) گ. الما-اتا، 3/614».
نۇسىپباەۆ وكسىكبايدىڭ «نە زناچيتسيا» دەۋىنىڭ سەبەبى، ءنۇسىپوۆ كادىربايدى 1938 جىلى تۇندە الىپ كەتكەندە ارتىنان ىزدەپ ۇشتوبە قالاسىنا بارىپ، قاقپاشى ميليتسيا ەسىكتى اشىپ، كامەرانىڭ ىشىنە يتەرىپ جىبەرەدى دە سىرتىنان قۇلىپ سالادى. سونىمەن، ەشبىر سوتتىڭ شەشىمىنسىز بىرگە ايدالىپ كەتە بەرەدى. مەنىڭ انام جاسىباەۆا ماكيرا شەڭگەلبايقىزى ماعان اياعى اۋىر كەزى ەكەن. سوعان قاراماستان ۇشتوبەگە كەلىپ، ەسكى ۆاگوندارعا تيەپ جاتقاندا ازىق سالىنعان دوربانى لاقتىرىپ قالا بەرەدى. باۋىرلارىمىزدى ءبىز ۇزاق كۇتتىك. بىردە ماگاداندا، بىردە سىبىردە ەكەن دەپ ەستيتىنبىز. نكۆد ەلدىڭ «ءسۇت بەتىنە شىعار قايماعى» دەگەندەرىن ءبىر سىپىرىپ الدى. بۇلاردىڭ كوبىسى باياعىدا كونتررەۆوليۋتسياعا قارسى مىقتاپ كۇرەسكەن ناعىز ادال ادامدار بولاتىن.
اقيقاتتى باس كوزىمەن كورمەيدى، اقىل كوزىمەن كورەدى. ستاليندە ار-وجدان، ىنساپ، ادىلەت، مەيىرىم بولعاندا قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراتىپ، حالىقتى قىرماس ەدى. قازىرگى مىنا زاماندا ەلىمىز تىنىش، بۇگىنگى ۇرپاق ءبىز كورگەن ناۋبەتتى كورمەسىن. جازىقسىز جاپا شەككەندەردى ەل ەسىندە ساقتاۋ شارالارى كوپ بولسا ەكەن.
تولەۋحان جاسىباەۆ،
قاز سسر كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قۇرمەتتى ۇستازى، ءىىى دارەجەلى داڭق وردەنىنىڭ يەگەرى. كوكسۋ اۋدانى. «جەتىسۋ». 29.05.2012 جىل.
ەسكەرتۋ:
- ءنۇسىپبايدىڭ بالاسى جاسىباي، سوندىقتان نۇسىپباەۆ وكسىكباي جاسىبايۇلى دەپ جازىلادى.
ءنۇسىپوۆ كارىباي. ءنۇسىپ – ءنۇسىپبايدىڭ ءىنىسى. كارىبايدى ىنىسىنە (نۇسىپكە) سەگىز جاسىندا بەرگىزەدى. وكسىكباي دا، كارىباي دا جاسىبايدىڭ بالالارى.
جاريالاندى قارامان ق. قاراتال اقتاڭداعى: تاريحي-تانىمدىقكىتاپ -الماتى: «توعاناي ت». 2015. -240 ب. -142–144 ب.











