Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت قاجەت اقپارات

تاعدىر توعىستىرعان تاعىلىم

قاراتال اۋدانىنىڭ باستوبە اۋىلىندا بوي كوتەرگەن «قازاق حالقىنا مىڭ العىس!» مەموريالدى كەشەنى وتكەننىڭ اۋىر شىندىعىن بۇگىنگى ۇرپاققا ءۇنسىز ۇقتىرىپ تۇرعان تاعىلىمدى ورىن. بۇل ەسكەرتكىش ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى قيىر شىعىستان قازاقستانعا ەرىكسىز جەر اۋدارىلعان كارىس ۇلتىنىڭ ازاماتتارىنا ارنالعان.

admin
2026/08/31
قاجەت اقپارات
0
Тағдыр тоғыстырған тағылым

تاعدىر تالكەگىمەن تۋعان جەرىنەن ايىرىلىپ، جات مەكەنگە جەتكىزىلگەن حالىقتى قازاق دالاسى جاتسىنعان جوق. قايتا قۇشاعىن اشىپ، ءبىر ءۇزىم نانىن ءبولىسىپ، باۋىرىنا باستى. سوندىقتان بۇل كەشەن كارىس حالقىنىڭ قاسىرەتتى تاريحىن عانا ەمەس، قازاق حالقىنىڭ كەڭدىگى مەن مەيىرىمىن، ادامدىق پەن باۋىرمالدىقتىڭ بيىك ۇلگىسىن ايعاقتايدى.

ءبىز تاعىلىمى مول كەشەنگە جۋرناليستىك ساپارمەن بارعانىمىزدا، ەسكەرتكىش باسىنا ارنايى كەلگەن قاراتال اۋدانىنىڭ تۇرعىنى ۆيكتور ءيۆانوۆيچتى كەزدەستىردىك. ول اتا-بابا رۋحىنا تاعزىم ەتىپ قانا قويماي، وتكەن تاريحتى تەرەڭ بىلەتىن كوكىرەگى وياۋ ازامات بولىپ شىقتى. كەشەن باسىندا ءبىز ونىمەن زۇلمات جىلداردىڭ زارى، جەر اۋدارىلعان حالىقتاردىڭ تاعدىرى جانە قازاق جۇرتىنىڭ باۋىرمالدىعى جايىندا وي بولىستىك.

– بۇل ەسكەرتكىش تەك كارىس حالقىنىڭ عانا ەمەس، بارشا قازاقستان حالقىنىڭ ورتاق تاريحىن ەسكە سالاتىن قاسيەتتى ورىن. 1937 جىلى ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز تۋعان جەرىنەن ەرىكسىز كوشىرىلىپ، قازاق دالاسىنا جەتكىزىلدى. ول كەزدە قازاق حالقىنىڭ ءوزى دە اۋىر كەزەڭدى باستان وتكەرىپ جاتقان ەدى. سوعان قاراماستان، قازاقتار جەر اۋدارىلىپ كەلگەن جۇرتتى جاتسىنبادى، ەسىگىن اشتى، نانىن ءبولىستى، باۋىرىنا باستى. بۇگىنگى بەيبىت ءومىرىمىز، ۇرپاعىمىزدىڭ وسى جەردە ەركىن ءوسىپ، ءبىلىم الىپ، ەڭبەك ەتىپ جاتقانى سول كەڭپەيىل قازاق حالقىنىڭ ارقاسى. سوندىقتان ءبىز ءۇشىن «قازاق حالقىنا مىڭ العىس!» دەگەن ءسوز جاي عانا اتاۋ ەمەس، جۇرەكتەن شىققان شىنايى ريزاشىلىق. بۇل العىس ۇرپاقتان ۇرپاققا جالعاسا بەرۋى كەرەك، – دەدى ۆيكتور يۆانوۆيچ.

تاريحي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، 1937 جىلى ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن ساياساتى كەزىندە قيىر شىعىستاعى كارىستەر كۇشتەپ جەر اۋدارىلدى. بۇل ناۋبەت 1937 جىلعى 21 تامىزدا كسرو حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى مەن بكپ(ب) ورتالىق كوميتەتىنىڭ «كارىس تۇرعىنداردى قيىر شىعىستان جەر اۋدارۋ تۋرالى» قاۋلىسىنان كەيىن باستالدى. قازاقستانعا بارلىعى 90 ەشەلونمەن 20 789 وتباسى، شامامەن 98 مىڭ كارىس جەتكىزىلدى. ولار وڭتۇستىك قازاقستانعا، ۇشتوبەگە، سولتۇستىك قازاقستانعا جانە وزگە وڭىرلەرگە ورنالاستىرىلدى.

قاسىرەتتى جىلدارى قازاق حالقى جەر اۋدارىلىپ كەلگەن جۇرتتى جاتسىنباي، باۋىرىنا باستى. اشتىق پەن جوقشىلىققا قاراماستان، قولىنداعى نانىن ءبولىستى. سول ادامدىق پەن باۋىرمالدىقتىڭ ارقاسىندا كارىستەر قازاق جەرىندە تۇراقتاپ، ءبىلىم الىپ، ەڭبەك ەتىپ، قازاقستاننىڭ تەڭ قۇقىلى ازاماتتارىنا اينالدى.

كەشەن جوتانىڭ باۋرايىنداعى زيراتتىڭ ىرگەسىنەن بوي كوتەرگەن. مۇندا ماڭگىلىك مەكەنى قازاقستان توپىراعىنان بۇيىرعان كارىس ازاماتتارىنىڭ رۋحى، دەپورتاتسيا جىلدارىندا جاپا شەككەن ۇرپاق تاعدىرى جانە بۇگىنگى بۋىننىڭ بابالارىن امان الىپ قالعان قازاق حالقىنا دەگەن العىسى توعىسقان. سوندىقتان بۇل ورىن تۇتاس ءبىر تاعىلىمدى كەشەنگە اينالعان. ءبىز ونى قازاقستان مەن كورەيا اراسىنداعى دوستىقتىڭ، تاريحي جادىنىڭ جانە كارىس حالقىنىڭ قازاق جۇرتىنا دەگەن شىنايى ريزاشىلىعىنىڭ قاسيەتتى بەلگىسى رەتىندە قابىلدادىق.

باستوبە اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ باس مامانى يرينا تسويدىڭ ايتۋىنشا، بۇل قاسيەتتى ورىنعا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن عانا ەمەس، الىس-جاقىن شەتەلدەن دە كەلۋشىلەر ءجيى ات باسىن بۇرادى. سوندىقتان اۋىلدىق وكرۋگ تۇرعىندارى كەشەن اۋماعىنىڭ تازالىعى مەن كۇتىمىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ، ونى ۇنەمى رەتكە كەلتىرىپ وتىرادى. مۇندا اتا-بابا رۋحىنا تاعزىم ەتۋگە، تاريحي جادىنى جاڭعىرتۋعا ارنالعان ءتۇرلى ەسكە الۋ شارالارى دا تۇراقتى وتكىزىلىپ تۇرادى ەكەن.

قايتار جولدا قاراتال اۋداندىق ولكەتانۋ مۋزەيىنە دە ارنايى باس سۇقتىق. مۋزەي قورىندا دەپورتاتسيا جىلدارىنا قاتىستى كوپتەگەن قۇندى جادىگەر ساقتالعان. اسىرەسە، ءبىر زالدىڭ اشارشىلىق پەن دەپورتاتسيا تاقىرىبىنا ارنالۋى كوڭىلگە ەرەكشە اسەر قالدىردى. وندا ەرىكسىز جەر اۋدارىلعان كارىس ازاماتتارىنىڭ تاعدىرىنا قاتىستى دەرەكتەر، ارحيۆتىك مالىمەتتەر، فوتوسۋرەتتەر مەن تاريحي قۇجاتتار جيناقتالعان.

بۇل زالدى ارالاعان ادام وتكەننىڭ اۋىر شىندىعىن ءۇنسىز سەزىنەدى. ءاربىر سۋرەت، ءاربىر دەرەك تۋعان جەرىنەن ايىرىلىپ، قازاق دالاسىنان پانا تاپقان حالىقتىڭ قاسىرەتى مەن قايراتىن قاتار تانىتادى. سونىمەن بىرگە، بۇل ەكسپوزيتسيا قازاق حالقىنىڭ قيىن كەزەڭدە وزگە جۇرتقا كورسەتكەن مەيىرىمى مەن باۋىرمالدىعىن دا ايقىن اڭعارتادى.

كەشەگى قايعىلى جىلدار ەل جادىندا اۋىر كەزەڭ رەتىندە تاڭبالانىپ قالدى. الايدا سول زۇلماتتىڭ ىشىندە قازاق حالقىنىڭ كەڭپەيىلدىلىگى، ادامدىق بولمىسى مەن باۋىرمالدىعى ايرىقشا كورىندى. جەر اۋدارىلىپ كەلگەن جۇرتقا پانا بولعان قازاق دالاسى ۇلتتار اراسىنداعى بەرەكە-بىرلىكتىڭ، ءوزارا قۇرمەت پەن تاتۋلىقتىڭ قاسيەتتى مەكەنىنە اينالدى. بۇگىنگى ۇرپاق ءۇشىن بۇل تاريح ۇمىتىلماس تاعىلىم، ال قازاق حالقىنا ايتىلار العىس ماڭگىلىك امانات بولىپ قالا بەرەدى.

 

قاجەت انداس

باستوبە اۋىلى،

قاراتال اۋدانى

سۋرەتتى تۇسىرگەن سانات بەكتۇرعانوۆ

دەرەككوز: «جەتىسۋ» گازەتى، №47، 30 ءساۋىر، 2026.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 10
Өлке тарихы ұрпаққа аманат
قاجەت اقپارات

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026
ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»
قاجەت اقپارات

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026
Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?
قاجەت اقپارات

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
قاجەت اقپارات

Qandas.kz سايتىنداعى ولكەتانۋ ماقالالارىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋ نەگىزدەرى

October 8, 2026
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы
قاجەت اقپارات

جەتىسۋ مەن ەرتىس ءوڭىرىنىڭ ارحەولوگيالىق جانە ساكرالدى مۇراسى

September 30, 2026
Ұлттық парк мұражайы: табиғатқа танымдық саяхат
قاجەت اقپارات

ۇلتتىق پارك مۇراجايى: تابيعاتقا تانىمدىق ساياحات

September 29, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz