Basy: https://qandas.kz/ile-men-k%d2%afneske-%d2%9batysty-a%d2%a3yz-ertegiler-8800/
KÚN TAUYNDAǴY KÚNBI
Erte, erte, ertede, Qyrǵauyl júni qyzyl, qúiryq júni úzyn zamanda Sary ózenniń ańǵarynda mal men basy teń ósken, dastarqany kólmen teńeske úisin atty babadan órbigen el bolypty. Úldary kileń batyr, qyzdary ai men kúndei súlu bolypty.
Osy elge kelgender tańdai qaǵa maqtasyp, eline baryp, úlken-kishige ónege etedi eken.
Úisin eli Sary ózen alabyndaǵy jasyl alqapqa malyn órgizip, ózennen balyǵyn aulap, ormanynan arystar, qabylan aulap, yrǵyn bailyqqa kenelip, tirlik etedi. Uaqyt óte kele kórshi elderdiń Úisin eliniń bailyǵy men sán-saltanatynan kózderi túse bastaidy. Júrekterin jaulyq jailap, Úisin eliniń malyn quyp, elin shauyp mazalai beripti. Esesine, basqalar úisinderdiń mazasyn aǵan saiyn mal men basy teń ósip, óriske simaityn bolypty. Múny estigen jat júrttyqtar qairan qalysady eken. Kúnderdiń kúninde táńirdiń jarylqauymen Úisin eline bir úl syilapty.
Bala tuǵanda kúndei kúlip, aidai tolysypty. Mańdaiy kereqarys, arystandai aibatpen elden erekshelenip túrady eken.
El jiylyp, yrymdap, balaǵa Kúnbi dep at qoiypty.
Kúnbi erjete kele aqylyna kórki sai azamat bolypty. Ol dauǵa túsken de erdiń qúnyn eki auyz sózben sheshetin bilgir bolypty. Osy áreketi arqyly halqyn rizashylyqqa bólepti. Kúnbidiń ataǵy tórtkúl dúniege jaiylyp, Sary ózennen Edil men Jaiyqtyń boiyna deiin jetedi.
Kúnderdiń kúninde Kúnbi tús kóripti. Túsinde bir aqsaqal qoltyǵyna kúndi qúshaqtap túryp: «Jalǵannyń jannaty Kún tauynda» dep úsh ret aiǵailaidy.
Osydan soń Kúnbi kóp tolǵanyp, elindegi bilikti aqsaqaldardy shaqyryp, keńesedi.
Ol keńeste Kún tauyna eldi kóshiru turaly úsynysyn aitady. Múny kópshilik te qoldaidy.
Sodan soń Kún bi eline kóshu turaly jarlyq shashyp, kóshtiń daiyndyǵyn jasap, túiesin qomdap, attaryn jaratady. Úisin eli Kúnbidiń basshylyǵymen sol kóshkennen mol kóship, asqar taulardy asyp, aǵyndy ózenderden ótip, shóldi dalany basyp, Kún tauynyń bauraiyna kelip, uyq shanshidy.
Jańa qonysqa kelgen soń da eldiń yrysy shalqyp, mal men basy teń ósedi. Qoi ústine boztorǵai júmyrtqalaityn zaman bolady. Uaqyt óte kele olardyń dańqy taǵy da jer júzine jaiylady. Múny estigen elder Kúnbidiń elin shauyp, bailyǵyn enshilemek bolyp sailauytyn daiyndap, joryqqa attanady. Olar birnshe ai jol júrip, aryp-ashyp, Kún tauynyń teriskei betine kelip shap jayady. Kúnbi de qarap jatpai, ataqty tóbe batyry Abyralyny ertip, saiypqyran jigitterden jasaq qúrap, qarsy soǵysqa shyǵady. Ábden tyqyrshyp túrǵan batyrlar naizasyn sermep, shoqparyn úiirip, qylyshyn siltep jau qolynyń toz-tozyn shyǵarady. Sodan keiin basqa elder Kúnbidiń eline soǵys asha almaityn halge túsipti.
Kúnderdiń kúninde kezinde jeńilis tapqan eldiń adamdary Úisin eline elshilerin attandyrady. Kelgen elshini Kúnbi kútip alyp, mal soiyp qonaq etedi.
Ertesi elshiler tańa ata dalaǵa shyǵyp, órgen qoidyń ústinen bir torǵaidyń úyasyn kórip, tańǵalady. Olar kórgenderin patshalaryna: «Úisin eli qasiet qonǵan, qoi ústine boztorǵai júmyrtqalaǵan el eken. Soǵyssaq taǵy da jeńilis tabamyz. Odansha tatulyqpen ómir súrgenimiz jón», – dep málimdeidi.
«Qoi ústine boztorǵai júmyrtqalaǵan» degen sóz osydan qalǵan eken.
Derekkóz: Tarih talǵarynda [Mátin] : (Tarihi zertteuler, esse, maqalalar) / A. Omaraqyn- Taldyqorǵan : [b. j.] , 2022.– 500 dana . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-t.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-tom .– 287 b., suretti .
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
“Q-Andas” aqparattyq agenttigi
Jalǵasy bar…
