Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Андас Омарақын ізімен

Іле мен Күнеске қатысты аңыз-ертегілер

admin
2026/08/31
Андас Омарақын ізімен
0
Іле мен Күнеске қатысты аңыз-ертегілер

Көк тәңірі қолдасын,

Тәңірімнің сәулесі.

Ырыс болып орнасын,

Біздер де уайым болмасын!

Қызайлардың ел тілеуі.

 

«ІЛЕ» МЕН «КҮНЕС» АТАУЫНЫҢ ШЫҒУЫ

Ерте, ерте заманда,

Жер жамылғысы бүп-бүтін жатқанда,

Әрбір таң мөп-мөлдір болып атқанда,

Қазақ елінде Арсылан атты хан өтіпті. Ол биілік жүргізіп, «Кеңдік» пен «Теңдікті» ұран етіп ұстап, елін жақсылыққа жетелеп отырыпты. Ол «Көк тәңірі» жайлы көп уағыз айтып, тұрмыс әдеттерін де соған бейімдепті. Оның Құбатөбел атты ақылшысы болыпты. Ол тәңірдің аянымен алдағы болатын істі болжап отырады екен де: «Елім ойлана қараңдаршы, көк тәңірі жыл сайын төрт мезгілді, күн мен түнді алмастырады. Ендеше біз де тәңірдің ісіне бейімделіп, тұрмыс-салтымызды орнақтыруымыз керек. Жазиралы жер, жайлы мекеніміз кең болумен баршамызда тәңір берген несібеден тең игіліктенуіміз керек!, ­­­­­­­– деп ақыл айтып отырады екен.

Күндердің бірінде Арсылан хан елбасылармен кеңес құрып отырғанда бір ұлттың көшбасшысы:

– Хан ағзам, үрім-бұтағымыз өсті, ел көбейді. Енді бізге қандай жайлы қоныс, бос жер бар. Соны білмекші едік? – деп талап қояды.

Сонда бәрі Құбатөбел әулиеге қарапты.

Құбатөбел әулие:

– Олай десеңдер, айтайын. Көк тәңірімнің аян етуіне қарағанда, Шығыста бір үлкен тау бар. Ел оны Тәңір тауы деп атайды. Ол таудың екі жағында екі үлкен ойпат жатыр. Осы таудың қалың қатпарлы өлкелерін өрлесеңдер көресіңдер. Ол бұдан неше мың жыл бұрын үлкен көл болған. Тәңірімнің жарылқауымен көлдің суы ығысып, Көкше теңізге құйылыпты. Сол өлке мың жылдан бері гүлденіп, өсіп тұрыпты. Өлкені өрлеп тұйығына жетсеңдер Күн тәңірімнің шұғылалы мейірін әбден көрер едіңдер, – депті.

Содан соң көктем шыға қызайдың бір ұлыс елі Құбатөбел әулие айтқан жаққа көшіпті. Айтса айтқандай, бұл өлкеде жүгірген аң, ұшқан құстан басқа еш нәрсе көрінбейді. Ойы лықсыған орман-тоғай, қыры шүйгін шөп. Одан өзге қылқанжапырақты орман, самырсын, шырша ну болып өсіпті. Оның арғы жағын ақбас тау қоршаған, сай-саласы сыңғыр қаққан бұлаққа толы екен. Көш жүре өлкенің тұйығына жеткенде бірнеше адамды Құбатөбел әулиеге жіберіп, осы өлкенің атын қойып беруді өтініпті.

Құбатөбел әулие елдің сәлемін алған соң:

– Ол бұрын судың астындағы сулы жер еді. Енді нулы жер болыпты. Оның осындай толықсыған кезінде іле-шала сендер барып мекен еттіңдер. Сондықтан бұл өлке «Іле» деп аталсын. Ал оның ең жоғарғы тұйығы тәңірімнің шұғыласы анық түсіп, сәулесі есіп тұратындықтан «Күн ес» болып аталсын, – депті.

Содан бері Құбатөбел әулиеге тәңір өзі аян беріп, жерге қойылған Іле мен Күнес деген ат жердің атауы болып, күні бүгінге дейін жалғасып келеді.

 

 

Дереккөз: Тарих талғарында [Мәтін] : (Тарихи зерттеулер, эссе, мақалалар) / А. Омарақын- Талдықорған : [б. ж.] , 2022.– 500 дана . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-т.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-том .– 287 б., суретті .    

https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755

“Q-Andas” ақпараттық агенттігі

Жалғасы бар…

5 1 vote
Рейтинг статьи
Қаралым 50
Қышқыш қалай жасалған?
Андас Омарақын ізімен

Қышқыш қалай жасалған?

August 31, 2026
Адамның пайда болуы
Андас Омарақын ізімен

Адамның пайда болуы

August 31, 2026
Күн және жұлдыздар
Андас Омарақын ізімен

Күн және жұлдыздар

August 31, 2026
كۇن مەن جەر
Андас Омарақын ізімен

Күн мен жер

August 31, 2026
Аспанның биіктеуі
Андас Омарақын ізімен

Аспанның биіктеуі

August 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
Андас Омарақын ізімен

Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz