Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Tulǵataný

QYDYR ATA – KIELI ÚǴYM

Тарихты парақтап отырсақ, әр ұлттың әр кезеңдегі наным-сенімі, таным-түсінігі және тіршілік негіздеріне сай ойлап- тапқан аңызға бейім, бірақ, ақиқатқа жақын ұғымдар болған.

admin
2025/07/04
Tulǵataný
0
Қыдыр ата – киелі ұғым

Sonyń biri – últymyzdyń Qydyr ata turaly paiym-túsinigi. Qiyr qonyp, shet jailaǵan babalarymyz: «Úlystyń úly kúni Qydyr ata kelip, el men júrtqa amandasady, júregi taza, peiili bekem jandarǵa onyń yqylasy auyp, baq pen dáulet shańyraǵyna qonady», – degen senimge imandai senip kelgen. Tipti, barlyq pen joqtyqty, bailyq pen kedeilikti sol úǵymnyń tóńireginen qarastyratynymyz da jasyryn emes. Bir mezgil keńestik sayast búl úǵymdy óshiruge tyrysyp, onyń ornyn Ayaz ata siyaqty úǵymmen ainaldyruǵa kúsh saldy. Dei túrǵanmen, táuelsizdikten keiin qaita túlegen qazaqy tanym, últtyq sana júrek túpkirindegi sol aqiqatty qaitadan qauzap, jańa qyrymen jarqyrata tústi. Búginde Ayaz atadan góri Qydyr ataǵa degen súiispenshiliktiń arta túskenin baiqap júrmiz. Osynyń sebebin óńirdegi birqatar óner salasynyń ókilderinen súrap kórgen edik.

 

Serik Núrhalyq,

«Qúrmet» ordeniniń iegeri:

–  Meniń paiymymsha, Qydyr ata turaly senimniń túp tórkinin búgingi kúnnen qarauǵa bolmaidy. Ol úzaq uaqyttyq synnan ótken saliqaly úǵym. Qazirgi tańda kóptegen adamdar Qydyr atany dinmen nemese Ayaz atamen bainalystyryp jatady. Búl – dúrys emes. Kezinde óńirde ótken  Nauryz dumandarda Qydyr atanyń rólin somdadym. Sonda merekelik sharany  rejisserlerdiń sheshimimen qobyz únimen úndesken, Qydyr atanyń bastauyndaǵy sherumen  bastaitynbyz. Múnda qobyz úni qazaq halqynyń arǵy tarihynan syr shertetindigin eskerip, Qydyr ata jaiyndaǵy tanymnyń arydan bastalǵanyn kópshilikke úǵyndyru edi. Tipti, búny – Adam atanyń halyq jadyndaǵy jandy beinesi deuge de bolady.

 

 

 

Bazarbek Toqymtaev,

B. Rimova atyndaǵy oblystyq drama teatrynyń ártisi:

– Halyqtyń nanymynda Nauryz aiynyń 21-i kúni Qydyr ata auyl-aimaq, úi-úidi aralap, amandasyp shyǵady deitin senim qalyptasqan. Atanyń bir sausaǵy buynsyz jaratylypty. Sondyqtan qos qoldap amandasady eken. Osy kezde atanyń buynsyz sausaǵyn sezingen adamǵa baq qonyp, dáulet daridy degen tanym da bar. Bizdiń qos qoldap amandasu ádetimiz mine, osy ańyzben astasyp jatyr. Búginde úǵymymyzda Ayaz ata degen termin qalyptasqan. SHyntuaityna kelgende, Ayaz atanyń túp tórkini Qydyr ata turaly aqiqatta jatyr. Bárimizge ayan, túp-túqiyanymyz sanalatyn Ǵúndar batysqa auyp,  úiqyda jatqan Europany qúldyqtan azat etkendigin tarihi derekter rastap berdi. Sol kezde Ǵún jasaqtarynyń soǵystan túsirgen oljalaryn Qydyr ata barlyq jasauylǵa teńdei bólip beredi eken. Búl josyq keiingi beibit ómirde Ayaz ata bolyp túlǵalanyp, Europa júrtynyń sanasyna berik ornyqqan. Keńes odaǵy kezinde búl úrdis bizge de jetti. Qysqasy, Ayaz ata negizinde babalarymyz parasatynyń úshqyny bolǵan Qydyr atanyń prototivi dep oilaudyń tarihi qúndylyǵy mol. Bir sózben aitqanda, kezindegi kóshpeli halyqqa meiirimdilikti, kópshildikti, bereke-birlikti, molshylyqty úlgi etken Qydyr ata Ayaz ata bolyp qaita oralyp otyr. Sondyqtan jańa jylda balalarǵa sauǵa úsynatyn Ayaz atanyń ornyna Qydyr atany auystyrudyń esh úyattyǵy joq degen oidamyn. Qaita, búl – sanalyq túrǵydan balalardyń tanym-túsinigin tereńdete túsetindigi anyq.

Kendebai Temirbaiúly,

Qazaqstan Respublikasyna eńbek sińirgen qairatkeri:

–  Halqymyzda: «Batamen – el, jauynmen – jer kógeredi» deitin maqal bar. Osy túrǵydan kelgende Qydyr atanyń eń basty artyqshylyǵy – qalyń qauymǵa bata berip, olardy bolashaqqa jeteleitin úly qasietinde jatyr. Álbette, batanyń san túri bar. Biraq, Qydyr ata jalpy qauymnyń atynan sóileitindikten, ondaǵy árbir sózdiń astarynda tereń maǵyna jatuy kerek. Sonymen qatar, Qydyr ata eldi, ásirese, jastar men balǵyn balalardy bolashaqqa degen senimge jetelep, olardyń balǵyn sanasyna últjandylyqty úyalatady. Degenmen, ár jyldyń óz ereksheligi bar. Sonymen qatar, biz qazir táuelsiz memleket retinde órkeniet pen órliktiń  tuyn biik ústap, bolashaqqa óz únimiz, jolymyzben bet alyp bara jatqan elmiz. Sondyqtan, osy kezdegi merekelik sharanyń betashar batasynda mindetti túrde osyndai igilikti ister qamtyluy kerek. Jastardy patriottyqqa úndeitin:

«Elbasymyz alysty kórsin,

El-júrtymyz tabysty bolsyn.

Qyzdarymyz súlu,

Úldarymyz namysty bolsyn» degendei, oiǵa jalyn, boiǵa

jiger beretin úǵymdar qamtyluy kerek. Sondai-aq, Nauryz bata úlkenge de, kishige de ortaq úǵym qalyptastyrady. Bylaisha aitqanda, ár jastaǵy adam bata sózinen ózine kerekti nárseni tauyp, sol arqyly boiyndaǵy jaqsylyǵyn asyrady, jamandyǵyn túzetedi. Al Ayaz ata balalarǵa bazarlyq taratady. Rasynda, onyń kishigirim syilyǵyna qyzyqqan ańqau balǵyndar Ayaz atany asyǵa kútip júretinin jasyrmaimyn. Alaida, úlkeie kele búl qylyǵynan úyalatyny taǵy bar. Ózimizde sondai kóńil kúidi bala shaǵymyzda bastan keshirdik.

Biraz jyl oblysymyzda ótken Nauryz dumandarda Qydyr ata rólin somdap keldim. Árine, basqa sahnalyq rólderge qaraǵanda onyń júgi auyr ekenin moiyndaimyn. Rasynda sahnada júrgen jyldarymda kóbinshe batyr, bi, qaћan, handardyń rólin kóp oinadym. Onda óńińnen yzǵar shashyp, kózińnen jalyn esip túru kerek. Taǵy bir jaǵynan, qaћarly nemese qarapaiym bolyp kórinuiń kerek. Al Qydyr atanyń boiynan ómirde qandai keiipker bolsa sonyń barlyq qasieti, ishki dúniesi kórinis tabuy kerek. Kópshilik seniń únińnen, júrisińnen, qimyl-qozǵalysyńnan adamdyq bolmystyń barlyq sipatyn kórip túruy kerek. Ol úshin kóp eńbektengen jón. Qydyr ata rólin «Segiz qyrly, bir syrly» ártis qana somdai alady. Sahna ónerinen habary joq adamdar búl róldi somdasa kúlkige qalatyny anyq. Al Ayaz ata beinesinen asa kóp qúpiyany kútudiń keregi joq. Úzyn shapany, salaly saqaly, qolyndaǵy tayaǵy bolsa bolǵany. Osy zattardyń ishinde kim túrsa da balalar ony Ayaz ata dep tanidy. Al úlkender úshin qyzyqsyz. Qysqasy, Qydyr ata tek merekeniń sánin kirgizushi emes, últtyq mádeniettiń úshqyrlyǵyn tanytushy keiipker.

Túiin

Qalai aitsaq ta, Qydyr ata úǵymynyń halqymyz ómirinde erekshe qadirli ekenin túsinemiz. Dei túrǵanmen, osy qasietti úǵymdy jete túsinip, qadirlei almai júrgenimizde jasyryn emes. Basynda aittyq, bata – qazaq úrpaqtary úshin qúndy múra. Biraq, aramyzda dúrystap bata jasap, eldiń yqylasyn alatyn atalarymyz azaiyp barady. Nege? Oǵan ateizmdi ábden sanamyzǵa sińirgen Keńestik  tanym kináli. Sondyqtan osy jáne búdan da basqa qúndylyǵymyzdy qaita túletu úshin Qydyr atany dáripteudiń orny bólekshe dep oilaimyn. Osy qasietti esimdi jylyna bir ret keletin Nauryz meiramynda ǵana emes, onyń jolyn ústanyp, qasietin boiymyzǵa úyalatatyn is-sharalar júieli túrde júrgizilip, jas buynnyń sanasyna sińirsek, núr ústine núr bolar edi.

 

 

Q. Andas.

Q-Andas aqparat agenttigi.

Post Views: 11
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз
Tulǵataný

«Aqqu aǵai» atanǵan úlaǵatty ústaz

August 24, 2026
Төккен тердің қадірі
Tulǵataný

Tókken terdiń qadiri

June 11, 2026
Ұстаз ананың хаты
Tulǵataný

Ústaz ananyń haty

June 3, 2026
Тағылымды тағдыр
Tulǵataný

Tauylymdy taqdyr

May 13, 2026
«Апа, сен болмасаң»
Tulǵataný

«Apa, sen bolmasań»

May 12, 2026
Бегзат өмір
Tulǵataný

Begzat ómir

May 5, 2026
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz