YAńzyńshin túsynda orta sharualar jylyna 2 at, 2 ógiz, 10 qoi salyq tólep, 5-6 jylda salyqty jiǵanda orta sharua 60 qoi, 12 at, 12 ógiz tóleitin bolǵan. Biraq salyqqa alynǵan maldy jinap baǵatyn jerleri bolmaǵandyqtan túyaq salyǵyna alynǵan maldy tańbalap, malshylarǵa qosyp ketedi eken. Ol úshin aldymen malshylardyń qolyndaǵy maldyń tizimin jasaidy. Eger qys qatty bolyp jútap qalsa da salyqqa tóleitin mal sany ózgermeidi eken.
«Baqshy» degen mońǵol tilindegi mansap aty, manjúr tilinde «iteshi» delinedi eken. Baqshynyń qúqyǵy barlyq mansaptydan joǵary bolyp, parany basqalardan kóp jáne ashyq alady eken. Ózinen keiingi bek, zyluń, fańui, rauchichyaula (búlar manjúrsha mapsap aty) baqshyǵa para berip, mansapqa áreń jetedi eken. YAńzyńshiyn Ileni basqaryp túrǵanda bolys, bolys, záńgi, myńbegi, júzbegi, shańiya degen mansaptylardyń qarasyn kóbeitip, parany eselep alatyn bolǵan. Búl mansaptylardyń jalaqysy halyqtan alynady. Ony «shalań» dep ataǵan. Osy boiynsha aqalaqshy jylyna 100 qoi, mampań 50 qoi, záńgi 25 qoi, kúnde 15 qoi, elubasy 10 qoi jalaqy alyp otyrǵan. Salyq jinauǵa shyǵatyn zylúń, bek, baqshy, qaldailardyń barlyq shyǵyn da halyqtyń esebinen ótelgen. Múny «qara shyǵyn» dep ataǵan.
1917 jyly kóktemde Ile óńirinde qalyń súzek auruy taralyp, ólim shyqpaǵan úi sirek kezdesedi. Onyń syrtynda el-júrt túrli jaratylystyq apattarǵa úshyrap, er-azamatynan aiyrylǵan, el joqshylyqtan jútap, es jiya almai sansyrap qaiyrshylyqpen tentirei bastaidy. Osy jyldary «Jyǵylǵannyń ústine júdyryq» degendei, shańbaqshynyń shabyndysy otqa mai qúya túsedi.
1918 jyly Reseige tólenetin tólemge orai SHańbaqshy degen sibe 30-dai ásker, 20-dan asa shabarman, esepshi, hatshylaryn ertip 5-6 jyldyq salyqty jinauǵa shyǵady. Olarǵa qazaq auyldaryndaǵy bi-bolystar qosylyp, barǵan jerine qatar-qatar úi tiktirip, lau minip, halyqty qan qaqsatady. Múny Ile óńirinde «SHańbaqshy shapqan jyl» dep ataǵan.
Derekkóz: Tarih talǵarynda [Mátin] : (Tarihi zertteuler, esse, maqalalar) / A. Omaraqyn- Taldyqorǵan : [b. j.] , 2022.– 500 dana . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-t.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-tom .– 287 b., suretti .
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
“Q-Andas” aqparattyq agenttigi
Jalǵasy bar…











