Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ تۇلعا تانۋ

ءوز ەلى ازاماتىن ەسكەرمەسە…

«ولسە ولەر تابيعات، ادام ولمەس» – دەپتى ۇلى اباي. ارينە، ولمەستىكتىڭ ءبىر كەپىلى – اق ءجۇرىپ، ادال وتكەن ونەگەلى ءىس، ۇلت ءۇشىن، ۇرپاقتار ءۇشىن كەشكەن عيبراتتى عۇمىر. بىراق، ول قانشالىقتى ماشاقاتتى، نازاردان تىس قالىپ، جانىڭدى ازاپتايتىن قيىندىققا تولى بولعانىمەن ماعىنالى. سانامالاپ ىزدەيتىن بولساق، مۇنداي ءومىر بۇرىن دا وتكەن، قازىر دە ارامىزدا ءجۇر. ەگەر ءسىز، جولىڭىز ءتۇسىپ الماتىداعى ىقىلاس اتىنداعى مۋزىكا اسپاپتار مۋزەيىنە بارا قالساڭىز، بابالار پاراساتىنا ءتانتى بولماي قالمايسىز. سونداي-اق، سول قاتاردان مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆتىڭ ويىنان تۋىپ، قولىنان شىققان، كوز مايىن تاۋسىپ جاساعان «ۇشەم»، «ءۇش قۇلاق، ءبىر بۇراۋ»، ۇلتتىق مۋزىكا اسپاپتارىن كەزدەستىرەسىز. مۇنى كورگەن جاستار جاعى مۇراتبەكتى وتكەننىڭ ەنشىسىندەگى شەبەر دەپ ويلاپ قالۋى دا عاجاپ ەمەس. بىراق، ونىڭ ءانشى، سازگەر رەتىندە ۇلتتىق ونەرگە ءوزىندىr جول سالۋمەن قاتار، احمەت جۇبانوۆشا ايتساق: «مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ ءتۇرلى قوبىزداردان قۇرالعان ۇجىم جاساپ، ومىرگە اكەلىپ، ۇلتتىڭ جوعىن جاساپ، ونەردى ورلەتكەن لەداكول» بولعانىن ەسكە سالا كەتەيىن.

admin
2025/11/17
تۇلعا تانۋ
0
Өз елі азаматын ескермесе…

ەلەبەكوۆتىڭ شاكىرتى

جالپى، ءار نارسەنى باستاۋ قيىن. مۇراتبەكتىڭ انشىلىك قاسيەتىنە شەشەسىنىڭ، شەبەرلىككە بەيىمدەلۋىنە اكەسىنىڭ ىقپالى كوپ بولعان كورىنەدى. الاكول اۋدانىنىڭ ۇشبۇلاق  اۋىلىندا تۋعان مۇراتبەك،  ەسىن بىلگەننەن اۋىل تىرشىلىگىنە بەلسەنە ارالاسىپ كەتەدى. قاتارلاس بالالار سياقتى جىڭعىل شابادى، وتىن وتايدى، وت جاعادى، وتقا تەزەك قالايدى، سۋ اكەلەدى، كەلى تۇيەدى، قوي جايادى، قوزى جامىراتادى… كۇنكورىس كاسىبى بالا مۇراتبەكتى شيراپ وسۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى. ال ات جالىن تارتىپ مىنە باستاعاننان اكەسى جۇنىسبەككە ەرىپ، اڭعا شىعادى. ايتپاقشى، جۇنىسبەك اتامىز ۇلى وتان سوعىسىنان مۇگەدەك بولىپ ورالادى دا، كەمتار قولى اۋىر جۇمىسقا جارامايدى. سوندىقتان كۇندە ەگىنشىلەر مەن سۋشىلارعا ازىق جەتكىزۋ مىندەتىن وتەيدى. مۇراتبەك اتقا وتىرۋعا جاراعاننان باستاپ اكەسىنىڭ جارامدى كومەكشىسىنە اينالادى. اراسىندا اكەسىمەن بىرگە اڭعا شىعۋدى دا ادەتكە اينالدىرادى. ەردىڭ الدىنا قوس اۋىز مىلتىعىن قولدەنەڭ ارتىپ الاتىن جۇنىسبەك اتا كوزى شالعاندى قيا جىبەرمەيتىن مەرگەن ەدى. اتقان اڭدى الدىنا وڭگەرىپ الۋعا كەمتار قول كەلمەسە دە، ولجاسىن ات ۇستىنە سالىپ، شالمالاپ الىپ، اۋىلعا دەيىن اكەلەتىن. بىراق، اۋىلعا جەتكەنشە ول بىرنەشە رەت اۋىپ ءتۇسىپ قالا بەرەتىن.  وسى كورىنىستەردى كورىپ وسكەن مۇراتبەك، ەندى اكەسىنە ىڭعايلى، اڭنىڭ تەرىسىن جىرتپايتىنداي دۇنيە جاساۋدى ويلاستىرا باستايدى. بالا قيالى ۇشقىر بولعانىمەن، قولدا بار بالتا-شوتپەن ونداي اسپاپتى جاساي المايدى. وسىلاي ويانعان ارمان ونى شەبەرلىككە بەيىمدەيتىن ارمانعا جەتەلەيدى. قول بوساي قالعان تۇستا اعاشتى جاڭقالاپ، الدەبىر نارسە جاساۋعا ۇمتىلىپ جۇرەدى. ءتىپتى، اتقا شابۋ مەن قازاقشا كۇرەستىڭ دە ءبىراز ءتاسىلىن مەڭگەرەدى. مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەندە انشىلىگىمەن دە كوزگە تۇسە باستايدى. ورتا مەكتەپتى ءبىتىرىپ، اسكەري بورىشىن وتەۋگە اتتانعاندا بالا شاقتان ۇيرەنگەندەرى وزىنە كوپ كومەكتەسەدى.  ارميا قاتارىندا ءجۇرىپ، سپورت شەبەرىنە ۇمىتكەر اتانسا، اسكەري ءبولىمنىڭ انسامبلىنە قاتىسىپ، انشىلىك، بيشىلىك ونەرلەرىن شىڭدايدى. قايسى ءبىرىن تەرىپ ايتايىق، اسكەر قاتارىنداعى مىندەتىن وتەپ اۋىلعا ۇلكەن بەدەلمەن ورالعان ونى ەندى ونەرگە دەگەن قۇشتارلىق الاڭداتا باستايدى. راديودان ەستىگەن تاماشا داۋىستار تۇسىنەن شىقپايدى. اۋىلدىق مەكتەپتە مۋزىكا پانىنەن ساباق بەرىپ جۇرگەن مۇراتبەكتى، وقۋعا تۇسسەم دەگەن ارمانى كوپ قينايدى. ءبىر كۇنى قاسىندا اۋىلدان بىرگە كەلگەن ەكى دوسىمەن قازىرگى بوگەنباي باتىر كوشەسىمەن كەتىپ بارا جاتىپ، بىرەۋلەردىڭ ءان ايتىپ جاتقانىن ەستىپ، سوعان قاراي بۇرىلادى. يمەنە باسىپ، ۇلكەن عيماراتتىڭ ىشىنە ەنەدى. «ىزدەگەنگە سۇراعان دەگەن وسى بولار» ونەر ستۋدياسىنا تۇسەتىن ۇمىتكەرلەردىڭ ەمتيحانى ءوتىپ جاتىر ەكەن. جاستىقتىڭ جەلىگى بولار ەمتيحان كەزەگىندە تۇرعان ءبىر قىز بالانىڭ دومبىراسىن الا سالىپ، ساحناعا شىعادى. ىركىلمەي «اينامكوزدى» باستاپ كەتەدى. سوندا ەمتيحان قابىلداپ وتىرعان باعالاۋشى قولىن كوتەرىپ توقتاتادى دا:

– ارقانىڭ ءانىن ايتاسىڭ با؟ – دەپ سۇرايدى. سول جەردە ءاننىڭ دە بولىنەتىنىن ءبىرىنشى رەت تۇسىنگەن ول:

– جوق، – دەپ جاۋاپ بەرەدى دە «نە بولسا دا سىناپ كورەيىن»، – دەپ «شاپيباياۋدى» ايتا جونەلەدى. اۋىلدىڭ تازا اۋاسىمەن تىنىستاپ، سىڭسىعان ورمان، سارقىراعان وزەن بويىندا ەركىن داۋىسپەن ءان ايتىپ ۇيرەنگەن دالا بالاسىنىڭ ءۇنى عيمارات ءىشىن ەركىن كەزىپ كەتەدى. مانادان بەرى جاندارىنا جاعىمدى اۋەننىڭ ءۇنى جەتپەي، ىشتەي كۇيىنىپ وتىرعان كوميسسيا مۇشەلەرى ەلەڭ ەتە قالادى.

– توقتا، توقتا، – دەپ توقتاتىپ الادى ماناعى كىسى.

«جەتكەن جەرىم وسى بولدى-اۋ»، – دەپ ءىستىڭ بايىبىنا بارا الماي تۇرعاندا:

– سەن قابىلداندىڭ، – دەيدى ءبىر ءتۇرلى ريزاشىلىقپەن. سول ءۇن بۇگىندە جەتپىستى القىمداپ قالعان مۇراتبەكتىڭ قۇلاعىنىڭ تۇبىندە كۇندە جاڭعىرىعىپ تۇرادى. جۇرەگى الىپ-ۇشىپ، ساحنادان تۇسەدى. مىنە، وسىلاي مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلى پەرزەنتى جۇسىپبەك ەلەبەكوۆتىڭ شاكىرتى بولىپ شىعا كەلەدى. ستۋدەنتتىك ءومىر قانشالىقتى قىزىقتى جانە قيىندىققا تولى بولسا دا ارميانى، اۋىلدىڭ قايناعان ءومىرىن كورگەن مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ ءۇشىن اسا قيىندىق تۋدىرمايدى. قۇداي بەرگەن تالانت ەلەبەكوۆتىڭ تاربيەسىمەن شىڭدالا تۇسەدى. ۇستازدارعا دا، ءبىر توپتاعى كۋرستاستارىنا دا سىيلى، بەدەلدى بولادى. ۇلكەندەر باۋىرىمىز دەپ جاقىن تارتسا، كىشىلەرى اعاسىنداي قۇرمەتتەپ، اسقارتاۋداي كورەدى. وقۋىن بىتىرگەن سوڭ الماتىنى جاعالاپ، بولاشاق ماماندىعىنا تابان تىرەر تياناق تالدايدى. سول ارمانى اداستىرعان جوق. قىرىق جىل بويى ونەردىڭ قايناعان ورتاسىندا ءجۇردى، حالىق اندەرى مەن قوسا اقان سەرى، جاياۋ مۇسانىڭ ءانىن حالقىنا جەتكىزدى، الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندە قازاقتىڭ حالىق اندەرىن شىرقاپ، تازا دا كىرشىكسىز ونەردىڭ ومىرشەڭدىگىن پاش ەتتى.

ءوز اعاڭ سالعان ىزبەنەن…

مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ ونەر ستۋدياسىن تامامداپ، ومىرگە ەندى ارالاسا باستاعاندا، ياعني، 1973 جىلى قازاق سسر-ءنىڭ الماتى وبلىستىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى اسانباي اسقاروۆتىڭ باستاماسىمەن وبلىستىق فيلارمونيا قۇرىلادى. بىراق، ول كەزدە الماتى قالاسىندا قازاقكونتسەرت، قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلت-اسپاپتار وركەسترى، اباي اتىنداعى وپەرا-بالەت تەاترى  بار. «گۇلدەر» ءانسامبلى دۇرىلدەپ، جامبىل اتىنداعى فيلارمونيانىڭ دا اتاعى الىسقا جەتىپ تۇرعان كەز. سوندىقتان، «الماتى قالاسىندا ورنالاسقان وبلىسقا فيلارمونيا قۇرۋدىڭ قاجەتتىلىگى شامالى»، – دەپ قارسى پىكىردە بولعاندار كوپ بولدى. بىراق، تازا ۇلتتىق سيپاتتاعى فيلارمونيا قۇرۋدى كوپتەن ارمان ەتكەن اسانباي اسقاروۆتىڭ باتىل ارالاسۋىمەن جاڭا ۇجىم شاڭىراق كوتەرەدى. دەسە دە، قارسى پىكىردەگىلەر: «وبلىستىق فيلارمونياعا الماتىداعى ونەر ۇجىمدارىنىڭ ارتىستەرىن قابىلداماۋ كەرەك»، – دەگەن سىلتاۋدى ويلاپ شىعارادى. سونىمەن جان-جاقتان ونەرپاز جاستار شاقىرىلا باستايدى. مىنە، سول قاتاردا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ وبلىستىق فيلارمونيانىڭ تابالدىرىعىن مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ اتتايدى. باسىندا، جاڭا قۇرىلعان ۇجىمدى كوپ ادام كوزگە ىلە بەرمەيدى. بىراق، ۋاقىت وتە كەلە ۇجىم ونەرپازدارىنىڭ تالانتى مەن ىزدەنگىشتىگىنىڭ ارقاسىندا بيلىكتى دە، كورەرمەندەردى دە مويىنداتادى. ول «الماتى اۋەندەرى» اتتى ەسترادالىق ءانسامبلى ەدى. وسى وبلىستىق فيلارمونيانىڭ بيلىكتىڭ نازارىنا ءىلىنۋى مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆتىڭ ەسىمىمەن بايلانىستى تۇستارى بار. شەتەلدەرگە باراتىن دەلەگاتسيا قۇرامىنا وبلىستىق فيلارمونيانىڭ ونەرپازدارىنىڭ ىشىنەن مۇراتبەكتى ءجيى شاقىراتىن. سونداي ساپاردىڭ بىرىندە، ياعني، 1978 جىلى تۇركيانىڭ يزمير قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق كورمەگە  “دوسمۇقاسان” ءانسامبلى، عاليا توقتارباەۆa، بازارحان قوسباساروۆ سياقتى ونەرپازدارمەن بىرگە، وبلىستىق فيلارمونيا اتىنان مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ تە اتتانادى. سول ساپاردا بازارحان قوسباساروۆتىڭ قولىنان ءبىرىنشى رەت قوبىز اسپابىن كورىپ، اڭسارى اۋادى. قوبىزدىڭ داۋىسىن قاتتى ۇناتقان ول، قايتىپ ورالعان سوڭ، قوبىزدى ءوزى شاۋىپ، جاساپ الادى. سول اسپاپپەن ابايدىڭ «قاراڭعى تۇندە تاۋ قالقىپ»، حالىق ءانى «احاۋ بيكەم» سياقتى اندەردى ايتىپ جۇرەدى. راسىندا، قوبىزبەن ءبىرىنشى رەت ورىندالعان ءان لەزدە جۇرت اۋزىنا ىلىنەدى. بۇل حابار ءبىر كۇنى قازاق سسر-ءنىڭ مادەنيەت ءمينيسترى وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ قۇلاعىنا جەتەدى.

ارينە، قازاق حالقى اللانىڭ نازارىنا، وڭ قاباعىنا ىلىككەن دارقان پەيىل حالىق قوي. كوشى تىعىرىققا تىرەلگەندە حالىقتىڭ اراسىنان اي-كۇنى جەتىپ تۋعان، اقىل-پاراساتى مول، قايسار ەمەندەي تۇلعالى ۇلدارى سۋىرىلىپ شىعىپ، اۋعان جۇگىن تۇزەپ، تىڭ ورىسكە باستادى. سول قاتاردا، ياعني، قازاق مادەنيەتىنىڭ قايتا تۇلەۋى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتكەن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى وزبەكالى جانىبەكوۆتى ەرەكشە اتاۋعا بولادى. ارينە، بۇل ەسىمدى تىلگە الۋىمىزدىڭ دا وزىندىك سەبەبى بار. شىنتۋايتىنا كەلەر بولساق، مۇراتبەك اقان سەرى مەن جاياۋ مۇسانى، ءمادي مەن ابايدى ۇلگى ەتكەن، سولاردىڭ ەڭبەگىن دارىپتەگەن جانە سول جولمەن ءبىرتالاي جۇرت سۇيسىنە تىڭدايتىن اندەر جازعان ءانشى ءارى سازگەر. ال ونىڭ ومىرىنە وشپەس ءىز قالدىرعان نەمەسە جادىنداعى بۇلقىنعان ارمانىن وياتىپ، ەكىنشى قىرىن شەبەر رەتىندە تانىلۋىنا، ءتىپتى، جالپى ادامدىق، ازاماتتىق، پەرزەنتتىك بولمىسىن قالىپتاستىرۋعا كوبىرەك اسەر ەتكەن وزبەكالى جانىبەكوۆ ەدى.

راسىندا، قوعامدىق جۇمىستىڭ سان سىناعىندا جۇرسە دە، ۇلتتىڭ نامىسىن تومەندەتپەي، ۇلت مادەنيەتى مۇددەسىن قورعايتىن ەلىمىزدەگى تەاتر، مۋزەيلەر، تاريحي ەسكەرتكىشتەر تاعدىرىن العاش رەت دۇرىس جولعا سالعان، جاستارعا جاڭا ۋاقىتقا ساي ەستەتيكالىق تاربيە بەرۋ پلاتفورماسىن جاساعان، جۇرناعى قالعان ۇلتتىق مۇرانى تۇگەندەگەن،  قازاقتىڭ ەجەلگى كيىم ۇلگىلەرىن قايتا ورالتقان، قازاق ءتىلى ماسەلەسىن كوتەرىپ، ناۋرىز مەرەكەسىن ۇلتپەن قايتا قاۋىشتىرعان ۇلت قايراتكەرى وزبەكالى اعاسىنان مۇراتبەك ەڭ ۇلى قاسيەتتەردى الا ءبىلدى.  1985 جىلى مادەنيەت مينيسترلىگىندەگى قىزمەتىنەن اۋىسىپ، سول تۇستاعى الماتى وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى مىندەتىن وتەپ جۇرگەن وزبەكالى جانىبەكوۆ، مۇراتبەككە شاقىرتۋ جىبەرەدى. ۇلكەن كىسىنىڭ الدىنا بارۋ ىڭعايسىزداۋ بولماسىن دەپ، ءوزى جاساعان دومبىراسىن الا بارادى. دومبىرانى ارى-بەرى توڭكەرىپ كورگەن وزاعاڭ:

– مەن سەن جاساعان قوبىزدى، قۋىس مويىن، ۇشەم، ءۇش قۇلاق-ءبىر بۇراۋ دومبىرالارىڭدى كوردىم. جالپى، بۇگىنگى كۇندە وتە قاجەتتى دۇنيەلەر. ال نار قوبىزدى كوردىڭ بە؟ – دەپ سۇرايدى.

– جوق.

– ءبىر ماقالادان وقۋىمشا  نارقوبىزدىڭ بيىكتىگى ون مەتر بولعان ەكەن. سونى جاساي الاسىڭ با؟ – دەيدى ءسوزىن ساباقتاپ.

– جارايدى، اعا ونى جاسارمىز. ال ىسپاسىن قالاي تارتامىز، – دەيدى ىنىلىك پەيىلمەن.

– ول جاعىن بىلمەيمىن، ماعان كەرەگى نار قوبىزدى جاساپ شىعاسىڭ، – دەپ قاتاڭ تاپسىرما بەرەدى.

بىراق، اتى بار، زاتى جوق دۇنيەنى قايدان تاپپاق. مۇراتبەك وزاعاڭا:

– جارايدى، شابايىن، بىراق، سۋرەتىن، فورماسىن بەرىڭىز، – دەپ سۇرايدى.

سوندا وزاعاڭ:

– مەن ساعان سەنگەندىكتەن ايتىپ تۇرمىن. بىراق، قالاي جاسايسىڭ ول سەنىڭ جۇمىسىڭ، تەك التى دومبىرانىڭ داۋىسىن باسىپ تۇرسا بولعانى، ىسكە ءسات، – دەپ شىعارىپ سالادى.

وتىراردا تۋىپ، تورعايدا «شەرتەر» ءانسامبلىن قۇرعان وزاعاڭنىڭ، الماتىدا وبلىستىق فيلارمونياداعى «ادىرنا» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلىن قۇرۋدى جوسپارلاپ جۇرگەن كەزى ەدى. نار قوبىزدى ەستۋى بولسا دا، كوزبەن كورىپ، قولمەن ۇستاپ كورمەگەندىكتەن، وزاعاڭنىڭ كابينەتىنەن مۇراتبەك اۋىر وي ارقالاپ شىعىپ، ۇيىنە جاياۋ قايتادى. قازىرگى دوستىق كوشەسى مەن جولداسبەكوۆ كوشەسىنىڭ قيىلىسىنا كەلگەندە، جول جوندەپ جاتقان بريگادانىڭ ۇستىنەن تۇسەدى. سول جەردەگى قازىلعان تەرەڭ شۇڭقىردان نار قوبىز شابۋعا جارامدى اعاشتى بايقاپ قالادى دا، جۇمىسشىلاردى اقىلاپ ءجۇرىپ، ۇيىنە جەتكىزەدى. ەندى وزاعاڭنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قوبىزدى جاساۋعا كىرىسەدى. قوبىزدى شاۋىپ بولىپ، بەتىنە تۇيەنىڭ تەرىسىن تاپپاي بۇزاۋدىڭ تەرىسىن تارتىپ، موينىن كادىمگى قوبىزدارداي ەمەس، ىشەگىن ساۋساقپەن باسىپ وينايتىنداي ەتىپ جاساپ شىعادى. بىراق، مۇراتبەكتىڭ جوباسى باسىندا وزاعاڭنىڭ ويىنان شىقپايدى:

– قوبىزدىڭ ىشەگىن باسىپ ويناعان دەگەن نە؟ قازاقتىڭ قۇندىلىعى قايدا قالدى؟ – دەپ نارازىلىق ءبىلدىرىپ، قايتا جاساۋدى تاپسىرىپ جۇمىسىنا كەتەدى. قانشا تۇسىندىرگەنىمەن، وزاعاڭ مۇراتبەكتىڭ پىكىرىن تىڭدامايدى. بىراق، مۇراتبەك تە ءوز پىكىرىندە قالاتىنىن بىلدىرەدى. سول كۇنگى انگىمە وسىمەن بىتەدى. ەرتەسى وبلىستىق فيلارمونيانىڭ سول كەزدەگى ديرەكتورى قابيدەن تۇياقاەۆ مۇراتبەكتى ىزدەپ كەلىپ، وزاعاڭنىڭ ءاسىلى نۇسقانى دۇرىس دەپ تاپقانىن جەتكىزەدى. نار قوبىز وزاعاڭنىڭ تاپسىرماسىمەن وسىلاي ومىرگە كەلىپ، باسىندا 1985 جىلى قۇرىلعان «ادىرنا» فولكلورلىق-ەتنوگرافيلىق انسامبلىندە وينالادى. وسىدان كەيىن، وزاعاڭ  شۋ وڭىرىندە جۇرگىزىلگەن قازبا جۇمىستارى بارىسىندا تابىلعان ەجەلگى «ادىرنا» اسپابىنىڭ ۇلگىسى بويىنشا «ادىرنا» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلىنىڭ پاسپورتى بولاتىن “ادىرنا اسپابىن” جاساۋدى جۇكتەدى. وكىنىشكە وراي، “ادىرنانى” قايتا جاڭعىرتقان، ونىڭ ەڭبەگىن بۇگىندە كوپ ادام ۇمىتىپ كەتتى. سونداي-اق، وسى انسامبىلگە ارناپ  جاسالعان «بەس بۇرىشتى دومبىرانى، شىنكىلدەكتى» ۇستايتىنداردىڭ ارامىزدان شىقپاي جۇرگەنى ويلاندىرادى. بۇدان باسقا وزاعاڭنىڭ تاپسىرماسىمەن نار قوبىز، ادىرنا، كەڭ شاناقتى دومبىرا، شەرتەر اسپاپتارىن تۇڭعىش رەت جاساپ شىقسا، تاعى دا «توعىز توڭقىلداق-ءبىر شىنكىلدەك» دەگەن ءسوزدى  ەسكەرە وتىرىپ، دومبىرانىڭ ەڭ كىشكەنتايى – شىڭكىلدەكتى جاساپ شىعاردى، كەيىننەن ءوز قيالىمەن جەتى بۇرىشتى دابىل، ۇكىاياق، سىم قوبىز، قىل قوبىز، لوك قوبىز، جەز قوبىز، سازگەن، بۇل-بۇل ساز، قىلىشپان، ساقپان ساز اسپاپتارىن، تاريحي دەرەكتەرگە جۇگىنىپ، قاجەتتىلىككە جاراتىپ جاساپ شىعادى. ءبىر شەبەر بار كورگەنىن جاسايدى، ەندى ءبىرى وڭدەپ، وزگەرتىپ، دامىتىپ، تۇرلەندىرىپ پايدالانادى. كورگەنىن جاسايتىندار شەبەردىڭ تاريحپەن، بولاشاقپەن حابارى بولمايدى. ولاردى تەك تابىس تابۋ ءۇشىن ەڭبەك ەتكەندەر دەپ سانايمىز. ولار تەك ولشەمنەن شىقپايدى، وزگەرىس ەنگىزۋ، دامىتۋ، جاڭالاۋ تۋرالى ويلانبايدى. ال شەبەرلىكتى ونەر دەپ تۇسىنەتىندەر تاريحپەن ساناسىپ، ۇلتتىق قۇندىلىقپەن ۇندەسىپ، زامانمەن بىرگە دامىپ وتىرادى. مۇراتبەكتىڭ جاساعان اسپابىنىڭ بارىندە ءبىر تاريح بار.

سونىڭ ءبىرى بۇگىندە ىقىلاس اتىنداعى مۋزىكا اسپاپتار مۋزەيىندە ساقتاۋلى تۇرعان مۇرالار مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆتىڭ ءوز يدەياسىنان تۋعان، قازاق مۋزىكا ونەرىنە تاماشا تارتۋى بولىپ ەسەپتەلەدى. ايتپاقشى، «سازگەن» دەگەن ءسوزدىڭ اسىلگى ماعىناسى «سازكەن»، ياعني سازدىڭ كەنى دەيتىن ۇعىمنان تۋعان. كەيىندە «سازكەن» ءسوزى دىبىستالۋ ۇندەستىگىنە ساي «سازگەن» اتانىپ كەتەدى. وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارى وزبەكالى جانىبەكوۆ، ومار قايمولدين، ماردان بايدىلداەۆ، ءابدۋالي قايداروۆ سياقتى مادەنيەت پەن ونەردىڭ، ادەبيەت پەن عىلىمنىڭ نارقاسقالارى بۇل اتاۋدى مۋزىكا اسپاپتار مۋزەيىنە قويماقشى بولادى، بىراق سول جەردە اشىلعان انسامبلگە «سازگەن» اتاۋى قويىلادى. كەيىن ول انسامبل، وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ قۇرامىنا وتەدى. باسىندا ءبىراز جىل كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالعان اسپاپ قازىر شەبەردىڭ ۇيىندە  ساقتاۋلى تۇر. وكىنىشكە وراي،  سازگەنننىڭ العاشقى اۆتورى مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ ەكەندىگىن بۇگىنگى جاستاردىڭ ءبىرى بىلسە، ەكىنشىسى بىلە بەرمەيتىنى ويلاندىرادى. سازگەننەن كەيىنگى «ۇش قۇلاق – ءبىر بۇراۋ» اتتى دومبىرانىڭ تاريحى دا قىزىق. ياعني، ساحنادا ءانشى  ءبىر ءاندى ورىنداپ بولعان سوڭ، ەكىنشى نومىرگە اۋىسقاندا دومبىرانىڭ قۇلاعىن تەڭشەپ، ابىگەر بولىپ جاتادى. بۇل – كونتسەرتتىك باعدارلامانىڭ رەتتى جۇرگىزىلۋىنە كەدەرگى كەلتىرىپ، تىڭدارماندى دا مەزى ەتەدى. سوندىقتان ونەرپازدىڭ  وسى قيىندىعىن شەشۋ ءۇشىن قۇلاعىن جوعارى-تومەن اۋىستىرىپ، ءبىر اننەن ەكىنشى انگە ىركىلىسسىز ءوتىپ وتىراتىن دومبىرا ومىرگە كەلەدى. تەك قانا انشىلەرگە ارنالعان اسپاپ بۇگىندە ىقىلاس اتىنداعى مۋزىكا اسپاپتار مۇراجايىندا ساقتالۋدا.

قوبىز سارىنى

مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ تىڭدارماننىڭ جۇرەگىنە جول تاپقان جەزتاڭداي ءانشى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ەڭبەگى سىنگەن ءارتىس، كونە مۋزىكالىق اسپاپتاردى تۇرلەندىرگەن التىن قول شەبەر عانا ەمەس، ەتنوگراف، عالىم دەسەك تە ارتىقتىق ەتپەيدى. تۇلا بويىنا تۇنعان دارىنىن سەگىز قىرلى ونەرگە ارناعان تازا دا اسقاق جان. كەزىندە ونىڭ بىلىكتىلىگىن، جاۋاپكەرشىلىگىن ەسكەرىپ، تالاي بيىك ورىنداردى ۇسىنادى. بىراق، بۇل ۇسىنىستاردان باس تارتادى. ودان گورى ۇيدەگى شەبەرحاناسىندا تاريحپەن سىرلاسىپ، كيەلى ساحنادا تىڭدارمانعا ونەرىن تارتۋ ەتۋدى ارتىق سانايدى.  تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ 50-جىلدىعىنا دومبىرا جاساپ، العاش تارتۋ ەتكەن دە مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ.

دەسە دە، ونەردە جۇرگەن ءار ادامنىڭ ءوز قولتاڭباسى بولادى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ پەن قوبىز ءبىر ۇعىم سياقتى سەزىلەدى. راسىندا قوبىز داراقىلىقتى كوتەرمەيتىن كىرپيازداۋ اسپاپ. وعان ەكىنشى ءبىر دىبىستى قوسۋ ءۇشىن دىبىستار اراسىنداعى ۇندەستىكتىڭ تەپە-تەڭدىگىن بۇزباۋ كەرەك. مىسالى، قوبىزبەن ءان ايتقاندا ءانشىنىڭ داۋىسى قوبىزدىڭ ءۇنىن، قوبىزدىڭ ءۇنى ءانشىنىڭ داۋىسىن باسىپ كەتپەۋى كەرەك. قوبىزدىڭ وسى قاسيەتىن جەتىك بىلەتىن مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ ىلعي قوبىزدان تۇراتىن كونە سارىندى اسپاپتاردىڭ ءوزارا ۇندەستىگىن كورسەتەتىن تازا ۇلتتىق اسپاپتان انسامب قۇرۋدى ۇزاقتان ارمان ەتىپ جۇرەدى. سول ارمان 1988 جىلى جۇزەگە اسىپ، وبلىستىق فيلارمونيانىڭ جانىنان «قوبىز سارىنى» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلىن قۇرادى. العاشقى شىمىلدىعىن بالقاش اۋدانىنداعى گاسترولدىق ساپاردا اشقان انسامبل تالاي كيەلى ساحنادا ونەر كورسەتىپ، تىڭدارمانىن ءتانتى ەتەدى. سوناۋ تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى، اتالعان انسامبل، قارجى، تاعى دا باسقادا قيىندىقتار سالدارىنان ءبىر مەزگىل تاراپ كەتەدى. بىراق، ومىرگە كەلگەن وزگەشە يدەيانىڭ وتىن وشىرمەۋدى ارمان ەتكەن مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ ونى وتباسىلىق انسامبلگە اينالدىرىپ، ۇلكەن كونتسەرتتەردە ونەر كورسەتىپ جۇرەدى. ءتىپتى، بۇل وتباسىلىق ءانسامبلدىڭ ونەرىنە قىزىققان تۇرىك اعايىندارى ءوز ەلدەرىنە شاقىرادى. بىراق، ءوز ونەرى ءوز ەلىندە تامىر جايۋى كەرەك دەگەن ويمەن ولاردىڭ ۇسىنىسىن قابىل المايدى. اقىرى، 2002 جىلى وبلىستىق فيلارمونيا تالدىقورعانعا كوشىپ كەلگەننەن كەيىن، 2003 جىلى «قوبىز سارىنى» قايتا اشىلادى.  ءانسامبلدىڭ كيىم ۇلگىسىن جۇبايى جانە انسامبل مۇشەسى زەرە ەسەنقىزى، «ار-سالون» تىگىن شەبەرحاناسىنىڭ باستىعى اتلاس ءىلياس-قىزىمەن اقىلداسا وتىرىپ، جاساپ شىعادى. وسى انسامبلگە قوبىزدىڭ تابيعاتىنا ارناپ: «قايداسىڭ، قايدا، سول ءبىر كەز؟»، ەلباسىعا ارنالعان «عاسىرىما جاراسقان داستان ادام»،  «قورقىت سازى»، «اللاعا تاعزىم»، «نۇرلى استانا» «الاكولىم» سياقتى اندەر مەن «قابانباي جورىعى»، «تاۋەلسىزدىك تاڭى»، قاتارلى كۇيلەردى جازادى.

2003 جىلى وبلىستىق فيلارمونيانىڭ استانا قالاسىندا وتكەن ەسەپتى كونتسەرتىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قوبىز سارىنى» ءانسامبلىنىڭ ونەرىن تىڭداپ وتىرىپ، وبلىس باسشىلارىنا: «مىنا ءانسامبلدى ساقتاي ءبىل، بۇل دۇنيەدەگى تەڭدەسى جوق انسامبل»، – دەپ تاپسىرما بەرەدى. ال 2005 جىلى استانا قالاسىندا وتكەن «شابىت» فەستيۆالىنە قاتىسىپ، باس جۇلدەنى جەڭىپ الادى. سول فەستۆالدەگى جۇيكەگە تۇسكەن سالماق، تىنىمسىز جۇگىرىس، مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆتىڭ دەنساۋلىعىنا قاتتى اسەر ەتتى. 8 قاراشا كۇنى انسامبل جۇلدەگەر اتانىپ، فەستيۆالدىڭ ديپلومىن الىپ جاتقاندا، مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ الماتىعا اياق استىنان ەمحاناعا ۇشىپ كەتەدى. وسىلاي استاناعا ءۇمىت ۇكىلەگەن ەكى اياقپەن اتتانىپ، وكىنىشكە وراي، تاياققا سۇيەنىپ ورالادى. بىراق  2011-جىلعا دەيىن قاتاردان قالماي انسامبلىنە اعالىق ەتتى. سودان كەيىن دەنساۋلىعى ناشارلاپ، اينالدىرعان اۋرۋ، اقىرى ارباعا تاڭىپ تىندى. البەتتە، اۋرۋ ازابىنا توزۋگە بولادى عوي. بىراق، وزەكتى ورتەگەن كەيبىر وكىنىشتىڭ ەمى جۋىق ارادا تابىلا قويار ما ەكەن؟ قىسقاسى، قوبىزبەن ورىلگەن قۇندىلىقتى بۇگىندە قاراشىعىمىزداي ساقتاي الماي وتىرعانىمىزدى نەسىن جاسىرايىق. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى، قۇرمەت وردەنىنىڭ يەگەرى، پرەزيدەنتىمىزدىڭ ەلىمىزگە الىپ بەرگەن تاۋەلسىزدىگىنە قوسقان ۇلەسىم دەپ ەسەپتەگەن مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ وسى ءانسامبلدىڭ قۇندىلىعىنىڭ جوعالعانىنا وكىنىشپەن قارايدى. «قوبىز سارىنى» فولكلورلىق-ەتنوگروافيالىق ءانسامبلى ءالى دە جۇمىس ىستەپ تۇر، الايدا ەلباسىنىڭ نازارىن اۋدارعان نار قوبىز، سىم قوبىز، لوك قوبىز، جەز قوبىز، سازگەن، بۇل-بۇل ساز، قىلىشپان، ساقپان ساز، جەتى بۇرىشتى دابىل اسپاپتارى بۇگىندە مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆتىڭ ۇيىندە جيناۋلى تۇر. بۇل مۇراتبەككە جاسالعان قيانات ەمەس، تاۋەلسىز قازاعىمنىڭ ونەرىنە جاسالعان قيانات!

ۇسىنىس

ءيا،  قازاق ءبارىن كورگەن، بارىنە كونگەن حالىق. دەسە دە، ۇلتتىڭ ۇلت بولىپ، حالىقتىڭ حالىق رەتىندە ساقتالۋى ءۇشىن سارقىلماس پايىمى بار نار تۇلعالى ۇلدارىن تۋدىرا بىلگەن جۇرت. ۇلتىمىزدىڭ ارتىقشىلىعى – زەرەك، تاپقىر، كەڭپەيىل، قوناقجايلىلىعى. ال كەمشىلىگى – باستاعان ءىسىن ارىعا اپارمايتىنى، ءوزى جاراتقان دۇنيەگە ءوزىنىڭ يە بولا المايتىندىعى. راسىندا، قازىر الەم عالىمدارى وركەنيەتتىڭ ءتۇپ-تامىرى كوشپەندىلەر ارقىلى پايدا بولىپ، شارتاراپقا قانات جايعانىن مويىنداپ وتىر. وعان دالەل كەلتىرىپ، سىلتاۋ ىزدەۋدىڭ رەتى جوق. سول وركەنيەتتىڭ بۇگىنگى يەگەرى ءبىز – قازاقتار بولۋىمىز كەرەك ەدى. وكىنىشكە وراي، قولدا بار اسىلدارىمىزدى كوپتىڭ ورتاسىندا ناسيحاتتاۋدان گورى، مۋزەيدە ساقتاپ، كابينەتكە قاماپ، جۇرتقا كورسەتۋگە قيمايتىنىمىزدى وزىمىزدە بىلەمىز. ايتايىن دەگەنىم، مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ جاساعان، تۇرلەندىرگەن مۋزىكا اسپاپتارىن قايتا قولعا الۋ ونەردى وگەيسىتپەس ەدى.

وكىنىشكە وراي، مۇراتبەكتىڭ وركەنيەتكە قوسقان ۇلەسى نازاردان تىس قالىپ جاتقانى سانانى مازالايدى.  ءتىپتى، بۇگىندە اقپارات قۇرالدارى ارقىلى ءوزىن جارنامالاپ، ۇلتتىق مۋزىكا اسپاپتارىن جاساۋمەن ناپاعا تاۋىپ جۇرگەن تالاي شەبەردىڭ مۇراتبەكتىڭ قولتاڭباسىن يگىلىككە جاراتىپ، يەمدەنىپ جۇرگەنىن  بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلمەيدى. مۇمكىن، مادەنيەت سالاسىنىڭ قايراتكەرلەرى وسى شىندىقتىڭ اق-قاراسىن اجىراتىپ، تازا تالانتتىڭ تاسادا قالماۋىنا مۇرىندىق بولاتىن شىعار.

تۇعىرى بيىك، ونەرپاز ەلدىڭ پەرزەنتى بولعاننان كەيىن اركىم ءوز جۇمىسىنا وزىندىك ۇلەس، جاڭالىق قوسۋى كەرەك. مۇقان تولەباەۆ «ءبىرجان – سارا» وپەراسىن جازىپ، الەمدى اۋزىنا قاراتسا، احمەت جۇبانوۆ قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىن قۇرىپ، ءداۋىر بۇزار جاڭالىق اكەلدى. نۇرعيسا تىلەنديەۆ بيىك بەلەسكە شىعارعان «وتىرار سازى» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق وركەستىرى ءوز ورنىن تاپقان ونەر وتاۋىنا اينالدى. سول قاتاردا «قوبىز سارىنى» فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق ءانسامبلىن قۇرىپ، ونى دامىتقان، جەتىستىككە جەتەلەگەن  مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆتىڭ ەڭبەگى ەكەندىگىن مويىنداۋىمىز كەرەك. ەندەشە،  ونىڭ ەسىمى انسامبلمەن قوسا اتالسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.

مۇراتبەك الاكول اۋدانىنىڭ تۋماسى. ءبىر قىزىعى، مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ سول اۋداندا ءبىرىنشى رەت ءونبىرىنشى سىنىپتى بىتىرگەن، ءبىرىنشى رەت مەكتەپ قابىرعاسىندا جۇرگەندە سپورت شەبەرىنە ۇمىتكەر اتانعان، ءبىرىنشى رەت ۇلتتىق اسپاپ جاساعان، ءبىرىنشى رەت انسامبل قۇرعان ادام. ونەردەگى، ومىردەگى جەتىستىگى جەتكىلىكتى. بىراق، وسى كۇنگە دەيىن الاكولدىكتەر ءوز جەرلەستەرىنە اۋداننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى اتاعىن قيماي جۇرگەنىنە تاڭىم بار. بيىل وبلىستىق فيلارمونيانىڭ قۇرىلعانىنا 40 جىل تولادى. سول ۇجىمنىڭ العاشقى ۋىعىن شانشىعان، 1 مامىر كۇنى جەتپىس دەگەن بەلەستىڭ ءبىرىنشى باسپالداعىن باساتىن، مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆتىڭ ونەرگە سىڭىرگەن ەڭبەگىن ەل ازاماتتارى ەسكەرۋسىز قالدىرماي، مارتەبەلى اتاق بەرۋدىڭ دە قيسىنى جەتتى دەپ ويلايمىن.

گاسترولدىڭ قىزىقتارى

مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ كوپتەگەن  مەملەكەتتەردە ونەر كورسەتىپ، قازاقتىڭ ولمەس ءۇنىن ءوڭى، ءتىلى، تۇسىنىگى باسقا ۇلتتارعا ناسيحاتتاپ قايتتى. ناتيجەلى ساپاردىڭ قىزىقتى تۇستارى دا كوپ بولىپتى.

پاريج قالاسىنداعى كەزەكتى ءبىر كونتسەرتتە مۇراتبەك جۇنىسبەكوۆ ەڭ الدىمەن «ارداقتى» شىرقايدى. بىراق، زالدا وتىرعان 800 ءجۇز تىڭدارمان ەشقانداي ىقىلاس تانىتپايدى. تىرىس ەتكەن ءۇن، شىرت ەتكەن شاپالاق دىبىسى ەستىلمەيدى. ودان كەيىن «اناما»، «جاس داۋرەن» اندەرىن شىرقايدى. وسى كەزدە زال دۋىلداپ الا جونەلەدى.  ساحنانى جان-جاقتان لاقتىرىلعان گۇل باسىپ قالادى. فرانتسۋزداردىڭ سالتىندا گۇلدى قولعا بەرمەي، ساحناعا لاقتىرادى ەكەن. ال ونەرپاز ونى باسىپ وتسە سىيلاعاندىقتىڭ بەلگىسى دەپ قابىلدايدى. باسىندا گۇلدى باسۋدان يمەنگەن، وعان فرانتسۋز ءانشىسى ەليزابەتتا سىبىرلاپ تۇسىندىرەدى.

پراگا قالاسىندا دەلەگاتسيا مۇشەلەرىنە قالاداعى ەڭ ۇلكەن اينەك ونىمدەرىن وندىرەتىن زاۋىتتى كورسەتۋگە بارادى. قولىنا قازاقتىڭ دومبىراسىن ۇستاعان ونەرپازعا جۇمىسشىلار ونەر كورسەتۋدى ءوتىنىش ەتەدى.  الدىمەن «ون التى قىز» ءانىن اۋەلەتەدى. وسىدان كەيىن زاۋىت باسشىلىعى 10 مينۋتقا جۇمىس توقتاتىپ، مۇراتبەكتىڭ ءانىن تىڭداۋعا رۇقسات ەتەدى. سوعان دەيىن زۋىتتا مۇنداي جاعداي كەزدەسپەگەن ەكەن.

كۋبانىڭ استاناسى گاۆانا قالاسىنداعى قوناعاسىندا سول تۇستاعى «قازاقكونتسەرتتىڭ» ديرەكتورى اسىلعازى بەكباەۆپەن ءبىر ۇستەلگە وتىرىپ قالادى. ۇستەل تولى، استىڭ ىشىندە ەڭ الدىمەن كوزدەرىنە بىلقىتىپ پىسىرىلگەن ەت تۇسەدى. بىراق، الگى قۇرعىردى قانشا شايناسا دا تىستەرى وتپەيدى.

سوندا اسىلعازى بەكباەۆ:

– مىناۋ كارى سيىردىن ەتى مە؟ – دەپ سۇرايدى.

– بىلمەيمىن، سولاي شىعار، – دەيدى مۇراتبەك.

مۇنى ەستىپ قالعان اۋدارماشى قىز:

– تەڭىز تاسباقاسىنىڭ ەتى! – دەپ تۇسىندىرەدى.

انگولا مەملەكەتى پورتۋگاليانىڭ وتارىنان شىعىپ، دەربەستىك العانىنىڭ ەكى جىلدىعىن ۇلىقتاۋ مەرەكسىنە وراي، كەڭەستەر وداعىنىڭ دەلەگاتسياسى قۇرامىندا سول ەلدە بولادى. سوعىستان ەندى عانا قۇتىلىپ، جاعدايى ناشار ەلدىڭ كونتسەرت قوياتىن ساحناسى دا جوق ەدى. دالادا ونەر كورسەتكەن ونەرپازداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ويلاعان انگولالىقتار ءار ءانشىنىڭ جانىنا بىردەن وققاعار قوسىپ بەرەدى. وققاعارلار ساحنادا دا انشىمەن بىرگە ءجۇرىپ، ونى قورعايدى.

يندياعا بارعان ساپارىندا ولار سول ەلدىڭ مەملەكەتتىك ولكە-تانۋ مۋزەيىن تاماشالۋعا بارادى. ارينە، جات ەلدىڭ ءاربىر زاتى تاڭسىق كەلەدى. بىراق، سول مۋزەيدە مۇحاممەد پايعامباردىڭ (س.ع.س) تاسقا باسىلعان تابان ءىزى مەن ءبىر تال ساقالى ساقتالعان ەكەن. ارينە، پايعامبارىمىزدان قالعان تابارىككە تامسانعان ولار قول جايىپ قۇلشىلىق تانىتۋعا سىرت كوز مۇمكىندىك بەرمەيدى. سوندا دا ىشتەي تىلەك تىلەپ اتتانادى.

تاقىرىپقا وراي:

– باقىت دەگەن نە؟

–  دەنساۋلىق.

پارىزىڭىزدى ورىنداي الدىڭىز با؟
ەلىمە قالتقىسىز ەڭبەك ەتتىم.
جاۋاپكەرشىلىكتى قالاي تۇسىنەسىز.
بۇل – وتە قيىن جانە كۇردەلى ۇعىم. ول ادامنىڭ ناعىز ادامي بولمىسىن ءوز ورنىندا جۇمساۋ.
ومىردە وكىنگەن ءساتىڭىز بولدى ما؟
اينالاڭداعى سەنەن دە تالانتى مەن بىلىكتىلىگى تومەن ادامدار جوعارى اتاق الىپ جاتقاندا، سانىمدى قاعىپ، سابىرىمدى شاقىرعان تۇستارىم از بولعان جوق. كەزىندە قازاق راديوسىنا قانشا ءان جازدىم. بىراق، سول تۋىندىلار ارتىنان ءوشىرىلىپ وتىرعانىن كەيىن ءبىلدىم.
اتاققا قالاي قارايسىز؟
جاساعان ەڭبەق، توككەن تەرىڭ وزىنە ساي باعالانىپ جاتسا ونىڭ نەسى جامان.
قورقاتىنىڭىز نە؟
ونەردەگى پەندەشىلدىك.
وتباسى؟
جاۋاپكەرشىلىگى مول جارىم، التىنداي جۇلدىز، ايگەرىم اتتى قوس قارلىعاشىم بار. ولار ونەردەن گورى زاڭ سالاسىندا جۇمىس جاساۋدى قالادى. «اكەنىڭ كوڭىلى بالادا، بالانىڭ كوڭىلى دالادا» دەگەن سول ەكەن. سولاردىڭ تىلەۋىن تىلەپ جۇرەمىن.

قاجەت  انداس.

«Q-andas» اقپاراتتىق اگەنتتىگى.

دەرەكوز: «جەتىسۋ» گازەتى، № 116، 12 قازان 2013 جىل.

1 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 17
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз
تۇلعا تانۋ

«اققۋ اعاي» اتانعان ۇلاعاتتى ۇستاز

August 24, 2026
Төккен тердің қадірі
تۇلعا تانۋ

توككەن تەردىڭ قادىرى

June 11, 2026
Ұстаз ананың хаты
تۇلعا تانۋ

ۇستاز انانىڭ حاتى

June 3, 2026
Тағылымды тағдыр
تۇلعا تانۋ

تاعىلىمدى تاعدىر

May 15, 2026
«Апа, сен болмасаң»
تۇلعا تانۋ

«اپا، سەن بولماساڭ»

May 12, 2026
Бегзат өмір
تۇلعا تانۋ

بەگزات ءومىر

May 5, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz