جاز مەزگىلى جاستار ءۇشىن تەك تىنىعۋ ۋاقىتى عانا ەمەس، ەڭبەككە ارالاسىپ، ومىرلىك تاجىريبە جينايتىن ماڭىزدى كەزەڭ. اسىرەسە، العاشقى تابىسىن تاۋىپ، قوعامعا پايدالى ىسكە ۇلەس قوسۋعا ۇمتىلعان جاس بۋىن ءۇشىن بۇل مەزگىلدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. وسى باعىتتا تالدىقورعان قالاسىنىڭ مانساپ ورتالىعى جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزىپ، جۇزدەگەن جاستىڭ بولاشاعىنا جول اشىپ كەلەدى.
تالدىقورعان قالاسىنىڭ مانساپ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ازامات بولاتۇلى بالتابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، بيىل جۇمىس ىزدەۋ ماقساتىمەن ورتالىققا 5760 ازامات تىركەلگەن. ونىڭ ىشىندە 800-دەن استامى جاستار ساناتىنا جاتادى.
– جاستاردىڭ ەڭبەككە ەرتە ارالاسۋى ولاردىڭ بولاشاق كاسىبي قالىپتاسۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. سوندىقتان ءبىز تەك جۇمىس تاۋىپ بەرۋ ەمەس، ولاردىڭ ومىرلىك باعىتىن ايقىنداۋعا كومەكتەسۋدى دە باستى مىندەت سانايمىز، – دەيدى ازامات بولاتۇلى.
بۇگىندە تىركەلگەن ازاماتتاردىڭ 1210-ى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا تارتىلىپ، 550 ادام تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسقان. ال جۇمىسىنان ايىرىلۋىنا بايلانىستى 1389 ازامات الەۋمەتتىك جاردەماقى الىپ وتىر. ورتالىق ماماندارى تۇراقتى جۇمىسى بار ازاماتتاردىڭ زاڭسىز تۇردە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلۋىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن تۇراقتى مونيتورينگ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.
جازعى دەمالىس ۋاقىتىندا جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى قوعامدىق جۇمىستار. بۇل باعدارلاما ارقىلى جاستار قالانى اباتتاندىرۋ، الەۋمەتتىك مەكەمەلەرگە كومەك كورسەتۋ، مادەني جانە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى ءتۇرلى جۇمىسقا تارتىلادى.
– قوعامدىق جۇمىس جاستاردى تەك تابىس تابۋعا ەمەس، ەڭبەك تارتىبىنە، جاۋاپكەرشىلىككە، قوعامدىق ورتاعا بەيىمدەيدى. بۇل ۇلكەن ءومىر مەكتەبى، – دەيدى ورتالىق ديرەكتورى.
سوڭعى جىلدارى جاستار اراسىندا كەڭ سۇرانىسقا يە بولعان باعدارلامالاردىڭ ءبىرى «جاسىل ەل» ەڭبەك جاساعى. ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان بۇل جوبا ارقىلى جاستار تابيعاتتى قورعاۋ جۇمىستارىنا بەلسەندى قاتىسادى.
ازامات بولاتۇلىنىڭ سوزىنشە، باعدارلاماعا 16 مەن 35 جاس ارالىعىنداعى جاستار قابىلدانادى.
– «جاسىل ەل» جاي عانا ماۋسىمدىق جۇمىس ەمەس. بۇل تۋعان جەرگە دەگەن جاناشىرلىقتى قالىپتاستىراتىن ماڭىزدى باستاما. جاستار اعاش وتىرعىزىپ، ساياباقتاردى كوگالداندىرۋ ارقىلى ەل بولاشاعىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى، – دەيدى ول.
باعدارلاما اياسىندا جاستار ورمان القاپتارىن قالپىنا كەلتىرۋ، اعاش وتىرعىزۋ، كوگالداندىرۋ جانە ەكولوگيالىق اكتسيالارعا قاتىسادى. مۇنداعى جالاقى مولشەرى 85 مىڭ تەڭگە بولسا، قولعا بەرىلەتىن قاراجات 64 565 تەڭگەنى قۇرايدى. جۇمىس ماۋسىمى ماۋسىمنان تامىز ايىنا دەيىن جالعاسادى.
مانساپ ورتالىعى جاستارعا تەك ماۋسىمدىق جۇمىس ۇسىنىپ قانا قويماي، ولاردىڭ كاسىبي دامۋىنا باعىتتالعان بىرنەشە مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
سولاردىڭ ءبىرى جاستار پراكتيكاسى. بۇل باعدارلاما جوعارى وقۋ ورنى مەن كوللەدج تۇلەكتەرىنە العاشقى ەڭبەك تاجىريبەسىن جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. باعدارلاماعا قاتىسۋشىلاردىڭ جالاقىسى مەملەكەت تاراپىنان تولەنەدى.
– كوپ جاعدايدا جۇمىس بەرۋشىلەر تاجىريبەسى جوق جاستاردى جۇمىسقا قابىلداۋعا اسىقپايدى. جاستار پراكتيكاسى وسى ماسەلەنى شەشۋگە ارنالعان ءتيىمدى مۇمكىندىك، – دەيدى ازامات بالتابەكوۆ.
سونىمەن قاتار، جۇمىسسىز ازاماتتارعا ارنالعان قىسقا مەرزىمدى كاسىپتىك وقىتۋ باعدارلاماسى دا سۇرانىسقا يە. ءۇش ايدان اسپايتىن وقۋ كۋرستارى ارقىلى ازاماتتار جاڭا ماماندىق يگەرىپ، تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسۋعا مۇمكىندىك الادى. وقۋ كەزەڭىندە قاتىسۋشىلارعا ارنايى شاكىرتاقى تولەنەدى.
مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى كاسىپكەرلىك گرانتتار. بۇگىندە جۇمىسسىز ازاماتتار مەن الەۋمەتتىك وسال توپ وكىلدەرى ءوز كاسىبىن باستاۋ ءۇشىن 400 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە قايتارىمسىز گرانت الۋعا مۇمكىندىك يە.
باعدارلاما «ەڭبەك» مەملەكەتتىك جوباسى جانە «باستاۋ بيزنەس» اياسىندا جۇزەگە اسادى. گرانتقا جۇمىسسىز ازاماتتار، ءۇش جىلدان اسپاعان جەكە كاسىپكەرلەر، كوپبالالى جانە از قامتىلعان وتباسىلار، مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار، قانداستار، ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن بالا تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار مەن الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار قاتىسا الادى.
– مەملەكەت جاستارعا دا، كاسىپ باستايمىن دەگەن ازاماتتارعا دا ناقتى مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ەڭ باستىسى بەلسەندىلىك پەن تالاپ، – دەيدى ورتالىق باسشىسى.
حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار تەك ورتالىق قابىرعاسىندا عانا جۇرگىزىلمەيدى. بيىل تالدىقورعان قالاسىندا ءۇش ءىرى بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسى ۇيىمداستىرىلىپ، وعان 500-دەن استام ادام قاتىسقان. جارمەڭكە بارىسىندا جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىس ىزدەۋشىلەر اراسىندا تىكەلەي بايلانىس ورناتىلىپ، كوپتەگەن ازامات وزىنە لايىقتى قىزمەت تاپقان.
ورتالىقتان شالعاي ورنالاسقان اۋىل تۇرعىندارى دا نازاردان تىس قالعان جوق. جىل باسىنان بەرى ەركىن جانە وتەناي اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە ءۇش رەت جىلجىمالى مانساپ ورتالىعىنىڭ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلىپ، 50-دەن استام تۇرعىنعا مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا كەڭەس بەرىلگەن. حالىقتىڭ قۇقىقتىق جانە كاسىبي ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 600-دەن استام اقپاراتتىق بۋكلەت پەن بروشيۋرا تاراتىلعان.
بۇگىندە اقپاراتتىق ناسيحات جۇمىستارى دا جاڭا فورماتقا كوشكەن. «مانساپ جولى – سەنىڭ تابىسىڭ» اتتى ارنايى اۋديو-دجينگلدەر تالدىقورعان قالاسىنداعى «داۋلەت»، «كوك بازار»، «تسۋم»، «شاعان» جانە «ەۆرازيا» ساۋدا ورتالىقتارىندا تۇراقتى تۇردە بەرىلىپ كەلەدى.
– ءار ازامات مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بار ەكەنىن ءبىلۋى كەرەك. ءبىزدىڭ ماقسات مۇمكىندىكتى حالىققا جاقىنداتۋ، – دەيدى ازامات بولاتۇلى.
تالدىقورعان قالاسىنىڭ مانساپ ورتالىعى الداعى ۋاقىتتا دا جاستاردى ەڭبەككە باۋلىپ، ازاماتتاردىڭ كاسىبي الەۋەتىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرمەك.
ەڭبەك ادامدى شىڭدايتىن ۇلكەن مەكتەپ. ال جاستىق شاقتا ەڭبەككە ارالاسقان ازاماتتىڭ ەرتەڭگى ومىرگە سەنىمدى قادام باسارى انىق. سوندىقتان جازعى دەمالىستى ءتيىمدى پايدالانۋ جاستار ءۇشىن ۋاقىتشا تابىس قانا ەمەس، بولاشاققا سالىنعان بەرىك نەگىز.
قاجەت انداس،
«Q-Andas» اقپارات اگەنتتىگى.
