سۋسارقاننىڭ ناقتى ەسىمىنىنىڭ كىم ەكەنىن ەشكىم ايتىپ بەرە المايدى. بىراق، اۋىلداستار ونىڭ ايتقان اڭگىمەلەرىنە قاراپ سۋسارقان اتاپ كەتكەن. وعان ءوزى دە ريزا سياقتى. سۋسارقان اتانعان سايىن جانى كىرىپ، ءوڭى نۇرلانا تۇسەتىن. وسى كۇنگە دەيىن الدە كىمدەردىڭ سوزىنە سەنبەي، پىكىرىنە يلانباساق: «سۋسارقانشا جەلىپ كەتتىڭ عوي»، – دەپ كەكەتىپ الامىز. ءبىر قاراساڭ اۋزىنان ءبوزى تۇسكەن جۋاس ادام. قىرسىقتانسا كۇنى بويى سويلەمەي قويادى. ال ءبىر شەشىلسە، ەل بىلمەيتىن نەلەر سۇمدىق اڭگىمەلەردىڭ مايىن تامىزىپ تۇرىپ ايتىپ بەرەدى. بىراق ونىسىنىڭ ءبارى بىزگە وتىرىك سياقتى سەزىلەتىن. ءار رەت ايتاتىن وتىرىگىن تۇرلەندىرە تۇسەتىن. وكىنىشكە وراي، ول كەزدە سۋسارقان ايتقان اڭگىمەلەردى قالپىن بۇزباي جازىپ الاتىن ديكتافون، سمارتفون جوق ەدى. ال ءبىزدىڭ ارامىزدا ەستىگەنىن ساناسىنا قۇيىپ الاتىن بۇرىنعىنىڭ قۇيماقۇلاقتارى دا بولمادى. ءسويتىپ، سۋسارقاننىڭ كوپ وتىرىگى ۇمىتىلىپ كەتتى.
سۋسارقاننىڭ جۇرىسىنەن دە، تۇرىسىنان دا، كۇلكىسىنەن دە وتىرىكتىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇراتىن. ءبىر قىزىعى، ول ادام جينالعان جەرگە جولامايتىن. ويتكەنى، ول ادامداردان قورقاتىن. ونىڭ ءتاپ-ءتاتتى ءومىرىن دە، ىنتىماقتى وتباسىن دا سولار بۇلدىرگەن. جۇزىنەن كۇن كۇلىپ تۇراتىن زايىبىنان دا، ءسۇپ-سۇيكىمدى بالا-شاعاسىنان دا ايىرعان وسى ادامدار. ءبىر اكە، ءبىر شەشەدەن تۋعان 8 بالادان جالعىز ءتۇيىر بولىپ، جانى امان قالدى. ءبىر كەزدەرى ارالتوبە اۋىلىن جالماعان وبا مەن الاپات ورتتەن امان-ەسەن قالعان باۋىرلارىن ساياسات داۋىلى قىناداي قىرىپ تىندى. ءبىرىن جالعان جالامەن جازىقسىز اتتى، ءبىرىن ورايىن تاۋىپ اسپاققا استى، ەندى ءبىرىنىڭ ارتىنان ءتۇرى ادام، تۇرپاتى ايۋان تەكتەس اۋىلدىڭ يتتەرىن ايتاقتاپ ءجۇرىپ ەلدەن بەزدىرىپ، قۇسامەن ءولتىردى. سولاردىڭ ىشىندە جانى ءتىرى قالعانى جارىمەس سۋسارقان عانا. ەگەر ونىڭ ەسى دۇرىس بولسا، كوشەدەگى قاڭعىباس يتتەرمەن جۋىندىعا تالاسپاسا، جۇرتتان قالعان جىرتىق كيىمدەردى يىنىنە ىلە سالىپ، كورىنگەن جەرگە جاتا قالىپ، قور ەتە تۇسەتىن پارىقسىزدىعى، كوشە كەزىپ كەتە بەرەتىن قاڭعىباستىعى بولماسا وسىعان دەيىن ءتىرى جۇرمەستە ەدى. اكەمنىڭ: «اقىلدى ادام اقىماق بولىپ كورىنەدى» دەپ ايتىپ وتىراتىن ەسكەرتپەسىنىڭ استارىنا سۋسارقان كوز الدىما كەلگەن سايىن كوزىم جەتە تۇسەدى.
سۋسارقان ومىردە بولعان ادام. مەنىڭ اۋىلداستارىم ول كىسىنى ەسىنە تۇسىرە الادى. ولاردا بالا كۇنىنەن سۋسارقاننىڭ وتىرىگىن ەستىپ ءوستى. بىراق، ونىڭ ايتقان وتىرىكتەرىن ۇمىتىپ كەتكەن شىعار.
بىردە اكەم: «وسى سۋسارقاننىڭ وتىرىكتەرىن جازىپ قويشى، ءبىر كۇنى كەرەگى بولاپ قالار»، – دەپ تاپسىرعان سوڭ ونىڭ ءبىراز وتىرىگىن حاتقا ءتۇسىرىپ ەدىم. بىراق رەتتەپ جازۋعا ۋاقىتىم بولماي ءجۇر ەدى. ونىڭ ۇستىنە، بۇل وتىرىكتەردى وسىعان دەيىندە ءبىر نەشە مارتە جازۋعا ۇقتالدىم. بىراق قالامىم جۇرمەدى، شامام جەتپەدى، ويىم ورنىقپادى. سويتسەم، ومىردەن كورگەن-بىلگەنىم مەن كوكەيگە تۇيگەندەرىم سۋسارقاننىڭ دەڭگەيىنە جەتپەي جاتقان ەكەن عوي. سودان كەيىن «ۋاقىتىم جوق» دەپ ءوزىمدى الداۋسىراتىپ كەلىپپىن. تاعى ءبىر جاعىنان، سول كەزدە سۋسارقان ايتقان اڭگىمەلەردى وتىرىك دەپ قانا قابىلداپ، ءماز بولاتىنبىز. سويتسەك، ونىڭ وتىرىكتەرىنىڭ استارىندا جاتقان اقيقاتتاردىڭ بار ەكەنىن بايقاماپپىز. سول جازىپ قويعاندارىمدى ەندى سىزدەرگە ايتىپ بەرەيىن.
جولبارىس اۋلاۋ
ءبىر جولى كورشى اۋىلداعى شاياحمەت ەكەۋمىز شولۋتىنىڭ تاۋىنان اڭ قاراۋعا اتتاندىق. استىمدا توپاي كوكتىڭ جاراپ تۇرعان كەزى، – دەپ باستادى اڭگىمەسىن. توپاي كوگى دە مىڭ بولعىر جانۋار ەدى. قامشىمەن توپەلەپ جاتسا دا اياعىن كىبىرتىكتەپ ازەر باساتىن. بىراق توپاي كوكتىڭ شاباندىعى وعان جەلدەي ەسىپ جۇرگەندەي سەزىنەتىن.
شولۋتىعا جەتكەن سوڭ شاياحمەت ماعان:
– سەن سايدى قۇلداپ ەلىك، تاۋەشكىنى ۇركىتىپ قۋ، مەن جوتادا وتىرىپ اتا بەرەمىن، – دەدى.
مەن ماقۇل بولىپ، سايدى قۇلداپ جۇرە بەردىم. الدىمنان قالىڭ بۇتا-بۇرگەن قاپتاعان قالىڭ اعاشتى الاڭقاي كەزدەستى. ول جەردە ونە-بويى شىبار الا اڭ ۇيىقتاپ جاتىر. شىلدەنىڭ شىلىڭگىر ىستىعىنا ماۋجىراپ، بالبىراپ ۇيىقتاپ كەتكەن ەكەن. ۇيقىسىن بۇزبايىن دەپ ءبىر ويلادىم دا، كوڭىلىمە تاعى ءبىر قۇلىق كىرە قالدى. بىلدىرمەي بارىپ، ۇستىنە قارعىپ ءمىندىم. شىرت ۇيقىدا جاتقان اڭ شوشىپ وياندى دا، جان ۇشىرىپ جۇگىرە جونەلدى. جوتالاپ قاشادى، قابىرعالاي جۇگىرەدى. مەنى ۇستىنەن تۇسىرمەك بولىپ، بارىن سالىپ كوردى. الگى جوتادا تۇرىپ اتاتىن شاياحمەتتىڭ ءوزى قاشىپ ءجۇر. وعان دا جان كەرەك ەكەن، قاي بۇرىشقا تىعىلىپ قالعانىن بىلمەي قالدىم. دەگەنمەن، كوڭىلىم جۇمساق اداممىن عوي. اتاتىن مەرگەنىم اۋلاق كەتىپ، استىمداعى اڭنىڭ ابدەن بەرەكەسى قاشقانىن كورگەن سوڭ جانىم اشىپ، جولاي كەزدەسكەن ءبىر اعاشقا سەكىرىپ شىقتىم دا قالىپ قويدىم.
قاۋىپ سەيىلگەن سوڭ شاياحمەت پايدا بولا كەتتى:
– اللا، سۋسەكە-اۋ، امانسىڭ با؟ – دەپ قاپسىرا قۇشاقتاي الدى.
نە، جەتتى، ەي، – دەپ اڭتارىلدىم.
– سۋسەكە-اۋ، بايقامادىڭ با؟ ماناعى جولبارىس ەمەس پە؟، – دەپ جاعاسىن ۇستايدى. ەگەر مەنى جولبارىس جۇتىپ قويسا سول كورىنبەگەن كۇيىندە قاراسىن باتىراتىن ءتۇرى بار. سودان باستاپ، شاياحمەتتىڭ وتىرىگىنە سەنبەيتىن بولدىم. بىراق، جۇرت سودان بىلاي بۇل سايدى سۋسارقان جولبارىس سوققان ساي دەپ اتاپ كەتتى، – دەپ توقتادى.
ول كەزدە ءبىز سۋسارقاننىڭ ايتقانىنا يمانداي سەنەتىنبىز. ويتكەنى، بالامىز عوي. ۇلكەندەر تەك كوڭىلى تازا بالالاردى الداۋعا مىقتى.
راسىندا، ومىردە اڭقاۋ، اقپەيىل، قۇلىق-سۇمدىقتان تازا ادامداردى قاۋىپكە يتەرىپ قويىپ، امان قالسا، اينالاسىنان تابىلاتىن، قاتەرگە ۇشىراسا، ماڭ قاراسىن كورسەتپەي كەتەتىن ادامدار كوپ-اق. مۇمكىن، سۋسارقان سول قيسىنسىز تىرلىكتى بىزگە ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن دە وتىرىك ايتۋعا ءماجبۇر بولعان شىعار.
قاجەت انداس،
«Q-andas» اقپاراتتىق اگەنتىگى.
دەرەككوز: https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1727342
جالعاسى بار…











