Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت قاجەت اقپارات

شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ

عىلىمي-اعارتۋشىلىق قىزمەتى

admin
2026/09/14
قاجەت اقپارات, كونفەرەنتسيا
0
شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ

اڭداتپا: ماقالادا شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قۇرىلۋ تاريحى، قور جۇيەسى، ەكسپوزيتسيالىق قۇرىلىمى جانە عىلىمي-اعارتۋشىلىق قىزمەتى قاراستىرىلادى. مۋزەيدىڭ شەلەك ءوڭىرىنىڭ ارحەولوگيالىق، ەتنوگرافيالىق، تابيعي جانە تاريحي-مادەني مۇراسىن جيناقتاۋ، ساقتاۋ، زەرتتەۋ مەن ناسيحاتتاۋداعى ورنى ايقىندالادى. ەكسپوزيتسيالاردى ۇيىمداستىرۋدا زاتتاي جانە جازباشا دەرەكتەردى سالىستىرۋدىڭ، تاريحي كەزەڭدەردىڭ حرونولوگيالىق جۇيەسىن ساقتاۋدىڭ ماڭىزى كورسەتىلەدى. سونىمەن قاتار مۋزەي قىزمەتىن تسيفرلاندىرۋ، قور ماتەريالدارىن عىلىمي كاتالوگكە ەنگىزۋ جانە جاڭا ەكسپوزيتسيالىق جوبالار ازىرلەۋ جونىندە ۇسىنىستار بەرىلەدى.
كىلت سوزدەر: شەلەك، تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى، مۋزەي قورى، ەكسپوزيتسيا، تاريحي مۇرا، ارحەولوگيا، ەتنوگرافيا، ۇلى جىبەك جولى، ولكەتانۋ.

كىرىسپە
مۋزەي – تاريحي جادتى ساقتايتىن، وتكەن داۋىرلەردەن جەتكەن زاتتاي جانە جازباشا دەرەكتەردى جيناقتاپ، زەرتتەپ، كوپشىلىككە تانىستىراتىن مادەني-عىلىمي مەكەمە. اسىرەسە وڭىرلىك مۋزەيلەردە رەسپۋبليكالىق قورلاردا كەزدەسە بەرمەيتىن جەرگىلىكتى قۇجاتتار، فوتوسۋرەتتەر، تۇرمىستىق بۇيىمدار، اۋىزشا تاريح ماتەريالدارى مەن بەلگىلى تۇلعالارعا قاتىستى دەرەكتەر ساقتالادى.
شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى ءوڭىردىڭ تاريحى، مادەنيەتى، تابيعاتى جانە قوعامدىق ءومىرى تۋرالى قۇندى ماتەريالداردى جيناقتاعان ماڭىزدى مادەني ورتالىقتاردىڭ ءبىرى. ونىڭ ەكسپوزيتسيالارىندا ەجەلگى داۋىردەن تاۋەلسىزدىك كەزەڭىنە دەيىنگى تاريحي ۇدەرىستەر قامتىلعان.
زەرتتەۋدىڭ ماقساتى – شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحىن، قور جانە ەكسپوزيتسيالىق جۇيەسىن، عىلىمي-زەرتتەۋ مەن اعارتۋشىلىق قىزمەتىن تالداۋ. زەرتتەۋ بارىسىندا تاريحي-سيپاتتامالىق، سالىستىرمالى، حرونولوگيالىق جانە دەرەكتانۋلىق ادىستەر قولدانىلدى.
ۇلى جىبەك جولى جانە شەلەك ءوڭىرى
VIII–XIII عاسىرلار ارالىعىندا ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى حالىقارالىق ساۋدانىڭ دامۋى جەتىسۋ وڭىرىندەگى قالالار مەن قونىستاردىڭ وركەندەۋىنە ۇلكەن اسەر ەتتى.
جىبەك جولىنىڭ ءبىر تارماعى ىلە اڭعارىن وڭتۇستىك-باتىستان سولتۇستىك-شىعىسقا قاراي كەسىپ ءوتتى. ول قازىرگى قاسكەلەڭ مەن الماتى اۋماقتارىنداعى قالاشىقتار ارقىلى تالعار ماڭىنداعى ورتاعاسىرلىق تالحيز قالاسىنا جەتكەن.
تالحيزدەن كەيىن ساۋدا جولى بىرنەشە باعىتقا بولىنگەن. ونىڭ وڭتۇستىك باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەسىك، تۇرگەن جانە شەلەك ارقىلى قورعاس پەن المالىققا قاراي وتكەن.
ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر بارىسىندا ەسىك، تۇرگەن، لاۆار جانە شەلەك اۋماقتارىنان ەجەلگى جانە ورتاعاسىرلىق قونىستاردىڭ ورىندارى انىقتالعان. بۇل قالالار مەن كەنتتەر ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى ساۋدا، قولونەر جانە ەگىنشىلىك ورتالىقتارى قىزمەتىن اتقارعان.
شەلەك وڭىرىنەن تابىلعان كونە زاتتار جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ساۋدا قاتىناستارىنا، قولونەرگە جانە وتىرىقشى شارۋاشىلىققا قاتىسقانىن دالەلدەي الادى. مۋزەيدە ساقتالعان ارحەولوگيالىق جادىگەرلەردى ارنايى مامانداردىڭ قاتىسۋىمەن قايتا زەرتتەپ، عىلىمي سيپاتتامالارىن تولىقتىرۋ قاجەت.
شەلەك اتاۋىنىڭ شىعۋ توركىنى
شەلەك اتاۋىنىڭ شىعۋىنا قاتىستى بىرنەشە نۇسقا بار. زەرتتەۋشى ن. سارعوجاەۆ شەلەك وزەنىنىڭ بويىندا شىلىك پەن تەرەك اعاشتارىنىڭ كوپ وسۋىنە بايلانىستى بۇل اۋماق العاشىندا «شىلىك» اتالىپ، كەيىن اتاۋ «شەلەك» تۇرىنە وزگەرۋى مۇمكىن دەگەن بولجام كەلتىرەدى.
حالىق اۋزىنداعى ءبىر نۇسقادا ەلدى مەكەن اتاۋى شەلەك باتىردىڭ ەسىمىمەن بايلانىستىرىلادى. ەكىنشى ءبىر اڭگىمەدە وزەننەن سۋ الۋعا بارعان ايەلدىڭ شەلەگى اعىپ كەتىپ، ونىڭ وزگەلەردى كومەككە شاقىرۋىنان «شەلەك» اتاۋى پايدا بولعانى ايتىلادى.
بۇل نۇسقالاردىڭ ارقايسىسى جەكە عىلىمي زەرتتەۋدى قاجەت ەتەدى. اتاۋدىڭ شىعۋ توركىنىن انىقتاۋ ءۇشىن تاريحي قۇجاتتاردى، كونە كارتالاردى، لينگۆيستيكالىق مالىمەتتەردى جانە اۋىزشا دەرەكتەردى سالىستىرا قاراستىرۋ قاجەت.
مۋزەي قىزمەتكەرلەرى تاريحشىلار، ءتىل ماماندارى جانە ولكەتانۋشىلارمەن بىرلەسىپ، شەلەك اتاۋىنىڭ پايدا بولۋىنا قاتىستى دەرەكتەردى جۇيەلەۋى ءتيىس.
شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ قۇرىلۋ تاريحى
شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى 1981 جىلى قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قاۋلىسىمەن قازىرگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيىنىڭ فيليالى رەتىندە قۇرىلدى. مۋزەيدىڭ اشىلۋى شەلەك ءوڭىرىنىڭ تاريحي، مادەني جانە رۋحاني مۇراسىن جيناقتاپ، ءبىر ورتالىقتا ساقتاۋ قاجەتتىلىگىمەن بايلانىستى بولدى.
مۋزەي ورنالاسقان عيماراتتىڭ ءوزى دە تاريحي نىسانداردىڭ ءبىرى سانالادى. عيمارات 1902 جىلى جەكە تۇرعىن ءۇي رەتىندە سالىنعان. 1935–1965 جىلدارى مۇندا اباي اتىنداعى ورتا مەكتەپ، 1965–1972 جىلدارى مەكتەپ-ينتەرنات، ال 1972–1979 جىلدارى اۋداندىق وقۋ بولىمدەرى ورنالاسقان.
وسىلايشا، قازىرگى مۋزەي عيماراتى XX عاسىر بويى شەلەك ءوڭىرىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە قوعامدىق ومىرىمەن تىعىز بايلانىستى قىزمەت اتقاردى. عيماراتتىڭ ءار كەزەڭدەگى تاريحىن زەرتتەۋ ارقىلى اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك جانە مادەني دامۋ ەرەكشەلىكتەرىن دە بايقاۋعا بولادى.
2009 جىلى مەملەكەتتىك «جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا مۋزەي عيماراتىنا كۇردەلى جوندەۋ جاسالىپ، رەستاۆراتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلدى. جوندەۋدەن كەيىن مۋزەيدىڭ ىشكى ەكسپوزيتسيالىق كەڭىستىگى جاڭارتىلىپ، قور ماتەريالدارىن تالاپقا ساي ورنالاستىرۋعا مۇمكىندىك تۋدى.
مۋزەيدىڭ اشىلۋى مەن قالىپتاسۋىنا ورىنبەتوۆا الماگۇل ابيىرقىزى، ۆولكوۆا الەۆتينا يۆانوۆنا، سەڭگىربەكوۆا گۇلنار جانە باسقا دا ازاماتتار ءوز ۇلەستەرىن قوستى.
1992 جىلدان باستاپ مۋزەيگە جەكە شتات ءبولىنىپ، ديرەكتور قىزمەتىنە ابدۋۆايت سايدۋللاەۆ تاعايىندالدى. 2004–2009 جىلدارى مۋزەيدى جەتپىسباي بالتاشۇلى سىدىقباەۆ، 2009–2010 جىلدارى وراز بۋراشەۆ، 2010–2012 جىلدارى مادي ماديارۇلى بەكتاسوۆ باسقاردى. 2014 جىلعى 8 قاڭتاردا ەلۆيرا قاناتبەكقىزى قاناتبەك مۋزەي مەڭگەرۋشىسى بولىپ تاعايىندالدى.
مۋزەي جۇمىسىنىڭ قالىپتاسۋىنا گ.ب. باحاموۆ، ي.ن. ۋسمانوۆ، ساعىمبەكوۆا، قۇتپانوۆا جانە باسقا دا ازاماتتار ۇلەس قوستى. ولار مۋزەي قورىن تولىقتىرۋ، ءوڭىر تاريحىنا قاتىستى ماتەريالدار جيناۋ، تۇرعىندارمەن جانە مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن بايلانىس ورناتۋ باعىتىندا ەڭبەك ەتتى.
2018 جىلدىڭ شىلدە ايىنان باستاپ مۋزەيگە ەردوس قاليبەكۇلى داركەنباەۆ باسشىلىق ەتتى. ءار كەزەڭدەگى باسشىلار مەن قىزمەتكەرلەر مۋزەي عيماراتىنىڭ ساقتالۋىنا، قوردىڭ تولىقتىرىلۋىنا جانە مادەني-اعارتۋشىلىق جۇمىستىڭ دامۋىنا ىقپال ەتتى.
مۋزەي قورىنىڭ قالىپتاسۋى
مۋزەي العاش اشىلعان كەزدە ونىڭ قورىندا شامامەن 150 جادىگەر بولعان. كەيىن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ، ولكەتانۋشىلاردىڭ، سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنىڭ، ءبىلىم مەن مادەنيەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قولداۋىمەن مۋزەي قورى بىرتىندەپ تولىقتى.
قازىرگى كەزدە مۋزەيدە 2500-گە جۋىق جادىگەر ساقتالعان. ولاردىڭ قاتارىندا:
– ارحەولوگيالىق بۇيىمدار؛
– كونە ەڭبەك قۇرالدارى؛
– تۇرمىستىق زاتتار مەن ىدىس-اياقتار؛
– زەرگەرلىك بۇيىمدار؛
– ەتنوگرافيالىق زاتتار؛
– تاريحي قۇجاتتار؛
– فوتوسۋرەتتەر مەن البومدار؛
– سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىنىڭ جەكە زاتتارى؛
– ءبىلىم، عىلىم جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرىنە قاتىستى ماتەريالدار بار.
مۋزەيدەگى ءاربىر جادىگەردىڭ وزىندىك تاريحى مەن عىلىمي قۇندىلىعى بار. جادىگەردىڭ ماڭىزى ونىڭ سىرتقى كورىنىسىمەن نەمەسە جاسالۋ مەرزىمىمەن عانا انىقتالمايدى. ونىڭ كىمگە تيەسىلى بولعانى، قانداي جاعدايدا قولدانىلعانى، قانداي تاريحي وقيعامەن بايلانىستى ەكەنى جانە مۋزەيگە قالاي تاپسىرىلعانى دا زەرتتەلۋى ءتيىس.
ءار جادىگەرگە عىلىمي تولقۇجات تولتىرىلىپ، ونىڭ اتاۋى، ماتەريالى، ولشەمى، جاسالۋ تەحنيكاسى، ساقتالۋ جاعدايى، شىعۋ تەگى جانە تاريحي مازمۇنى كورسەتىلۋى قاجەت. وسىنداي عىلىمي سيپاتتاما جاسالعاندا عانا مۋزەيلىك زات تولىققاندى تاريحي دەرەككە اينالادى.
مۋزەي قورىن تولىقتىرۋ جۇمىستارى الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسۋى ءتيىس. بۇل ءۇشىن اۋىل تۇرعىندارىمەن، مەكتەپتەرمەن، مادەنيەت مەكەمەلەرىمەن، ولكەتانۋشىلارمەن جانە تاريحي تۇلعالاردىڭ ۇرپاقتارىمەن تۇراقتى بايلانىس ورناتۋ ماڭىزدى.
مۋزەي ەكسپوزيتسياسىن عىلىمي ۇيىمداستىرۋ
مۋزەي ەكسپوزيتسياسىن ۇيىمداستىرۋدا عىلىمي ءتاسىل نەگىزگى ورىندا بولۋى ءتيىس. ەكسپوزيتسياعا قويىلاتىن زاتتاردى تەك سىرتقى تارتىمدىلىعىنا قاراي تاڭداۋ جەتكىلىكسىز. ءاربىر جادىگەر بەلگىلى ءبىر تاريحي كەزەڭدى، قۇبىلىستى نەمەسە تۇلعانى ناقتى دەرەكتەر نەگىزىندە سيپاتتاۋى قاجەت.
ەكسپوزيتسيانى عىلىمي ۇيىمداستىرۋدىڭ نەگىزگى قاعيدالارىنا مىنالار جاتادى:
– تاريحي شىنايىلىق؛
– حرونولوگيالىق جۇيەلىلىك؛
– تاقىرىپتىق تۇتاستىق؛
– زاتتاي جانە جازباشا دەرەكتەردىڭ سايكەستىگى؛
– عىلىمي تۇسىندىرمەنىڭ انىقتىعى؛
– كوركەمدىك شەشىم مەن تاريحي مازمۇننىڭ ۇيلەسىمدىلىگى.
ءبىر تاريحي كەزەڭگە جاتاتىن جادىگەردى باسقا داۋىرگە قاتىستى ماتەريالدارمەن ارالاستىرىپ كورسەتۋ كورەرمەننىڭ تاريحي تۇسىنىگىن بۇرمالاۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءار زاتتىڭ جاسالۋ مەرزىمىن، شىعۋ ورتاسىن جانە تاريحي قىزمەتىن انىقتاۋ ماڭىزدى.
زاتتاي دەرەكتەردى جازباشا قۇجاتتارمەن، فوتوسۋرەتتەرمەن جانە اۋىزشا مالىمەتتەرمەن سالىستىرىپ زەرتتەۋ قاجەت. بىرنەشە دەرەككوز ارقىلى راستالعان مالىمەت قانا مۋزەي ەكسپوزيتسياسىنا عىلىمي تۇجىرىم رەتىندە ەنگىزىلۋى ءتيىس.
ەكسپوزيتسيالاردا كارتالار، ماكەتتەر، مودەلدەر، ديورامالار، كوللاجدار جانە گرافيكالىق رەكونسترۋكتسيالار پايدالانىلۋى مۇمكىن. ولار كورەرمەنگە تاريحي وقيعانى نەمەسە ورتانى بەينەلى تۇردە تۇسىندىرۋگە كومەكتەسەدى. دەگەنمەن قوسىمشا كورنەكىلىك قۇرالدارى تۇپنۇسقا جادىگەردىڭ ورنىن الماستىرماۋى كەرەك.
اڭىزدار مەن اۋىزشا دەرەكتەردى پايدالانۋ
شەلەك وڭىرىنە قاتىستى كوپتەگەن اڭىز، شەجىرە جانە اۋىزشا اڭگىمەلەر ساقتالعان. ولار جەرگىلىكتى حالىقتىڭ تاريحي جادىن، دۇنيەتانىمىن جانە وتكەن وقيعالارعا بەرگەن باعاسىن كورسەتەدى.
الايدا اۋىزشا دەرەكتەردى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋ كەزىندە ولاردىڭ شىنايىلىعى تەكسەرىلۋى ءتيىس. اڭىزداعى مالىمەتتەر ارحيۆ قۇجاتتارىمەن، ارحەولوگيالىق ماتەريالدارمەن، كونە كارتالارمەن جانە جازبا دەرەكتەرمەن سالىستىرىلۋى قاجەت.
عىلىمي تۇرعىدان دالەلدەنبەگەن اڭىزدار تاريحي فاكت رەتىندە ەمەس، حالىق جادىندا ساقتالعان نۇسقا رەتىندە ۇسىنىلعانى دۇرىس. بۇل ءتاسىل مۋزەي ەكسپوزيتسياسىنىڭ عىلىمي دەڭگەيىن تومەندەتپەي، جەرگىلىكتى اۋىزشا مۇرانى دا ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
شەلەك ءوڭىرىنىڭ كونە تاريحى
شەلەك ءوڭىرى ەجەلدەن ادامنىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى اۋماقتاردىڭ ءبىرى بولعان. وزەن اڭعارلارى، تاۋ بوكتەرلەرى مەن قۇنارلى جازىقتار مال شارۋاشىلىعىنىڭ، ەگىنشىلىكتىڭ جانە قولونەردىڭ دامۋىنا جاعداي جاساعان.
جەتىسۋ جەرىن مەكەندەگەن ەجەلگى تايپالار وزەندەرگە جاقىن اۋماقتارعا قونىستانىپ، مال شارۋاشىلىعىمەن قاتار سۋارمالى ەگىنشىلىكپەن اينالىسقان. ولار كەنتتەر مەن قالالار تۇرعىزىپ، ساۋدا جولدارىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتكەن.
شۋ، تالاس، كوكسۋ، اقسۋ، قاراتال، ۇسەك، شەجىن، قورعاس جانە باسقا وزەندەردىڭ ماڭىنداعى قونىستار جەتىسۋداعى ەجەلگى جانە ورتاعاسىرلىق مادەنيەتتىڭ دامۋىنا نەگىز بولدى.
ءوڭىردىڭ كونە تاريحى ساق داۋىرىنە دەيىن بارادى. كەيىنگى ەرتە ورتا عاسىرلاردا التايدان اتىراۋعا دەيىنگى كەڭ اۋماقتا تۇرىك، باتىس تۇرىك، تۇرگەش جانە قارلۇق قاعاناتتارى ءومىر ءسۇردى. باتىس تۇرىك قاعاناتىنىڭ نەگىزگى ساياسي جانە مادەني ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى جەتىسۋ اۋماعىندا ورنالاسقان.
ورتاعاسىرلىق قالا مادەنيەتى ساقتار مەن ۇيسىندەردەن جالعاسقان شارۋاشىلىق جانە مادەني داستۇرلەردى ودان ءارى دامىتتى. مال شارۋاشىلىعى، ەگىنشىلىك، قولونەر جانە ساۋدا ءوزارا ساباقتاسىپ، جەتىسۋدا قالالىق مادەنيەتتىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتتى.
مۋزەي قىزمەتىن تسيفرلاندىرۋ
قازىرگى ۋاقىتتا مۋزەي جۇمىسىن تسيفرلاندىرۋ تاريحي مۇرانى ساقتاۋدىڭ جانە كوپشىلىككە تانىتۋدىڭ ماڭىزدى باعىتىنا اينالىپ وتىر.
شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ Facebook جانە Instagram الەۋمەتتىك جەلىلەرىندە جەكە پاراقشالارى بار. بۇل پاراقشالار ارقىلى مۋزەي جاڭالىقتارى، كورمەلەر، جادىگەرلەر جانە مادەني شارالار تۋرالى اقپارات تاراتىلادى.
الايدا تسيفرلاندىرۋ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى اقپاراتپەن عانا شەكتەلمەۋى ءتيىس. مۋزەي قورىنداعى جادىگەرلەردىڭ تولىق ەلەكتروندىق كاتالوگىن جاساۋ قاجەت.
ەلەكتروندىق كاتالوگتە ءاربىر جادىگەردىڭ:
– ساپالى فوتوسۋرەتى؛
– اتاۋى؛
– عىلىمي سيپاتتاماسى؛
– جاسالعان مەرزىمى؛
– ماتەريالى مەن ولشەمى؛
– ساقتالۋ جاعدايى؛
– شىعۋ تاريحى؛
– مۋزەيگە تاپسىرعان تۇلعا تۋرالى مالىمەت؛
– ينۆەنتارلىق ءنومىرى كورسەتىلۋى ءتيىس.
سونىمەن قاتار ۆيرتۋالدى ەكسكۋرسيالار، ءۇش ولشەمدى مودەلدەر، ينتەراكتيۆتى كارتالار جانە QR-كود ارقىلى اشىلاتىن اقپاراتتىق پاراقتار ازىرلەۋگە بولادى.
مۇنداي تسيفرلىق جوبالار مۋزەي ماتەريالدارىن شالعايداعى مەكتەپتەر مەن زەرتتەۋشىلەرگە قولجەتىمدى ەتەدى.
پايدالانىلعان ادەبيەتتەر:
1. مادياروۆ، ساكەن. اۋىلىم – التىن بەسىگىم. – الماتى: قاينار، 1989. – 140 ب.سارعوجاەۆ ن.
2. شەلەگىم مەن ەسىگىم – جەرۇيىعىم بەسىگىم: تاريحي-دەرەكتى عۇمىرناما. – الماتى: ءبىلىم، 2001. – 328 ب.توقاەۆ ق.-ج.ك. تاۋەلسىزدىك بارىنەن قىمبات. – 2021.
3. سارعوجاەۆ، نۇرسادىق. التىن ادام اتامەكەنى: تاريحي-دەرەكتى اۋدان شەجىرەسى. – الماتى: تنك 2030، 2008. – 375 ب.
4. ا 67 انداس ق. جەرۇيىق مەكەن. كىتاپ-البوم. – الماتى، «تايماس» باسپا ءۇيى، 2014. – 200 ب.، قازاقشا.ءىSBN 978-601-264-127-1

الماسبەك ق.
«الماتى وبلىسى مۋزەيلەر بىرلەستىگى» مكقك شەلەك تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيى
Kuanali. almasbek@

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 13
Өлке тарихы ұрпаққа аманат
قاجەت اقپارات

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026
ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»
قاجەت اقپارات

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026
Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?
قاجەت اقپارات

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026
Qandas.kz сайтындағы өлкетану мақалаларын ағылшын тіліне аудару негіздері
قاجەت اقپارات

Qandas.kz سايتىنداعى ولكەتانۋ ماقالالارىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋ نەگىزدەرى

October 8, 2026
Жетісу мен Ертіс өңірінің археологиялық және сакралды мұрасы
قاجەت اقپارات

جەتىسۋ مەن ەرتىس ءوڭىرىنىڭ ارحەولوگيالىق جانە ساكرالدى مۇراسى

September 30, 2026
Ұлттық парк мұражайы: табиғатқа танымдық саяхат
قاجەت اقپارات

ۇلتتىق پارك مۇراجايى: تابيعاتقا تانىمدىق ساياحات

September 29, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz