Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت قاجەت دەرەك

كروپاتكين جەتىسۋعا كەلدى

admin
2026/08/31
قاجەت دەرەك
0
Кропаткин Жетісуға келді

الماتى ق. 1926 ج.

… كوميسسارلار جاسالىپ، جەر-جەردەن قاشاقتاردى تاماقتاندىراتىن ورىندار اشتى. قازاقتاردان جينالعان جاردەمدى جەتكىزۋگە، ۇلەستىرۋگە دەلدالدىق قىلدى. مۇنداي قاشاقتاردى قارسى الاتىن ورىنداردىڭ ۇلكەنى قىرعىزدار ءۇشىن قاراقولدا اشىلدى. بىراق سول 1917 جىلدا دا قازاق-قىرعىز شىعىنىنىڭ ەسەبى الىنعان جوق.
قازان ايىنىڭ ىشىندە تۇركىستان گەنەرال-گۋبەرناتورى كۋروپاتكين جەتىسۋعا كەلدى. كۋروپاتكين جەتىسۋداعى كوتەرىلىستى باسۋ تۋرالى تىعىز رەتتە جەتىسۋلىقتارىن، اسكەر كۇشتەرىن، ءوزى نۇسقاپ تۇرعان بولاتىن. اقىرى جەتىسۋعا ول ءوزى كەلدى. ول جۇرگەندە جولشىباي ورىس حالقى نان-تۇز الىپ شىعىپ، ونىڭ اياعىن قۇشىپ جىلادى، قوڭىراۋ قاعىپ قۇرمەت قىلدى. قازاقتار الدىنان ءۇي تىگىپ، ات الىپ شىعىپ «جارىم پاتشامىز» دەپ تاباننان تىك تۇرا قۇرمەت ەتتى. قول قۋسىرىپ كەشىرىم سۇرادى. سوندىقتان كۋروپاتكيننىڭ الدىنان شىققان، قالقامىس ەلىندەگى قاسقاراۋ رۋىنىڭ ءبىر اقساقالى بىلاي دەيدى: «كۋرەپەتكەن گەنەرال كەلە جاتىر دەگەن سوڭ ءۇش بولىس ەلدىڭ «باسكوتەرەرى» ءۇي تىگىپ، ات الىپ قوردايدان الدىنان شىقتى. الماتىداعى فولباۋم دا قوردايدان الدىنان شىققان ەكەن. بىزگە قالقامىس پەن قورداي اراسىندا جولىقتى. اۆتوموبيلمەن كەلىپ، بەكەتكە ءتۇستى. قاسىندا تىنىشباەۆ دەگەن نايمان جىگىت بار ەكەن. بەكەتكە ءبىراز توقتادى. ءۇش بولىس ەلدىڭ ساباعى تۇگەلىمەن جينالعان ەدى، قالىڭ قاراقۇرىق كىسى بولدى. ادام سويلەپ، جاۋاپ قاتۋعا جارامادى. سوندا كەراپاتكين تۇرىپ، «نە ايتامىز؟» دەدى. سوندا مەن تۇرىپ: «تاقسىر! ۇلىعىمىز! پاتشاعا قارسىلىق قىلعاندار قاشىپ-پىسىپ ءجۇر. قالعان جۇرتىڭىز «قۇداي ءبىر، اق پاتشا ءبىر» دەپ قاراپ تۇرمىز» دەدىم. «جاقسى» كىسى ەكەن. «ءيا، پاتشاعا قارسىلىق قىلعان بۇزىقتاردىڭ قاتتى جازاسىن بەرەمىز. سەندەر بۇلىنبەي جىگىتتەرىڭدى بەرە بەرىڭدەر» دەدى دە ءجۇرىپ كەتتى.
كۋروپاتكين كەلىپ جەتىسۋداعى كوتەرىلىستى زەرتتەپ، ونىڭ تۇبىنەن قالدىعىن جوعالتۋعا جيناقى كىرىستى. ونىڭ جالپى ءبىر جيىندا سويلەگەندە، بىلاي دەپ ءسوز باستاعانى بار.
«قاسقىرلاردىڭ باستىقتارىن ۇستاۋ وتە كەرەك-ءتى، قالعان قويدىڭ كوپشىلىگىنىڭ كۇناسىن كەشسە دە بولادى. وسى جونىندە مەن پاتشاعا قاراقول جانە پىشپەكتىڭ قىرعىزىنا كەشىرىم بولمايدى. ولارعا بولىستارى (ەلى) تۇگەلىمەن اۋىز جازا بۇيىرىلادى. ىستىقكولدىڭ بارلىق وڭىرلەرى، كەبەن ولكەسى تۇگەلىمەن قىرعىزدان الىنادى. تەنتەك قىرعىزدار نارىن ولكەسىنە ايدالادى. بۇل اۋىر جازا – كوتەرىلىسشىلەردى جەردەن ايىرۋ، ولارعا ۇلكەن ساباق بولادى. قايبىر كوتەرىلىس اسا كۇشتى بولماعان جەرلەردە، وندا اپاتشىلىقتى قولدان ىستەپ قوقىراقتاي بەرۋگە بولماس. جەتىسۋدى باسقان قايعى ۇلكەن-اق. بىراق شاتاقتى كوبەيتىپ، ونى مولايتا بەرۋدىڭ قاجەتى جوق» دەگەن.
كۋروپاتكين الماتىدا تۇرىپ قازاق اسكەرگە جىلدام الىنۋىنا، اسكەردى تارتىپتەۋ تۋرالى، كازاك–ورىستى جايلاستىرۋ، شابىلعان ورىستارعا تەز جاردەم بەرۋ، وكىمەت ءىسىن رەتتەۋ، قازاق-قىرعىزدىڭ كوڭىلىن باسۋ، كوتەرىلىسكە قاتىسقان قازاق-قىرعىزداردى جازالاۋ، جالپاق ەلدەردى قونىس اۋدارتۋ، كوتەرىلىستىڭ قالعان سارقىنشاقتارىن تۇپتەپ قۇرتۋ تۋرالى مىقتاپ شارا قولداندى. جوعارىدا ءوزى ايتقانداي، قاراقولدىڭ ۋەزىنەن (ىستىقكول الابى) قىرعىز تۇگەل ءسۇرىلىپ، نارىن ولكەسىنە جەر اۋدارىلىپ، جەكە نارىن ۋەزى جاسالادى. قاراقول ۋەزى ورىس ۋەزى بولاتىن بولدى. پىشپەك ۋەزى تاۋ ارقاسى قىرعىزدارى ءسۇرىلىپ، بۇرىنعى مەكەنى كەبەندەردىڭ ولكەسى ورىسقا الىندى. جاركەنت ۋەزىنەن شالكودە، تەكەس ولكەسى الىنىپ، وندا كازاك-ورىستار وتىرعىزىلاتىن بولدى. ءار جەرلەردە كازاك-ورىس قالالارى كۇشەيتىلىپ، جاڭادان سالىنىپ، پريستاۆتاردىڭ تۇراتىن ۋچاسكەلەرى قايتا جوبالانادى.
قازاننىڭ 16-سىندا الماتىدا بولعان كۋروپاتكين باستاتقان شەنەۋنىكتەر ءماجىلىسى، جەتىسۋدا كوتەرىلىستەن كەيىن جەر الۋ، جاڭا ۋەز جاساۋ سياقتى بىرقاتار جوبا جاسالدى.

قر ورتالىق مەملەكەتتىك ارحيۆ: قور (ف.) ر-1368؛ تىزبە (و.):ءى؛ ءىس (د):56.)
قولجازبا اراب حارپىندە.
دەرەككوز: https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1685308

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 17
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
قاجەت دەرەك

تالدىقورعانداعى كونە كينوتەاترلار

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
قاجەت دەرەك

قالا كينوتەاترلارى قالاي وزگەردى؟

September 24, 2026
45 تاعدىر
قاجەت دەرەك

45 تاعدىر

September 8, 2026
قاجەت دەرەك: ءبىر كوشە، ءبىر تاريح
قاجەت دەرەك

قاجەت دەرەك: ءبىر كوشە، ءبىر تاريح

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
قاجەت دەرەك

بۇيەن-اقسۋ كوتەرىلىسىنىڭ جەتەكشىلەرى كىم؟

August 31, 2026
Бұл қай Ерденбаев?
قاجەت دەرەك

بۇل قاي ەردەنباەۆ؟

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz