Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ تۇلعا تانۋ

ونەرمەن ورنەكتەلگەن ءومىر

admin
2025/10/13
تۇلعا تانۋ
0
Өнермен өрнектелген өмір

– ساحنا كيەلى مە؟ – دەپ سۇراي قالساڭىز اركىم ءارتۇرلى جاۋاپ بەرەرى انىق. وسى تولعاقتى ماسەلەگە ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز ساحنا كيەلى. ونىڭ ۇستىنە تەاتر ساحناسىنىڭ ورنى بولەك دەپ قارايدى.

– ءيا، ءبىر سپەكتاكلدى نەمەسە ونداعى ءبىر بەينەنى سومدايتىن اكتەردى دايىنداۋ ءۇشىن سۋرەتشى، اعاششى، دراماتۋرگ، رەجيسسەر، تىگىنشى، كومپوزيتور، جارىق ءتۇسىرۋشى، كوركەمدەۋشى، گريمدەۋشى، تاعى باسقا دا ونەر سالاسى ات سالىسادى. ەگەر مۇنىڭ ءبىرى كەم بولسا، بەينە تولىق اشىلمايدى. وي ايقىندالمايدى دا سپەكتاكل ءولى تۇردە كورەرمەنگە ۇسىنىلادى. ال، وسى مامانداردىڭ ءار بىرىنە اللا تاعالانىڭ بەرگەن باعى مەن قاسيەتى بار. ساحنانىڭ كيەلى بولاتىن سەبەبى، وسىنداي كوپتەگەن قاسيەتتەن ورىلەتىندىگى، – دەپ جاۋاپ بەردى.

ارينە، كيەلى ساحنانىڭ بوز كىلەمىنە شىققاندار كوپ بولعانىمەن، ونىڭ بيىگىنەن كورىنگەندەر ساناۋلى عانا. سونىڭ ءبىرى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى، “پاراسات” وردەنىنىڭ يەگەرى، بيكەن ريموۆا اتىنداعى دراما تەاترىنىڭ اكتەرى ومىرسەرىك قاليەۆ.

ومىرسەرىك اعا بالا كەزىندە اكتەر بولامىن دەپ ويلاماعان. اقسۋ اۋدانى، جاڭالىق اۋىلىندا تۋىلىپ، انانىڭ ءالديى مەن دالانىڭ يىسىنە قانىقتى. باسقا بالالار سياقتى ولكەنىڭ شالعىنىنا اۋناپ، سۋىنا شومىلىپ ءوستى. كەشكە قاراي سىبىزعىنىڭ ۇنىندەي سىزىلىپ، جانىڭدى جادىراتاتىن دالا تابيعاتىنا ەلىتىپ ەر جەتتى. مۇمكىن، سونىڭ دا اسەرى بولعان شىعار نەمەسە “ادام كورە-كورە كوسەم بولادى” دەمەۋشى مە ەدى، اكەسى قالي جونكەباەۆتىڭ كىسىلىگى مەن كىشىپەيىلدىلىگى جاراسقان ەلگە سىيلى مىنەزىنەن بە؟ الدە، قارا قىپشاق قوبىلاندى، قوزى-كورپەش بايان سۇلۋ، قىز جىبەك سياقتى حالىق مۇراسىن تاڭنان-تاڭعا جاتتاپ ايتاتىن شەشەسى مۋسليمانىڭ اق سۇتىمەن دارىعان قاسيەتتەن بولار. ەسەيە كەلە ونەر جولىنا بىردەن دەن قويدى. بولمىس ءبىتىمى ونەر دەگەن الەمگە قۇنىعىپ وسكەن جاس جىگىت قۇرمانعازى اتىنداعى مەملەكەتتىك كونسەرۆاتوريانىڭ اكتەرلىك فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستى.  حالىق ءارتىسى ىدىرىس نوعايباەۆ پەن تالىمگەر رابيعا مۇقايقىزىنىڭ جەتەكشىلىگىندە ش. قۇسايىنوۆتىڭ “الداركوسە” قويىلىمىنداعى شوراياقتى، ش. ايتماتوۆتىڭ “ءجاميلا” قويىلىمىنداعى ورازىماتتىڭ بەينەلەرىن ديپلومدىق جۇمىستا شەبەرلىكپەن سومداپ شىقتى. جاس جىگىتتىڭ بولاشاعىنا ۇلكەن سەنىممەن قاراعان باسشىلىق ونى جاستار تەاترىنا جۇمىسقا قالدىردى. شارا نە؟ بۇل كەزدە ءۇش بالانىڭ اكەسى بولىپ ۇلگەرگەن اعامىز وتباسىنىڭ جاعدايىن ويلاپ، اۋىلعا قايتۋدى ۇيعاردى. 1974 – 1975 جىلدارى اقسۋ اۋدانى ءىلياس جانسۇگىروۆ كولحوزىندا كومسومول ۇيىمىنىڭ حاتشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدى. 1975 جىلى تالدىقورعان دراما تەاترى اشىلعان كەزدە اكتەرلىك جۇمىسقا ورنالاستى.

سودان بەرى 34 جىل اتالمىش ونەر ورداسىنىڭ ىستىعىنا كۇيدى، سۋىعىنا توڭدى. بىراق وكىنبەيدى. ويتكەنى، ومىرگە وزىندىك تاڭباسىن قالدىردى. ۇلكەنگە قادىرلى ءىنى، كىشىگە ۇلگى تۇتار اعا ىسپەتتى. ونەر جولىنا جاڭا قادام باسقان جاستاردىڭ اقىلشى-ۇستازى بولىپ كەلەدى. بىرەۋلەرشە بايلىق جيناپ، قىزىل تاناۋ بولعان جوق، ەلدىڭ رۋحىن بايىتامىن دەپ ەڭبەك ەتتى. وسى ەڭبەگى ەلدىڭ ەسىندە جاتتالىپ، جانىن بايىتتى. بوس ۋاقىتى شىعا قالسا، قولىنا قالامىن الىپ، اق قاعازدى جولداس ەتتى. تەاتر ساڭلاقتارى جايىندا ماقالا جاريالاپ، ولاردى ەلگە تانىستىرىپ وتىردى. 1990 جىلى “تۇنگى دراما” اڭگىمەسى وبلىستىق “جەرۇيىق” گازەتىنىڭ بايگەسىن جەڭىپ الىپ، زامانداستارىنا باسقا قىرىنان كورىندى. قازىر الپىستىڭ اسقارىنان اسقان اعانىڭ تەاتر ونەرى جايىندا تۇيگەنى كوپ.

بۇل كۇندە ەلگە تانىمال، تالانتتى اكتەردىڭ وزگەگە ۇقساماس دارا قاسيەتى – جۇرەگىن تەبىرەنتىپ، جانىن باۋراپ كەلە جاتقان ۇلتتىق سەزىم. ارينە، وسى ءبىر ۇلى قاسيەتپەن ساناسپايتىن قوعام دا، ادام دا جوق شىعار. ومىرسەرىك اعا ونى ونەر تىلىمەن ورنەكتەپ جەتكىزدى. ساحنا تورىنە كوتەرىلگەن العاشقى كۇننەن بۇگىنگە دەيىن سەكسەننەن اسا ءرولدى سومدادى. ولاردى  كورەرمەن جوعارى باعالاپ، قابىلدادى. ابزال اعالارىنىڭ العىسى مەن باتاسىن جانە جاقسى باعاسىن الىپ وتىردى. وسى رەتتە، سولاردىڭ ءبىرازىنا توقتالا كەتۋدى ءجون كوردىم.

نازىم حيكمەتتىڭ “ەلەۋسىز قالعان ەسىل ەر” قويىلىمىنداعى دارىگەر بەينەسىن قازاقتىڭ تارلان اكتەرى نۇرمۇقان جانتورينمەن بىرگە ءبىر رولدە ويناپ، ءساتتى الىپ شىققانى.

اتالمىش شىعارماداعى دارىگەر مارتەبەسى بيىكتەپ، اتاعى جەر جارعان ادام. الايدا، ونىڭ قىزى تۇرمىسقا شاقپاي تۇرىپ، جۇكتى بولىپ قالادى دا، جالعان نامىستىڭ وزەگىندە اكەسى قىزىنا وپەراتسيا جاسايدى. وكىنىشكە وراي، قىزى قايتىس بولادى. ول تۋرمەگە وتىرادى. كەيىن قايتىپ كەلگەندە بارىنەن ايىرىلىپ قالعانىن بىراق سەزىنەدى. نۇرمۇقان ءجانتورين ونىڭ اقسۇيەكتىك جاعىن، تاكاپارلىعىن باسا كورسەتتى. ارينە، ساحنا ساڭلاعىنا اينالعان اكتەر ءۇشىن سولاي جاساۋ كەرەك شىعار. ال جاس تالانت ومىرسەرىك دارىگەردىڭ قايىرىمدىلىعى مەن قامقور كوڭىلىن  ءجىتى زەرتتەپ، باسقاشا بەينەدە كورسەتۋگە تىرىسىپ، اعاسىنىڭ باتاسىن العان. م. اۋەزوۆتىڭ “اباي” دراماسىنداعى ۇلى اقىننىڭ بەينەسىن سومداعان جاس اكتەرگە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى، پروفەسسور، تانىمال رەجيسسەر مامان بايسەركەنوۆ: “مەن بۇل اكتەردىڭ بويىنان قالەكەڭدى (اباي بەينەسىن تۇڭعىش جاساۋشى قاليبەك قۋانىشباەۆ) كورىپ وتىرمىن، ۇلى اقىننىڭ اقىندىعى مەن قايراتكەر ءارى فيلوسوفتىق بيىگىن كورسەتە ءبىلدى” دەپ باعا بەردى. ال، تەاتر سىنشىسى پروفەسسور باعىبەك قۇنداقباەۆ ومىرسەرىك قاليەۆ ويناعان م. اۋەزوۆتىڭ “ەڭلىك كەبەگىندەگى” ەسپەنبەت بەينەسىنە: “كۇنى بۇگىنگە دەيىن قازاق تەاتر ساحناسىنداعى اكتەرلەر ەسپەنبەت بەينەسىن سەركە قوجامقۇلوۆتىڭ جولىمەن جاساپ، تەك سەراعاڭدى قايتالاۋمەن بولىپ ەدى. ال، ومىرسەرىك ەسپەنبەت بەينەسىن شەشەن بي، اقىلدى، ايلاكەر ەتىپ كورسەتتى. ارينە، اقىلدى بولماعان ادام بي بولىپ، ەل باسقارا الا ما؟ قاتال بولماسا، باسقانى ايتقانىنا كوندىرىپ، جۇرتتى ۇيىتا الا ما؟ بۇل اكتەردىڭ ءوز شەبەرلىگىن كورسەتكەن ۇلكەن تابىسى” دەگەن جىلى لەبىزىن بىلدىرگەن. بەلگىلى تەاتر سىنشىسى اشىربەك سىعاي: “ومىرسەرىك قاليۇلى بەينەلەگەن بەينەلەردى ءوز مانىندە شىنايى كوپ ىزدەنىس ەڭبەكپەن، سەنىمدى، نانىمدى ەتىپ شىعارادى. اكتەر “زەمليانوي”، بويىندا ۇلتتىڭ ءيىسى اڭقىپ تۇرعان تالانتتى اكتەر” دەسە، دراماتۋرگ و. بودىقوۆ:” م. اۋەزوۆتىڭ “تۇنگى سارىن” قويىلىمىنداعى كوتەرىلىستىڭ باسىنا ءومىردىڭ ءوزى اكەلگەن جانتاس تا وقىعان ازامات، جۇنىستىكىندەي ءبىلىمى بولماسا دا ونىڭ ءوز ەلىنە دەگەن جالىنداعان جۇرەگى، ازاماتتىققا دەگەن لاپىلداعان تىلەگى بارلىعىن ساعات جىلكەلديەۆ شەبەر كورسەتە ءبىلدى. جانتاسقا سەنىمدى سەرىك بولعان تانەكە ءرولىن ومىرسەرىك جاسى ۇلكەن اقساقال ەمەس، ارتىنان ەرگەن ازاماتتاردى سارا جولعا نۇسقاي بىلەتىن سەرگەك باسشى ەتىپ سومدادى” دەپ جازادى.

تاۋەلسىزدىك الىپ، تاريحىمىزدى، اسىل ەرلەر مەن ابزال اعا بۋىنداردى ەسكە الا باستاعاندا ومىرسەرىك قاليۇلى ۇلتقا دەگەن تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك، وتكىر جاۋاپكەرشىلىكپەن اتسالىستى. ەسكەلدى دەربىسالىۇلىنىڭ 300 جىلدىق تويىنىڭ رەجيسسەرى بولىپ تابىسپەن وتكىزدى. قازاقتىڭ ءبيى جالمەندەنىڭ تويىندا جالمەندەنىڭ بەينەسىن سومدادى. بالپىق بابا تويىندا رەجيسسەر ءارى ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە كوپتىڭ العىسىن الدى. ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ 100 جىلدىق تويىندا مولىقباي بەينەسىن الىپ شىقتى. قابانباي باتىردىڭ 30 جىلدىق تويىندا حان باتىر قابانبايدىڭ ءرولىن ءساتتى جاسادى. وسىدان باستاپ ەل ونى ءوز اتىمەن اتاماي “قابانباي” اتاپ كەتتى. بۇل تۋرالى نۇرعالي ومارقۇلوۆ: “ ساحناگەر ومىرسەرىك قاليۇلى سومداعان قابانباي بەينەسى – اڭىزعا اينالعان باتىر بالا وبرازى ەلىنىڭ ەرتەڭىن، جەرىنىڭ تىنىشتىعىن ساقتاپ، كەيىنگى ۇرپاققا امانات ەتىپ قالدىرۋدا ءتۇر تۇلعاسىمەن، كۇركىرەي شىققان داۋىسىمەن باتىر بەينەسىن نانىمدى ەتىپ كورەرمەنگە جەتكىزە ءبىلدى” – دەپ جوعارى باعالادى. ال، تراگەديا، كومەديا، فارس جانرىندا سومداعان رولدەرىنىڭ ءوزى وزگەشە بوياۋىمەن كورەرمەن كوڭىلىنە تەرەڭ ۇيالادى.

ەلىم دەپ تۋعان ەردى ەلى دە ەسكەرۋسىز قالدىرمايتىنى انىق. وتكەن جىلى جەلتوقسان ايىنىڭ 18 جۇلدىزىندا اقسۋ اۋدانىنىڭ جانسۇگىروۆ كەنتىندە اكتەردىڭ شىعارماشىلىق كەشى ءوتتى. حالقى ات مىنگىزىپ، شاپان جاپتى.

تەاتر حالىقتىڭ ءومىرىن، تاريحىن، ەرتەڭىن، بولاشاعىن بۇگىنگى ۇرپاققا ونەردىڭ تىلىمەن جەتكىزەدى. ومىرسەرىك اعا تەك، اكتەر نەمەسە وسى جولدا قۇرمەتكە بولەنگەن ادام ەمەس، قازاق تاريحى مەن ادەبيەتىن، ۇلتتىق تەاتردىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن تولىق باعامداعان ەڭبەكقور جان. ول ءوز شەبەرلىگىن شىڭداۋمەن بىرگە، تەاتر ومىرىنە ءجيى ارالاسىپ، جاستارعا اقىل كەڭەس بەرۋدەن جالىقپايتىن، ونەر الەمىنە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك، ادامگەرشىلىك سەنىممەن قارايتىن تالىمگەر. جەلتوقسان وقيعاسى كەزىندە جاستارعا جاناشىرلىق بىلدىرگەن اعا بۋىن وكىلى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدارداعى اۋىر كەزەڭدە قول شانامەن مەكتەپتەردى ارالاپ ءجۇرىپ، ويىن قويىپ، ونەردى ساقتاپ قالعان تەاتر ساڭلاعى.

قاجەت انداس

“Q-andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى.

5 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 18
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз
تۇلعا تانۋ

«اققۋ اعاي» اتانعان ۇلاعاتتى ۇستاز

August 24, 2026
Төккен тердің қадірі
تۇلعا تانۋ

توككەن تەردىڭ قادىرى

June 11, 2026
Ұстаз ананың хаты
تۇلعا تانۋ

ۇستاز انانىڭ حاتى

June 3, 2026
Тағылымды тағдыр
تۇلعا تانۋ

تاعىلىمدى تاعدىر

May 15, 2026
«Апа, сен болмасаң»
تۇلعا تانۋ

«اپا، سەن بولماساڭ»

May 12, 2026
Бегзат өмір
تۇلعا تانۋ

بەگزات ءومىر

May 5, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz