2023 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىنا 372 قونىس اۋدارۋشى (128 وتباسى) كەلسە, 2024 جىلى بۇل كۆرسەتكىش 512 ادامعا (164 وتباسى), ال 2025 جىلى 525 ادامعا (144 وتباسى) جەتتى. بۇل دەرەكتەر ۆڭىردەگى ەڭبەك رەسۋرستارىنا سۇرانىستىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كۆرسەتەدى. سول قاتاردا جەتىسۋ وبلىسىنان قونىس اۋدارۋشىلار سانى جىل سايىن ۆسىپ, 2023 جىلى 34 ادام, 2024 جىلى 46 ادام, 2025 جىلى 75 ادام كۆشىپ كەلگەن. بۇل باعدارلاماعا دەگەن حالىق سەنىمىنىڭ ارتقانىن بىلدىرەدى. ولار ۆسكەمەن, ريددەر قالالارىنا جەنە التاي, زايسان, قاتونقاراعاي, ۈلكەن نارىن, كۈرشىم, مارقاكۆل, تارباعاتاي, شەمونايحا اۋداندارىنا ورنالاسىپ, تىرشىلىك جولىنا تۈسكەن. باسىم بۆلىگى بىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەلەۋمەتتىك جەنە كۆلىك سالالارىندا جۇمىس ىستەيدى. مەملەكەتتىك قولداۋ ولاردىڭ جاڭا ورتاعا بەيىمدەلۋىن جەدەلدەتتى.
مۈمكىندىكتەر مەكەنى
ريددەر قالاسى التاي تاۋلارىنىڭ ەتەگىندە, ۈلبى ۆزەنىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. ۆنەركەسىپ پەن مەدەنيەتتىڭ ىرى ورتالىعى سانالاتىن قالا مەتالل ۆندىرۋ جەنە پايدالى قازبالاردى ۆڭدەۋ سالالارى ارقىلى ۆڭىر ەكونوميكاسىنا ەلەۋلى ۈلەس قوسىپ كەلەدى. وبلىس ورتالىعى ۆسكەمەننەن 120 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان ريددەرگە اۋتوكۆلىكپەن دە, تەمىرجولمەن دە قاتىناۋعا بولادى.
شامامەن 50 مىڭ تۇرعىنى بار قالادا مەكتەپ, بالاباقشا, كوللەدجدەر, مەدەنيەت سارايى, كىتاپحانالار, مۇراجاي جەنە باتىس التاي مەملەكەتتىك تابيعي قورىعى ورنالاسقان. سپورت ينفراقۇرىلىمى دا جاقسى دامىعان قالادا 70-تەن استام سپورت نىسانى, باسسەيندەر, سپورت زالدارى مەن ستاديوندار بار. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا اۋرۋحانالار مەن جەكە مەديتسينالىق ورتالىقتار حالىققا قىزمەت كۆرسەتۋدە.
قالانىڭ تابيعاتى تۋريزمگە قولايلى. قىس مەزگىلىندە تاۋ شاڭعىسى مەن قىسقى دەمالىس تۈرلەرى, جازدا جاياۋ سەرۋەن, بالىق اۋلاۋ مەن بەلسەندى تۋريزم كەڭ دامىعان. قالا ماڭىندا بىرنەشە دەمالىس بازالارى جۇمىس ىستەيدى.
بۈگىندە ريددەرگە حالىقتى قونىستاندىرۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى – ەرىكتى قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسى. «سەرپىن» جوباسى اياسىندا قونىس اۋدارۋشىلارعا كۆشۋگە جەنە تۇرعىن ۈي جالداۋعا ارنالعان سۋبسيدييالار, سونداي-اق ەكونوميكالىق ۇتقىرلىق سەرتيفيكاتى ۇسىنىلادى. 2025 جىلى بۇل باعدارلاما ارقىلى 17 وتباسى (52 ادام) كۆشىپ كەلگەن, ونىڭ ىشىندە قانداستار دا بار.
جالپى, ريددەر تۇراقتى جۇمىس, قولايلى تۇرمىس پەن جاڭا مۈمكىندىكتەر ۇسىناتىن قالا. مەملەكەتتىك قولداۋ مەن دامىعان ينفراقۇرىلىم ۆڭىرگە قونىس اۋدارۋشىلار سانىنىڭ ارتۋىنا جول اشىپ وتىر. مۇندا جەتىسۋدان 3 وتباسى كۆشىپ كەلىپ, قونىستانىپ, تىنىستى تىرشىلىگىن باستاپ كەتىپتى. قالالىق «مانساپ» وتالىعىنىڭ مامانى اياۋلىم جانپەيىسوۋا جەرلەستەرىمىزبەن جۈزدەستىردى.
ەرجان بەسكەنباەۋ پەن زايىبى جانار التىنبەكوۋا بۇعان دەيىن تالدىقورعان ماڭىنداعى «ۈيتاس» ساياجايىندا تۇرىپ, كەيىن تۋىستارىنىڭ كەڭەسىمەن ولار ريددەر قالاسىنا كۆشىپ, العاشقى كەزدە شاحتادا جۇمىس ىستەيدى. ەرىپتەستەرىنەن ەرىكتى كۆشۋ باعدارلاماسىن ەستىگەن ەرجان مەن جانار قالالىق «مانساپ» ورتالىعىنداعى مامانداردىڭ كۆمەگىمەن قۇجاتتارىن رەسىمدەپ, مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن سۋبسيديياعا قول جەتكىزىپ, ريددەر قالاسىنىڭ ورتالىعىنان ەكى بۆلمەلى پەتەر ساتىپ الادى. ەرجان ۆز ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسسا, جانار كونكۋرس ارقىلى 1,5 ملن. تەڭگە كۆلەمىندە قايتارىمسىز گرانت ۇتىپ, جەكە سەن سالونىن اشقان. ولار نەسيەسىز ۈي الىپ, ارمانداعان ىستەرىن باستاپ, بولاشاقتارىنا سەنىمدى قادام باسقاندارىنا دەن ريزا.
رۋسلان قۋشانوۋ – سارقان قالاسىنان قونىس اۋدارعان جەتىسۋلىق. زايىبى باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى بولعان. ۆزى كۈندەلىكتى تاپسىرىسقا جۇمىس جاساپ, نەپاقاسىن اجىراتىپ جۈرگەن جاس ەدى. كەيىن ەرىكتى كۆشى-قون باعدارلاماسى تۋرالى ەستىپ, سولتۈستىك پەن شىعىس تۋرالى اقپارات جيناقتاي باستايدى. اقىرى تاڭداۋى ريددەر قالاسىنا تۈسەدى. سەبەبى, ريددەردەگى كەن ورىندارى جۇمىس كۈشىن كۆپ تالاپ ەتەتىنىن ەستيدى. سونىمەن وتباسىمەن اقىلداسىپ, بىردەن كۆشۋ بايلامىنا كەلەدى. 2024 جىلى كۆشىپ كەلىپ, مەملەكەتتىك كۆمەكتىڭ ارقاسىندا قالانىڭ دەل ورتاسىنان ەكى بۆلمەلى پەتەر الىپ, ۆزى كەسىپ تاۋىپ, زايىبىن مەكتەپكە ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا تۇرعىزادى. بالالارى مەكتەپتە, ۆزدەرى جاڭا ورتادا, بولاشاقتارىن جازىپ جاتىر.
ريزا بەگەكىزى وتباسىنداعى 5 اداممەن 2025 جىلى قونىس اۋدارادى. سارقان قالاسىندا مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەگەن ريزا بۈگىندە دەكرەتتىك دەمالىستا. بيىل ولاردىڭ وتباسىنا جاڭا مۈشە قوسىلىپ, سەبيدىڭ بىلدىرىمەن قۋانىشتى كۈندەرى ەسەلەنە تۈسپەك. ولاردىڭ كۆشۋىنە ريزانىڭ قايىن ىنىسى سەبەپكەر بولىپتى. ۆسكەمەندە جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن جاس جىگىت ريددەر قالاسىنا جۇمىسقا تۇرادى. تەلەفونمەن حابارلاسقان سايىن شاھار تۋرالى تامسانا ەڭگىمەلەيدى. سوسىن بىر كۆرىپ قايتۋدى جوسپارلاپ, تۋىسقاندارىن ىزدەپ كەلىپ, بىردەن وسىندا قونىس اۋدارۋعا شەشىم قابىلدايدى. «بىزدى ريددەردىڭ كۆركەم تابيعاتى بىردەن باۋراپ الدى» – دەيدى ريزا. جۇبايى جۇمىستا, ۆزى دەكرەتتىك دەمالىستا. قالانىڭ دەل ورتاسىنان ۈش بۆلمەلى ۈي ساتىپ الىپتى. مەكتەپ, بالاباقشا, ساۋدا ورتالىعى ۈيىنىڭ ىرگەسىندە تۇر. بار جاعىنان قولايلى ورتاعا كەلدىك دەپ سۈيىنىپ وتىر.
ريددەر – تابيعاتى كۆركەم, ينفراقۇرىلىمى دامىعان جەنە ەلەۋمەتتىك قولداۋى جوعارى شاھار. ەرىكتى كۆشۋ باعدارلاماسى ارقىلى جاڭا قونىس پەن تۇراقتى جۇمىس تابۋعا مۈمكىندىك مول. بەسكەنباەۋتار وتباسى ىزدەنىس پەن مەملەكەتتىك قولداۋ نەتيجەسىندە جاڭا ۆمىر باستاۋدىڭ ايقىن دەلەلى.
ۈلكەن نارىندا ۈمىت مول
بۇرىندارى قاتونقاراعاي اۋدانىنىڭ قۇرامىندا بولىپ, 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ اۋدان رەتىندە رەسمي مەرتەبەگە يە بولعان شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى ۈلكەن نارىن اۋدانى – تابيعي بايلىعى مول, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن تۋريزمدى دامىتۋعا قولايلى ۆڭىر. التاي تاۋلارىنىڭ ەتەگىندە ورنالاسقان اۋدان كۆركەم تابيعاتىمەن, قولايلى گەوگرافييالىق ورنىمەن جەنە ەڭبەك رەسۋرستارىمەن ەرەكشەلەنەدى.
اۋدان حالقىنىڭ باسىم بۆلىگىنىڭ نەگىزگى كۈنكۆرىس كۆزى – مال جەنە ەگىن شارۋاشىلىعى. سونىمەن قاتار, ريددەر قالاسىنا جاقىن ورنالاسۋى تۇرعىنداردىڭ ۆندىرىس پەن تاۋ-كەن سالاسىندا جۇمىس ىستەۋىنە مۈمكىندىك بەرەدى. بۇل حالىق تابىسىن ەرتاراپتاندىرۋعا وڭ ەسەر ەتۋدە.
ەلەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم جۈيەلى دامىپ كەلەدى. اۋداندا مەكتەپتەر, بالاباقشالار, مەديتسينالىق پۋنكتتەر جۇمىس ىستەيدى. مەدەنيەت ۈيلەرى مەن سپورت الاڭدارى جاستاردىڭ بوس ۋاقىتىن تيىمدى ۆتكىزۋىنە مۈمكىندىك بەرىپ وتىر.
ۈلكەن نارىن اۋدانى تۋريزمدى دامىتۋعا ىڭعايلى. تاۋلى ايماقتار, ۆزەن-كۆلدەر مەن ورماندى القاپتار ەكوتۋريزم مەن دەمالىس باعىتتارىن جۈرگىزۋگە نەگىز بولا الادى. جول قاتىناسىنىڭ جاقسارۋى ۆڭىردىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋدا.
ۈلكەن نارىن اۋىلىندا پانفيلوۋ اۋدانىنان قونىس اۋدارعان جاڭابەك دىلدا اناسى نۇرجامال جەنە ورتا مەكتەپتە وقيتىن قىزىمەن بىرگە تۇرىپ جاتىر. وتباسى بۇل اۋىلعا ۆتكەن جىلى ەرىكتى قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسى اياسىندا كۆشىپ كەلگەن.
جاڭابەك ۈلكەن نارىن اۋىلىنداعى «كۈنشۋاق» بالاباقشاسىندا تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان كۆشىپ كەلىپ, الدىمەن پانفيلوۋ اۋدانىنا قونىستانعان. قازاقستان ازاماتتىعىن الىپ, تۇرمىسقا قولايلى ۆڭىر ىزدەگەن كەزدە ۈلكەن نارىن اۋدانىنا تاڭداۋ تۈسكەن.
– مۇندا جاقىن تۋىستارىمىز تۇرادى. قوناققا كەلىپ كۆرىپ, بىردەن نيەتىمىز اۋدى. اۋداندىق «مانساپ» ورتالىعىنىڭ ماماندارى بىزدى جىلى قابىلداپ, بارلىق قۇجاتىمىزدى رەسىمدەۋگە كۆمەكتەستى. تاعايىندالعان قارجىلاي قولداۋدىڭ ارقاسىندا وسى ۈيدى ساتىپ الىپ, كىردىك. قازىر بالاباقشادا تۇراقتى جۇمىس ىستەپ جۈرمىن, – دەيدى ول.
بالاباقشا ۇجىمى دا جاڭا قىزمەتكەرگە وڭ باعا بەرىپ وتىر.
– بىزدىڭ مەكەمە – وبلىس اۋماعىندا اۋىلدىق جەردە اشىلعان, ەرەكشە كۈتىمدى قاجەت ەتەتىن بالالارعا ارنالعان بالاباقشا. سوندىقتان ماماندارعا قويىلاتىن تالاپ جوعارى. جاڭابەك وسى تالاپقا تولىق ساي كەلدى, – دەيدى بالاباقشا مەڭگەرۋشىسى جاننا سەيىتقامزاقىزى.
جاڭابەك قابىلداعان شەشىمىنە ريزا. ال اناسى نۇرجامال اپانى مازالايتىن بىر مەسەلە بار. ۈي اۋلاسىندا ۆسىپ تۇرعان الىپ كۆك تەرەك بۈگىندە قاۋىپ تۆندىرىپ تۇر.
– تەرەك قاتتى بيىكتەپ كەتتى. قۇلاپ كەتپەسە ەكەن دەپ ۋايىمدايمىن. ونى كەسۋ ۈشىن ارنايى ماماندار كەرەك, – دەيدى كەيۋانا.
بۇل مەسەلە بويىنشا اۋدان ەكىمدىگىنە رەسمي ۆتىنىش جولداناتىنى ايتىلدى.
ۈلكەن نارىن اۋدانى – اۋىل شارۋاشىلىعى, تۋريزم جەنە ەلەۋمەتتىك جوبالار ارقىلى دامۋعا ەلەۋەتى بار ايماق. مەملەكەتتىك قولداۋ مەن تيىمدى جوسپارلاۋ بۇل ۆڭىردىڭ ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتىك دامۋىن جاڭا دەڭگەيگە كۆتەرە الادى. قىسقاسى, ۈلكەن نارىن اۋدانى جەتىسۋلىقتار ۈشىن قولايلى مەكەن دەگەن ويعا كەلدىك.
«التايداي جەر قايدا?»
2023-2025 جىلدار ارالىعىندا التاي اۋدانىنا 32 وتباسىنان تۇراتىن 107 ادام قونىس اۋدارعان. ونىڭ ىشىندە 28 وتباسى (91 ادام) – ىشكى قونىس اۋدارۋشىلار, 4 وتباسى (16 ادام) – قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن قانداستار.
قونىس اۋدارۋشىلار نەگىزىنەن جەتىسۋ, تۈركىستان, الماتى, جامبىل وبلىستارىنان, سونداي-اق الماتى مەن استانا قالالارىنان كەلگەن. بۇل اۋداننىڭ ەڭبەككە, تۇرمىسقا جەنە تۇراقتى ۆمىر سۈرۋگە قولايلى ەكەنىن كۆرسەتەدى.
التاي اۋدانىندا 37 مەكتەپ, 16 شاعىن ورتالىق جەنە 10 بالاباقشا جۇمىس ىستەيدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا التاي جەنە سەرەبريانسك قالالارىنداعى اۋرۋحانالار, دەرىگەرلىك امبۋلاتورييالار مەن جەكە مەديتسينالىق نىساندار حالىققا قىزمەت كۆرسەتەدى.
اۋداننىڭ ەكونوميكالىق ەلەۋەتى جوعارى. مۇندا «بۇقتىرما تسەمەنت كومپانيياسى», «قازتسينك» جشس, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اعاش ۆڭدەۋ سالاسىنداعى ىرى كەسىپورىندار جۇمىس ىستەيدى. بىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە ناقتى سەكتوردا بىلىكتى كادرلارعا سۇرانىس بار.
قونىس اۋدارۋشىلاردى قولداۋ ماقساتىندا جۇمىس بەرۋشىلەر تۇرعىن ۈيمەن, تۇراقتى جۇمىسپەن جەنە ەلەۋمەتتىك پاكەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە دايىن. سونىمەن قاتار, باعدارلاما اياسىندا جاڭا بيزنەس باستاۋ ۈشىن قايتارىمسىز مەملەكەتتىك گرانتتار قاراستىرىلعان.
كەربۇلاق اۋدانىنىڭ سارىۆزەك اۋىلىنان قونىس اۋدارعان ايدا دەۋلەتوۋا ۈشىن التاي قالاسى جات ەمەس, قايتا جانىن جادىراتقان جاڭا مەكەنگە اينالىپتى. قىسى قاتال دەپ سانالاتىن بۇل ۆڭىر ايداعا جۇماقتاي كۆرىنەدى. جۇپار يىستى دالا, كۆككە بوي سوزعان سامىرسىنداردىڭ سىبدىرى, تۇنىق تاۋ سۋلارىنىڭ سىلدىرى مەن جازعى كۆركەم تابيعات ونى بىردەن باۋراپ العان.
– مەنى ەڭ الدىمەن التايدىڭ سۇلۋ تابيعاتى ۆزىنە قىزىقتىردى. ودان كەيىن سالقىن اۋا رايىنىڭ دەنساۋلىعىما تيگىزگەن پايداسىن سەزىندىم. سارىۆزەكتە ىستىقتىڭ ەسەرىنەن قان قىسىمىم جيى كۆتەرىلىپ, دەرىگەر جاعالاۋشى ەدىم. التايعا كۆشىپ كەلگەلى سول قيىندىقتان ارىلدىم, – دەيدى ايدا دەۋلەتوۋا.
بۈگىندە ول ماماندىعى بويىنشا قالاداعى دەمحانالاردىڭ بىرىندە اسپاز بولىپ ەڭبەك ەتەدى. وتباسىنىڭ دا جاعدايى ورنىققان. ۈلكەن ۇلى 11-سىنىپتى اياقتاپ, پاۋلودار قالاسىندا ەسكەري بورىشىن ۆتەپ جۈر. ەكىنشى ۇلى بيىل 11-سىنىپتا, ال كەنجە قىزى 5-سىنىپتا وقيدى. بالالاردىڭ وقۋ ۈلگەرىمى جاقسى, جاڭا ورتاعا تەز بەيىمدەلگەن.
– مەملەكەت تاراپىنان كۆرسەتىلگەن بارلىق قولداۋ شارالارى دەمەۋ بولدى. سونىڭ ارقاسىندا قالانىڭ دەل ورتاسىنان ەكى بۆلمەلى ۈي ساتىپ الدىق. قازىر ەڭسەمىز تىكتەلىپ, بولاشاققا سەنىممەن قاراپ وتىرمىز, – دەيدى.
ايدانىڭ ايتۋىنشا, التاي قالاسى تەك تابيعاتىمەن عانا ەمەس, ەلەۋمەتتىك مۈمكىندىكتەرىمەن دە تارتىمدى. ينفراقۇرىلىمى دامىعان, ەڭبەك رەسۋرستارىنا سۇرانىسى بار جەنە قونىس اۋدارۋشىلار ۈشىن ناقتى مۈمكىندىك ۇسىناتىن ۆڭىر. مۇندا ەڭبەك ەتۋگە دە, بالا ۆسىرۋگە دە قولايلى ورتا قالىپتاسقان. وسىنداي ناقتى قولداۋ مەن جايلى ۆمىر سۈرۋ جاعدايى ەرىكتى كۆشى-قون باعدارلاماسىنىڭ شىنايى نەتيجەسىن كۆرسەتەدى. ايدانىڭ شابىتتان ايتقان ەڭگىمەسىن تىڭداپ وتىرىپ, «اعاجاي, التايداي جەر قايداي-اي» دەگەن حالىق ەنى قۇلاعىما كەلگەندەي بولدى.
ەرتىس پەن ۈلبى توعىسقان
شىعىستىڭ جۈرەگى سانالاتىن ۆسكەمەن قالاسى بۈگىندە ەرىكتى قونىس اۋدارۋ باعدارلاماسىنا قاتىسقان ازاماتتار ۈشىن ەلەۋمەتتىك تە, ەكونوميكالىق تا مۈمكىندىگى مول مەكەنگە اينالىپ وتىر. ول ەلىمىزدەگى ىرى يندۋسترييالىق ورتالىقتاردىڭ بىرى. قالا ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزىن تۈستى مەتاللۋرگييا, ماشينا جاساۋ, ەنەرگەتيكا, قۇرىلىس جەنە قايتا ۆڭدەۋ ۆنەركەسىبى قۇرايدى. «قازتسينك», «ۈمز», «ازييا اۋتو», «سوگرين جەو» سەكىلدى ىرى كەسىپورىندار تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن ۇسىنىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس قارقىندى دامىپ, ساۋدا, قوعامدىق تاماقتانۋ, قىزمەت كۆرسەتۋ سالالارىنا جۇمىس كۈشى قاجەت. بۇل – قونىس اۋدارعان ازاماتتاردىڭ ەڭبەك نارىعىنا تەز بەيىمدەلۋىنە مۈمكىندىك بەرەدى.
قالاسىنىڭ ۆتەناي اۋىلىنان قونىس اۋدارعان نازگۈل شەكەنوۋا ۆسكەمەن قالاسىندا قىزمەت كۆرسەتۋ سالاسىنان ۆز جولىن تاۋىپ وتىر.
– بىلتىر كۆكتەمدە كۆشىپ كەلدىك. جۇبايىم تەمىرجول سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى, ونى استانادان ۆسكەمەنگە قىزمەتكە شاقىردى. باستاپقىدا ەرىكتى كۆشى-قون باعدارلاماسى تۋرالى بىلمەدىك. كەيىن ەلەۋمەتتىك جەلىدەن كۆزىمىز شالىپ, بىردەن ۆسكەمەن قالالىق «مانساپ» ورتالىعىنا حابارلاستىق. ولار بىزدى جىلى قابىلداپ, بارلىق مەسەلەدە جان-جاقتى قولداۋ كۆرسەتتى. جارتى جىلدىڭ ىشىندە قۇجاتتارىمىزدى تولىق رەتتەپ, مەملەكەتتىك كۆمەكتى دە, باسپانامىزدى دا الىپ ۈلگەردىك. بالالار مەكتەپكە ورنالاستى, ال مەن ۆزىم جەكە جۇمىسىمدى باستاپ كەتتىم. نەگىزگى ماماندىعىم – دەرىگەر, ۆتەناي اۋىلدىق امبۋلاتوريياسىندا اكۋشەر بولىپ ىستەدىم. كەيىن ماركەتينگ بويىنشا بىلىم الىپ, قازىر بەينەوپەراتور بولىپ جۇمىس ىستەپ جۈرمىن, – دەيدى نازگۈل.
ۆسكەمەن قالاسىندا مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار جەتكىلىكتى. قازاق تىلىندە بىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەر جاس مامانداردى دايارلاۋعا باعىتتالعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا جاقسى دامىعان: كۆپسالالى اۋرۋحانالار, ەمحانالار مەن جەكەمەنشىك مەديتسينالىق ورتالىقتار تۇرعىندارعا ساپالى قىزمەت كۆرسەتەدى. بۇل وتباسىمەن كۆشىپ كەلگەن ازاماتتار ۈشىن اسا ماڭىزدى فاكتور.
جاس مامان ەمينا احانقىزى دا ۆسكەمەندى بولاشاعىمەن بايلانىستىرعانداردىڭ بىرى. ول بيىل سەرسەن امانجولوۋ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۋەرسيتەتىن تامامداعان. جەتىسۋ وبلىسى تەكەلى قالاسىنا قاراستى سىرىمبەت اۋىلىندا تۋىپ-ۆسكەن.
– تامىز ايىندا وتباسىمىزبەن ۆسكەمەنگە كۆشىپ كەلدىك. جۇبايىم «قازتسينك» جشس-دا جۇمىس ىستەيدى, ۆزىم – مۇعالىممىن. مەملەكەت تاراپىنان تيىستى قولداۋلاردى كۆرىپ جاتىرمىز. ەزىرگە ۈي الىپ ۈلگەرمەدىك, بىراق بارلىق قۇجاتتى جيناپ, باسپانا ىزدەۋ ۈستىندەمىز. بىز جەتىسۋدان تۆرت قىز بىرگە وقىعانبىز, قازىر بىرەۋى وسىندا قالدى. بىزدەن كەيىنگى 10-عا جۋىق ستۋدەنت تە وسى ۆڭىردە ەڭبەك ەتۋدى جوسپارلاپ وتىر, – دەيدى ەمينا. ەرتىس پەن ۈلبى توعىسقان ۆسكەمەندە ۆركەندەپ ۆسەم دەپ كەلگەن ەميناعا بىز دە تىلەكشى بولدىق.
شىعىس قازاقستان وبلىسى – تەك جۇمىس پەن تابىس كۆزى عانا ەمەس, ۆمىر سۈرۋگە قولايلى ۆڭىر. التايدىڭ ەتەگىندە ورنالاسقان ۆلكەنىڭ تابيعاتى كۆركەم, ەكولوگييالىق احۋالى كۆپتەگەن ۆندىرىستى ايماقتارمەن سالىستىرعاندا ەلدەقايدا قولايلى. مەدەنيەت وشاقتارى, سپورت كەشەندەرى مەن دەمالىس ورىندارى تۇرعىنداردىڭ بوس ۋاقىتىن تيىمدى ۆتكىزۋىنە مۈمكىندىك بەرەدى.
ەكونوميكالىق ەلەۋەتى جوعارى, ەلەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمى دامىعان شىعىس قازاقستان وبلىسى ەرىكتى قونىس اۋدارۋشىلار ۈشىن شىن مەنىندە تاپتىرماس مۈمكىندىك مەكەنى. مۇندا بىلىكتى مامانعا سۇرانىس بار, مەملەكەت تاراپىنان ناقتى قولداۋ كۆرسەتىلەدى. ەڭ باستىسى – جاڭا ۆمىر باستاۋعا قولايلى ورتا قالىپتاسقان. شىعىسقا قونىس اۋدارۋ – بۇل جاي عانا مەكەن اۋىستىرۋ ەمەس, بولاشاققا جاسالعان سەنىمدى ەرى نىق قادام.
ساپار بارىسىندا كەزدەسكەن كەيىپكەرلەرىمىزدەن ەرىكتى كۆشى-قون باعدارلاماسى جۆنىندە سۇراستىراتىن جەرلەستەرىمىز كۆپ ەكەن. سولارعا ناقتى ەرى دۇرىس اقپارات جەتكىزۋگە كۆمەكتەسۋ ماقساتىندا بايلانىس نۆمىرىمدى قالدىرىپ وتىردىم. دەمەك, وسى تۇرعىدا سۇراقتارىڭىز بولسا بىزبەن حابارلاسىڭىز.
«وڭتۈستىكتەن – سولتۈستىك پەن شىعىسقا» اتتى جۋرناليستىك زەرتتەۋ اياسىندا بىز كۆپتەگەن ۆڭىردى ارالاپ, تالاي تاعدىرمەن جۈزدەستىك, كۆپ جايتتى كۆزبەن كۆرىپ, كۆكەيگە تۈيدىك. وسى ساپار بارىسىندا جيناقتاعان تەجىريبە مەن مەلىمەت كەز كەلگەن ساۋالعا ناقتى جاۋاپ بەرۋگە مۈمكىندىك بەرەدى دەپ ويلايمىز.
جۋرناليستىك زەرتتەۋ وسى تۇستا مەرەسىنە جەتكەنىمەن, جەرلەستەرىمىزدى جاڭا قونىسقا كۆشىرۋ ىسى ەندى عانا باستالعانداي. الدا اتقارىلار جۇمىس كۆپ, ايتىلار ەڭگىمە ەلى دە از ەمەس.
قاجەت انداس
شىعىس قازاقستان وبلىسى
