ۆتكەن بەيسەنبىدەگى بەرەكەلى ىستىڭ بىرى تالدى قالانىڭ تۆرىندەگى تىل سارايىندا ۆتكەن رۋحاني شارا بولدى. اتا باسىلىمدا ون بەس جىلعا جۋىق ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ەرىپتەسىمىز قاجەت انداس ەكە اماناتىن ورىنداپ, ارتىندا قالعان مۇراسىن جيناپ, كەدەگە جارار كىتاپقا اينالدىردى.
ەل باسىنا ەكى تالاي كۈن تۋعاندا اتاجۇرتتان الىستاپ قالعان انداس ەۋلەتى تەۋەلسىزدىكتىڭ ارايلى تاڭى اتقاندا تەۋەكەل ەتىپ, ارعى بەتتەن قارعىپ ۆتكەن وتباسىنىڭ بىرى. وتاعاسى انداس وماراقىن قىتاي ەلىندە جاس كەزىنەن ۇلتىنىڭ ۇلى قۇندىلىقتارىن, تاريحى مەن سالت-دەستۈرىن دەرىپتەۋدى پەرزەنتتىك بورىشىنا اينالدىرسا كەرەك. بىراق ول ەلدە دە باي بالاسى, ۇلتشىل دەگەن جەلەۋمەن وقۋدان شەتتەتىلىپ, قالامگەرلىكپەن اينالىسۋعا مۇرشا بەرمەيدى. تىپتى, 1966 جىلعى مەدەني تۆڭكەرىستە بارلىق قولجازبالارى قولدى بولىپ, وتقا تاستالىپ, ۇزاق جىلعى ەڭبەگى زايا كەتەدى. ۇلتىن سۈيگەن ۇل اراعا جىلدار سالىپ, قايتادان قالامىن قولىنا الىپ, تاريحتىڭ قاتپار بەتتەرىن اقتارىپ, قاعاز بەتىنە قاتتاي باستايدى. ۆزى ۆمىر سۈرگەن ىلە قازاق وبلىسىنىڭ كۈنەس اۋدانىنداعى قازاقتاردىڭ تاريح تانىمىنا تەرەڭ بويلاپ, قۇندى مۇرالارىن كىتاپقا تۈسىرەدى. انداس قارييا زەرەك بولىپ ۆسكەندىكتەن كيەلى سۆز ۆنەرىن جانىنا سەرىك ەتىپ, قيىندىعى مول قالامگەرلىك جولدا ايانباي ەڭبەك ەتىپتى. ول كىسى قارا ۆلەڭگە عانا ولجا سالماعان. تاريحشى, شەجىرەشى, ايتىسكەر اقىن دا بولعان.
ارتىنداعى ۇل-قىزدارى ەكەنىڭ اسىل مۇراسىن جيناقتاپ, اياۋلى جارى ەۋەسحان اپانىڭ كۆڭىلىن شاتتاندىرىپ, ۆشكەنى جانعانداي كۈيگە جەتكىزدى. «وفسەت» باسپاحاناسىنان شىققان «تاريح تالعارىندا», «دودا», «جىلدار ىزى» اتتى ۈش تومنان تۇراتىن كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمىنا ارداگەرلەر القاسى, تانىمال اقىن-جازۋشىلار, قوعام قايراتكەرلەرى مەن جۋرانليستەر قاۋىمى قاتىسىپ, اقجارما تىلەگىن ايتىپ, ەكە اماناتىن ورىنداعان ۇرپاعىنا ريزاشىلىق تانىتتى. قىزاي رۋىنا ارنالعان تاريحي زەرتتەۋلەر مەن انداس اقىننىڭ ايتىستارى جەنە سول دەۋىردە ۆمىر سۈرىپ, سۆز سايىسىن قىزدىرعان اقىنداردىڭ ايتىستارى, شەجىرەلەر مەن ۆلەڭدەر جيناعى ۈش توم بولىپ وقىرمانعا جول تارتى. ەكەگە قاراپ ۆسكەن ۇل قاجەت انداستىڭ پەرزەنتتىك بورىشىنىڭ بىر پاراسىن ۆتەگەن وسىناۋ يگى باستاماسى كۆپكە ۈلگى بولماق.
“جەتىسۋ-اقپارات”











