Солтангелді(1) бала күнінен мырза өскен, сұңғыла адам екен. Бір жылы Есенкелді ағасына еріп, әскери аттарды күзетуге шығады. Сол күні қалың жаңбыр болып, шешесі етек-жеңін жүрындап, өрнектеп тігіп берген тон-шалбары қалың жаңбырдың әсерінен созылып, ұзара берген соң жеңі мен балағын кесіп тастап отырады. Ертесі күн ысып, тон-шалбар әбден кепкен кезде жеңі мен балағы қысқарып, киюге келмей қалыпты. Мұны көрген ағасы Есенкелді: «Көн қатса қалыбына келеді» деп інісін жұбатқан екен. Кейін бұл сөз ел арасына тарап, қанатты сөзге айналып кетеді.
1) Солтангелді мырза – Құдайназар батырдың кенжесі, мырзалығымен жұрт назарына ілінген адам.
***************************
Үркер үйден көрінсе,
Үш ай тоқсан жазың бар.
Үркер іңірде жамбасқа келсе,
Жаз шықпағанда несі бар. (1)
********************************
Жеті қарақшыны аңғарсаң,
Жеті түнде адаспайсың.(2)
********************************
Сәуір болмай жауын болмас,
Жауын болмай қауын болмас.(3)
*********************************
Бұлт көп болса, жұт болады,
Ауру көп болса, құрт болады.(4)
*********************************
Тышқан көп жылы,
Тоқшылық болады.
Қоян көп жылы,
Жоқшылық болады.(5)
1,2,3,4,5 бұлар Есенгелді батырдың ауарайы туралы болжамдары деп айтылады. Қазір ел арасында қанатты сөз болып, таралып жүр.
«Текебай (1) дауға бермейді,
Бұлғынаяқ (2) жұтқа бермейді.
Мүсірбай (3) ауруға бермейді,
Қарағай (4) жауға бермейді».
1) Текебай Ағысұлы – Қызайдың бегімбет руынан шыққан зерделі, шешен адам.
2) Бұлғынаяқ – Қызайдың қазымбет руынан шыққан айтулы болжампаз адам.
3) Мүсірбай Қатпаұлы – қызыайдың бегімбет руынан шыққан атақты емші.
4) Қарағай батыр – Қызайдың дербіс руынан шыққан жаужүрек батыр.
Дереккөз: Тарих талғарында [Мәтін] : (Тарихи зерттеулер, эссе, мақалалар) / А. Омарақын- Талдықорған : [б. ж.] , 2022.– 500 дана . – ISBN 978-601-7865-39-9 (1-т.), ISBN 978-601-7865-36-8 1-том .– 287 б., суретті .
https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657755
“Q-Andas” ақпараттық агенттігі
Жалғасы бар…
