Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Eltaný

TAUY ASYL, QOINAUY QÚT, JÚRTY EŃBEKQOR

admin
2025/02/03
Eltaný
0
ТАУЫ АСЫЛ, ҚОЙНАУЫ ҚҰТ, ЖҰРТЫ ЕҢБЕКҚОР

Taldyqorǵan oblysy bolyp túrǵan tústa dúrkirep túrǵan birneshe auyl bolsa, sonyń biri mal men egin sharuashylyǵynan tel ósirgen Úshbúlaq keńshary edi.  Búl auyldyń ósip órkendeuine eńbekshil adamdar men bilgir mamandardyń úlesi kóp sińdi. Sol qatarda búgingi sarybúlaqtyqtar Petr Keldibaevti erekshe eske alatynyn aita ketken jón. Sol tústaǵy adamdardyń tynymsyz eńbeginiń arqasynda ayadai auyl órkeni ósken, eli bailyqqa belshesinen batqan, alys-jaqynǵa ataǵy jaiylǵan meken atandy. Táuelsizdik jyldaryndaǵy toqyrau kezinde kezinde jainaǵan tirshilikkee kóleńke túskeni anyq. Biraq tuǵan jerine tu tikken zamattardyń arqasynda tozyp ketken joq. Jastar arman quyp, kásip izdep alysqa attanǵany bolmasa kezindegi qainaǵan tirshiliktiń kuási bolǵan nysandar búlinbei osy kúnge jetti. Osy retki saparymyzda Úshbúlaq auylynyń tynysyn taryltpaǵan eńbek adamdarynyń jáne búgingi talapshyl buynnyń izgilikti isterin kórsetudi maqsat ettik.

EMEN-JARQYN KEZDESU

«Oblystyq «Jetisu» gazetiniń tilshileri kele jatyr» degen habardy estigen auyl aqsaqaldary men belsendi túrǵyndar auyldyq Mádeniet úiinde kútip aldy. Emen-jarqyn áńgime auyl ákiminiń jiynjaiynda jalǵasty. Saparymyzdyń maqsatyn oblystyq «jetisu» gazeti bas redaktorynyń orynbasary Mádi Aljanbai tanystyryp shyqty.

– Oblystyq «Jetisu» gazeti ǵasyrdan úzaq tarihynda eldiń órkenieti men últ bolyp úiysudyń joly, úrpaq tárbiesindegi jalǵastyqtyń jarshysy bolyp keldi. Áli de sol auqymdy mindetti abyroily atqaryp júr. Dese de, gazettiń ómirsheń boluy onyń yntaly oqyrmanynyń kóp boluymen ólshenedi. Osy túrǵyda júmysymyzdy qoldap, gazettiń sapaly shyǵuyna dem berip kele jatqan alakóldikterge alǵysymyz mol. Osy rette ózderińizben kezdesip, basylymnyń keleshek jospary, baǵyty, betalysy turaly túsindirip ketudi maqsat ettik. Auyl jaily jaqsy derekter men auyl adamdarynyń órkendi ómiri jáne kókeige túigen súraqtaryn tyńdap, oryn alǵan másele bolsa, sheshiluine yqpal etpekpiz, – dedi ol.

Basylym – ómirdiń jarshysy, tarihtyń túgendeushisi. Úshbúlaq auylynda «jetisu» gazetiniń túraqty oqyrmandary kóp eken. Jinalǵan kópshiliktiń arasynda osy túrǵyda oramdy oi, saliqaly sóz aitqan aqsaqaldarymyz boldy. Kelesi kezekte auyl ákimi Núrlan Karimov auyldyń  jaǵdaiyn tanystyrdy.

– Audan ortalyǵynan 130 shaqyrym shalǵaidaǵy 23 myń gektar jerge ornalasqan Úshbúlaq auyldyq okrugine Úshbúlaq, Aipara, Keńes eldi mekenderi kiredi. Auylda 800-den astam túrǵyn bar. Keiingi jyldary auyldyń bet-beinesi jaqsaryp keledi. Auyldyq Mádeniet úi, mektep, balabaqsha ǵimarattary kúrdeli jóndeuden ótti. Auyl joldary kezeń-kezeńimen jóndelude. Felьdsherlik-ambulatoriyalyq punkt júmys isteidi, poshta bólimshesi hat-habar almasudyń barlyq túrinde qyzmet kórsetedi. Auylda 22 sharua qojalyǵy tirkelip, egin jáne mal sharuashylyǵymen ainalysady. Úshbúlaq auylynyń egistik alqabynyń deni tálimdi jerler sanatynda. SHaǵyn jáne orta biznes nysandary kóbeiip keledi, jer jaǵdaiyna bailanysty bal ara ústaityndar kóp. Eń bastysy, auyl jastarynyń kóbi tau jáne ańshylyq  turizmin órkendetu salasynda júmys isteidi. Alakólden 35 shaqyrym jerde bolǵandyqtan auyl azamattary jazǵy shomylu mausymynda túrli kásip ashyp, násip tauyp otyr, – deidi Núrlan Serikúly.

Kúrmeui qiyn másele

Túrǵyndarmen kezdesude auyldastar ózderin kópten beri mazalap kelgen, órli-tómen shapqylap sheshimin izdep taba almai júrgen máselelerin de jasyrmai jaiyp saldy. Onyń biri jol máselesi. Árine, elimizdiń qai auylyna barsań aldymen aitylatyny qara joldyń nasharlyǵy. Rasynda Úshbúlaq auylyna bara jatqanda Qabanbai auylynan Úshbúlaq auyldyq okrugine deiingi joldyń syn kótermeitinin biz de kórdik. Kóligimizdi sekirektetip júrip, bas-ayaǵy 30 shaqyrym jolda bir saǵattai júrdik. Búl aralyqtaǵy jol úshbúlaqtyqtardy emes, shomylu mausymy bastalǵanda osy jolmen ótetin turisterdiń mazasyn ábden qashyrady. Auyl túrǵyndary búl máseleni kópten beri kóterip keledi.

Auyl túrǵyndaryn mazalap júrgen taǵy bir dúnie – elektr jaryǵynyń túraqsyzdyǵy men auyzsudan tuyndaityn qiyndyqtar. Biluimizshe, auylda jaryq bolǵanymen qosalqy stansyda toqtyń quatyn rettep otyratyn qondyrǵy bolmaǵandyqtan toq birde kúshti, birde álsiz kelip, auyldaǵylardyń túrmystyq tehnikalary jiy búlinedi eken. Auylda tededidary kúiip, tońazytqyshy búlingen otbasy kóp. Túrmystyq tehnikalardyń baǵasy sharyqtap túrǵan tústa túrǵyndardyń qaltasyna qanshalyqty salmaq túsip otyrǵanyn eseptei berińiz. Al auyldyń irgesinde su soru qondyrǵysy salynǵanymen qúrylys júmysy tolyq bitpegendikten eshqandai mekeme óz enshisine almaǵan. Sondyqtan qorǵau, kútip-baptau júrgizilmeidi. Al túrǵyndar jer astynan shyqqan sudy bei-bereket tútynuǵa májbúr. Onyń densaulyqqa paidaly ne ziyandy ekendigin tekserip jatqan eshkim joq.

Auyldaǵy taǵy bir másele – jas mamandarǵa múqtajdyq. Ásirese, meditsina qyzmetkerleriniń tapshylyǵy men orta mekteptegi aǵylshyn, matematika, fizika, himiya, biologiya pánderinen sabaq beretin múǵalimderdiń jetispeushiligi. Árine, jyl saiyn mektep bitiretin jastar kóp bolǵanymen auylda túryp júmys isteuge yntasy az. Sonyń saldarynan maman tapshylyǵy tuyndaidy. Búl Úshbúlaqta ǵana emes, tútas elimizde oryn alǵan kúrdeli másele. Biraq audan ákimi Almas Saparǵalievtan biluimizshe, jyl saiyn memleket tarapynan beriletin baspananyń basym bóligi dáriger, bilim beru salasy mamandaryna bólinedi eken. Búl jaǵdai júre kele dúrystalady degen oidamyz.

«Auylyn kórip, azamatyn tany» degendei, Úshbúlaq auylynyń búgingi bet-beinesi de kóńil quantady. Eń aldymen bizdiń nazarymyzdy búldirgisi búlinbei saqtalǵan auyldaǵy Mádeniet úii, balabaqsha, mektep ǵimarattary audardy. Rasynda, Keńes odaǵy túsynda dúrkirep túrǵan auyldardy bilemiz. Talaiynyń shańyraǵy shaiqalyp, halyqqa qyzmet kórsetetin nysandarynyń keregesinen basqa túgi qalmaǵanyn kórip júrmiz. Al auyldyń saqtalyp qaluynyń sebebin kezdesuge kelgen úlkenderden súrap edik.

– Úshbúlaq auylynda tuyp-óstim. 70 jyldyq ómirim osynda ótti. Auyldyń dúrkirep túrǵan kezi, toqyrau jyldary kóz aldymyzda ótti. Avtoklubta 1997 jylǵa deiin júmys jasadym. Qyzyqty kúnderimiz osy auylda ótti. Toqyrau jyldary eresek buyn aǵalarymyzdyń bastauymen kózimiz kórgen nysandardy búlindirmei saqtap qaludyń qamynda júrdik. Kórshi auyldaǵy osyndai nysandar tonalyp jatqanda auyzbirshiliktiń arqasynda saqtap qaludyń qamyn jasadyq. Mine, endi sol igiliktiń jemisin jastar kórip jatyr, – dep túsindirdi  auyldyq aqsaqaldar keńesiniń tóraǵasy Esbolat Toǵjigitov.

Esbolat ata auyldyń úiytqysy bolumen qatar baspasózdiń de shynaiy janashyry bolyp shyqty.

– Bizdiń uaqytta jańalyqtyń bárin gazetten oqitynbyz. Kezinde ózim 22 gazet-jurnalǵa jazylyp, qaldyrmai oqyp túratynmyn. Meniń qatarlastarymnyń bári solai istedi. Auru ketse de ádet qalmaidy eken. Kóz qúrǵyr álsiregenimen, kóńil qalaǵan nárseden bailanysyn úzbeidi. Búginde oblystyq «jetisu» gazetine jylda jazylyp, oqyp túramyn. Maqalalardy tańdap, taldap beretini, ásirese, auyl ómiri jaily jazylǵan dúnieler qyzyqtyrady. Biraq internettiń áserinen gazet oqityn jastardyń azaiyp ketkenine qynjylamyz, – deidi atamyz.

Jastar demekshi, búginde auyl túrǵyndarynyń basym bóligi oqu jasyndaǵy balalar men zeinetkerler. Qazaqstandaǵy basqa auyldar siyaqty Úshbúlaqtyń jastary  da qala jaǵalap ketuge qúmar. Degenmen kásiptenudi oilaǵan jastarǵa múnda da júmys jetip artylady. Kóbinese úshbúlaqtyq jastar ańshylyq mausymy bastalǵanda sheteldik turisterge jolbastaushy bolyp nápaqa aiyrady. Al áuletteri boiynsha bir kásiptiń tizginin ústap, sodan órkendep otyrǵan otbasylar da kóp. Sonyń biri auyldastary «Kombainerler áuleti» atap ketken Japarǵalievter otbasy. Sol áulettiń búgingi úlkeni Serǵali Japarǵaliev.

– Úshbúlaq auylynda orta mektepti bitirgen jyly jastardy tehnikalyq júmysqa tarta bastady. Maǵan kombain aidauǵa joldama berildi. Jailanyp úide jatatyn uaqyt emes. Újym qaida jiberedi sonda baruǵa mindettisiń. Elde de, basqa jaqtarda da boldyq. Biraq júre-júre kombaiynǵa bailanyp qalǵanymdy bilmei qaldym. Sol kezde iyqtasyp júrip kombain júrgizgen jigitter keiin mamandyǵyn auystyryp ketti. Men qataryma bauyrlarymdy tartyp, osy kásipti meńgeruge yqpal ettim. Sóitip birge tuǵan Amangeldi, Jeńis, Amanjol, Eset degen aǵa-inilerim kombain júrgizushi bolyp shyǵa keldi. 1-2 jyldan beri densaulyqqa bailanysty róldi balalarǵa tapsyryp, qolymyz bosap qaldy. Dese de, jolymyzdy balalarymyz jalǵastyruda, – deidi Serǵali Japarǵaliev.

Úshbúlaq auyldyq Mádeniet úiin auyldyń ruhani, mádeni ómiri jinaqtalǵan nysan deuge bolady. Onda auyldyq ákimdik, kitaphana, óner ortalyqtary ornalasqan. Sonymen qatar, onyń bir bólmesinde últtyq ónerdi nasihattaityn jáne jastardy osy ónerge baulityn bólme ashylǵan. Oǵan auyldyq Mádeniet úiiniń ádiskeri Sáulet Tolqynova jetekshilik etedi.

Sáulet 6 balany álpeshtep ósirip otyrǵan «Kúmis alqa» iegeri.

– Bala kúnimizde últtyq ónerge degen qúshtarlyqty naǵashy apam Kúlásh Júnisovadan úirendim. Úrshyq iirip, túiin túiip, túrli túrmystyq búiymdardy toqi júrip, ómirlik qúshtarlyqqa ainaldyryp alǵanymdy bilmei de qaldyq. Úshbúlaq auylyna kóship kelgennen keiin auyldyq mektepte júmys istedim. Sol kezde mektep oqushylarynyń arasynda últtyq ónerge qyzyǵatyn oqushylar kóp bolǵanymen olarǵa baǵyt-baǵdar beretin múmkindiktiń azdyǵyn baiqadym. Keiin Mádeniet úiiniń ádiskeri bolyp júmysqa túrǵan soń qolónerge qyzyǵatyn balalar bos uaqytyn tiimdi paidalanyp, bolashaq armanyna baǵdar kórsetu  maqsatynda osy úiirmeni ashtym, – deidi Sáulet Tolqynova.

Ayadai bólmeniń bir qabyrǵasy jasóspirimderdiń qolynan shyqqan túrli qolóner búiymyna tolyp túr.  Al ortadaǵy ústelde kiimderdi pishetin, syzatyn, toqyma toqityn qúraldar qoiylǵan. Kóbi qarapaiym zattardan jasalǵan qúrylǵylar. Sáulet bizge júnnen, jipten, teriden, aǵashtan ádiptelgen búiymdardy kezegimen tanystyryp shyqty. Onyń ishinde sándik búiymdar, túrmystyq zattar, kórnekilik úshin qoldanylatyn qosymsha qúraldar, túrli-tústi marjan, jippen toqylǵan qol sómkeler, bári-bári bar. Olardyń denin bastauysh synyp oqushylary jasapty. Arasynda Sáulettiń qolynan shyqqan tuyndylar da kezdesedi. Auyldaǵy merekelik sharalar, mektepishilik tárbie saǵattarynda kietin kiimder men kórnekilikke qoldanylatyn búiymdardy da Sáulettiń shákirtteri daiyndaidy.

– Qazir qolǵanatym kóp. Ónerge beiim balalarmen birlikte júmys isteimiz. Biraq qarjylyq jaqtan qinalyp qalatynymyz ras. Materialdardy óz qarjymyzben satyp alamyz. Keide ata-analar qoldau kórsetip jatady. Auylymyz gúldense, órkendese degen nietpen júmys istep jatyrmyz. «jetisu» gazeti meniń asyǵa kútetin basylymym. Óitkeni, gazette últtyq ónerge qatysty, óner adamdarynyń jetistigi órnektelgen maqalalar kóp jazylady. Olardy oqyp, ózime baǵyt-baǵdar alyp otyramyn, – deidi Sáulet Tolqynov.

Sáulet balalardy ónerge baulyp, olardyń armanyna demeushilik te kórsetip túrady. Degenmen, ortalyqtyń júmysyn órkendetu úshin kásipkerlikti damytuǵa arnalǵan memlekettik qaitarymsyz granttarǵa qatysyp kórgen. Biraq onyń jobasy komissiya tarapynan qoldau tappapty. Árine, ondai granttardyń kóbi qala jaǵalaǵandardyń qaltasyna túsip ketetinin osyǵan deiin talai jazyp júrmiz. Sáulettiń saliqaly jobasyn júzege asyryp, auyl balalarynyń ónerin órkendetsem degen armanyna jetu úshin  qoldan kelgenshe qoldau kórsetetinimizge uáde berdik.

Auyl balalary taǵy da jii keletin orynnyń biri Mádeniet úiinde ornalasqan kitaphana.

– Kitaphana salasynda júmys istegenime 9 jyl boldy. 23 myńnan astam kitap qorymyz bar. Keiingi jyldary balalardyń kitap, gazet oquǵa qúshtarlyǵy arta túskenin baiqaimyn. Kóbinese, oblystyq «jetisu» gazetine oqyrmandardyń qyzyǵushylyǵy kóp. Mektep oqushylary gazette jazylǵan ólketanu baǵytyndaǵy maqalalardy jii qaraidy. Óitkeni, ony ózderiniń ǵylymi júmystaryna jii paidalanady, – deidi kitaphanashy Madina Esebaeva.

Kitaphana keń, jaryq, jaily bólmege ornalasqan. Kitap oquǵa, gazet qarauǵa laiyqtalǵan ústelder qoiylyp, oqyrmanǵa qyzmet kórsetudiń barlyq jaǵdaiy jasalǵan. Kitaphanadaǵy kóp oqylatyn kitaptar qatarynan bizdiń áriptester jazǵan eńbekter men úqypty túptelgen «jetisu» gazetiniń túptemesin kórip kóńildenip qaldyq.

Túiin:

Auyldyń keshegisi men búgingi kelbetin aita kelip, ayanbai eńbek etip, el mereiin ósirip júrgen auyl túrǵyndaryna rizashylyǵymyzdy bildirdik. Mine, osyndai biri-birine qaltqysyz sengen, jaqsylyǵyn asyryp, jetpei jatqan tústaryn ortaq jebep jiberetin júrttyń erteńgi keleshegi kemel bolatynyna kámil senemiz. Sonda ǵana eńsemizdi basqan qiyndyqtardan keude tiktep shyǵarymyzǵa senim mol.

 

Qajet ANDAS
Alakól audany
Surtti túsirgen Júmabai Músabekov

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 20
Әбу Насыр әл-Фараби мен Конфуций философиясындағы ел билеу тәсілі
Eltaný

Ábu Nasyr ál-Farabi men Konfutsii filosofiyasyndaǵy el bileu tásili

August 31, 2026
Мемлекет тұтастығын нығайтқан Чао Цо
Eltaný

Memleket tútastyǵyn nyǵaitqan CHao TSo

August 31, 2026
Жяй ілімі
Eltaný

Jyai ilimi

August 31, 2026
Жиңди тағылымы
Eltaný

Jińdi taǵylymy

August 31, 2026
Хан әулетінің негізін қалаушы – Лю Бан
Eltaný

Han áuletiniń negizin qalaushy – Lyu Ban

August 31, 2026
ЛИ СЫ Қытайды біріктіру идеологиясының сәулетшісі
Eltaný

LI SY Qytaidy biriktiru ideologiyasynyń sáuletshisi

August 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz