«Taldyqorǵan memlekettik arhivi» memlekettik mekemesi qorynda beti ashylmaǵan talai tarihtyń qúpiyasy jatqanyn shań basqan bumalardy abailap ashqanda baiqadyq. Sonyń birinen keshegi «Tilshi» (búgingi «Jetisu») gazetiniń (1922-1928) jauapty shyǵarushysy (bas redaktory) bolǵan Sabyr Aitqojaúlynyń (Sabyr Aitqojin) qoljazbasyn kezdestirip qaldyq. Onda Sabyr Aitqojaúlynyń Jarkent uezine 1925 jyly 8 iyunьde (mausym) jazǵan hatynyń túpnúsqasy saqtalǵan.
Hattyń úzyn-yrǵasy bylai: «Tilshi» basqarmasy sizderdi básekelestiredi. Birińnen-biriń kem qylmauǵa tyrysyńdar! Onymen birge sizderden mynany súraimyz. El qarańǵy, nadan, áli esh nárseniń yǵyn bilip, ornyna júmsaudy bilmeidi. Aldymyzdaǵy 8 iyunь toiy mal sharua kúnimen biriktirilip jasalǵaly otyr. Auyl da, dala da báige tigip, at shabu bolady, kók bóri bolady. At shapqanda tigilgen paidany aty ozǵandar alǵanymen «Olja» dep kóringen aqsaqaldardyń qolynda bir japyraq ketedi. Onymen olar jóndep paidalanyp iske jarata almaidy. Mine, osyny sizder kúni búryn aldyn alyp, halyqtyń óz yqtiyarymen báigege tigiletin maldar jinalyp, qarasy kóringen soń-aq elge úgit, nasihat júrgizip, báigeni «Tilshi» gazeti basqarmasynyń paidasyna qaldyryńyzdar. Báigege tigilgen toqty-torym, ógiz, siyr, jylqy, qoi, eshki bolsa da, teri-tersek bolsa da, alyp, somalap, pálen «Qosshy» úyasyna pálendei «Tilshi» gazetine jinap jiber dep basqarmaǵa jiberińizder. Qysqasy, eldegi 8 iyunьde bolatyn toidaǵy báigeni «Tilshi» gazetine jinap jiberedi dep senemiz Búl túrada senim zor. Senimdi oryndau sizderden. Ortaqshyldyq sálem hat. «Tilshi» gazetiniń jauapty shyǵarushysy Aitqojaúly (Sabyr dep qol qoiylǵan). Gubkom qosshysynyń bastyǵy: Esirgepov».
Hattyń túpnúsqasy «Taldyqorǵan memlekettik arhivi» memlekettik mekemesi qorynyń 1129 qor, 1 tizim, 16 buma, 344 is, 59 betinde tigilgen. Hatta jazylǵan uaqyty naqtyly kórsetilmegen. Alaida osy hat tirkelgen bumadaǵy basqa materialdar 1925 jyldyń enshisindegi dúnieler. Sondyqtan, búl hat 1925 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda jazyldy dep qorytyndy shyǵaruǵa bolady.
Árine, hattyń sońyna qoly qoiylǵan Sabyr Aitqojaúly (Aitqojin) kim?
Ashyq derek kózderine úńilsek, Sabyr Aitqojin — 1895 jyly 29 nauryzda búrynǵy Aqmola guberniyasy, Kókshetau uezinde tuyp, 1938 jyly 19 aqpanda SHymkent qalasynda atylǵan qazaqtyń túńǵysh jurnalisteriniń biri. Arǵyn taipasy atyǵai ruynan shyqqan. 1919 jyly Ufa qalasyndaǵy «Ǵaliya» medresesin bitirgen soń, Kókshetau, Omby, Orynbor qalalaryndaǵy halyqqa bilim beru bólimderinde núsqaushysy bolyp júmys isteidi. 1920 jyly Máskeude ótken búkilreseilik últtyq sъeziniń júmysyna qatysty. Ombyda «Kedei sózi» gazetinde redaktor, Aqmola uezdik komitetiniń úiymdastyru bóliminiń meńgerushisi, Petropavldaǵy «Bostandyq tuy» gazetiniń redaktsiya alqasyn basqarady. 1925 jylǵy qańtarda Orynbor qalasynda ótken Keńesterdiń 4 búkilqyrǵyzdyq sъezine delegat bolady. 1925 jyldan Almatyda túryp, ólkelik komitettiń tapsyruymen gubkomnyń «Tilshi» («Jetisu») gazetiniń jauapty redaktory bolyp júmys istedi. «Qosshy» odaǵynyń tóraǵasy qyzmetin qosa atqardy. Odan ary Jetisu gubkomynyń byuro múshesi, ólkelik 4 partiya konferentsiyasynyń delegaty, QazAKSR Keńesteri 4 sъeziniń delegaty, QazOAK músheligine kandidaty, QazAKSR Halkom Keńesinde jauapty hatshy, is basqarushysy, QazAKSR-diń 15 jyldyǵyna arnalǵan QazOAK merekelik sessiyasynyń delegaty, 1936 jyly Taraz qalasyndaǵy audandyq oqu bóliminiń meńgerushisi bolyp júrip, 1937 jyly qazanda tútqyndaldy. 1938 jyly 19 aqpanda SHymkentte atylyp, 1957 jyly aqtalady.
Osyndai qadau-qadau ómir jolyn basyp ótken Sabyr Aitqojaúlynyń «Tilshi» gazetindegi shúǵylaly ómir joly turaly qazirge deiin keshendi zertteu júmysy júrgizile qoimaǵany anyq. Búgingi «Jetisu» gazetine qatysty shań basqan arhivterdi aqtarsaq, 1918-1929 jyldar arasyndaǵy «Jetisu ishshi halyq múqbyry», «Kómek», «Úshqyn», «Búqara», «Kedei erki», «Tilshi» basylymdarynda («Jetisu» gazetiniń búrynǵy ataulary) júmys atqarǵan aǵa buynnyń birazyna qatysty dálel men dáiek tabuǵa bolady.
Q-Andas aqparat agenttigi.











