Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Qajet derek

«JETISU» GAZETIN BASQARǴAN REDAKTORDYŃ QOLJAZBASY TABYLDY

Қазақтың алғашқы кәсіби журналистерінің бірі Сабыр Айтқожин (1895-1938) «Тілші» газетінің («Жетісу» газетінің бұрынғы атауы) жауапты шығарушысы, яғни, бас редакторы (1925-1928 жылдар) болғанын біреу білсе, біреу білмес. Жуырда газетте басшылық қызмет атқарған аңыз тұлғаның қолжазбасы табылды. Бұл туралы «Жетісу» газеті хабарлады.

admin
2026/08/30
Qajet derek
0
«Жетісу» газетін басқарған редактордың қолжазбасы табылды

«Taldyqorǵan memlekettik arhivi» memlekettik mekemesi qorynda beti ashylmaǵan talai tarihtyń qúpiyasy jatqanyn shań basqan bumalardy abailap ashqanda baiqadyq. Sonyń birinen keshegi «Tilshi» (búgingi «Jetisu») gazetiniń (1922-1928) jauapty shyǵarushysy (bas redaktory) bolǵan Sabyr Aitqojaúlynyń (Sabyr Aitqojin) qoljazbasyn kezdestirip qaldyq. Onda Sabyr Aitqojaúlynyń Jarkent uezine 1925 jyly 8 iyunьde (mausym) jazǵan hatynyń túpnúsqasy saqtalǵan.

Hattyń úzyn-yrǵasy bylai: «Tilshi» basqarmasy sizderdi básekelestiredi. Birińnen-biriń kem qylmauǵa tyrysyńdar! Onymen birge sizderden mynany súraimyz. El qarańǵy, nadan, áli esh nárseniń yǵyn bilip, ornyna júmsaudy bilmeidi. Aldymyzdaǵy 8 iyunь toiy mal sharua kúnimen biriktirilip jasalǵaly otyr. Auyl da, dala da báige tigip, at shabu bolady, kók bóri bolady. At shapqanda tigilgen paidany aty ozǵandar alǵanymen «Olja» dep kóringen aqsaqaldardyń qolynda bir japyraq ketedi. Onymen olar jóndep paidalanyp iske jarata almaidy. Mine, osyny sizder kúni búryn aldyn alyp, halyqtyń óz yqtiyarymen báigege tigiletin maldar jinalyp, qarasy kóringen soń-aq elge úgit, nasihat júrgizip, báigeni «Tilshi» gazeti basqarmasynyń paidasyna qaldyryńyzdar. Báigege tigilgen toqty-torym, ógiz, siyr, jylqy, qoi, eshki bolsa da, teri-tersek bolsa da, alyp, somalap, pálen «Qosshy» úyasyna pálendei «Tilshi» gazetine jinap jiber dep basqarmaǵa jiberińizder. Qysqasy, eldegi 8 iyunьde bolatyn toidaǵy báigeni «Tilshi» gazetine jinap jiberedi dep senemiz Búl túrada senim zor. Senimdi oryndau sizderden. Ortaqshyldyq sálem hat. «Tilshi» gazetiniń jauapty shyǵarushysy Aitqojaúly (Sabyr dep qol qoiylǵan). Gubkom qosshysynyń bastyǵy: Esirgepov».

Hattyń túpnúsqasy «Taldyqorǵan memlekettik arhivi» memlekettik mekemesi  qorynyń 1129 qor, 1 tizim, 16 buma, 344 is, 59 betinde tigilgen. Hatta jazylǵan uaqyty naqtyly kórsetilmegen. Alaida osy hat tirkelgen bumadaǵy basqa materialdar 1925 jyldyń enshisindegi dúnieler. Sondyqtan, búl hat 1925 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda jazyldy dep qorytyndy shyǵaruǵa bolady.

Árine, hattyń sońyna qoly qoiylǵan Sabyr Aitqojaúly (Aitqojin) kim?

Ashyq derek kózderine úńilsek, Sabyr Aitqojin — 1895 jyly 29 nauryzda búrynǵy Aqmola guberniyasy, Kókshetau uezinde tuyp, 1938 jyly 19 aqpanda SHymkent qalasynda atylǵan qazaqtyń túńǵysh jurnalisteriniń biri. Arǵyn taipasy atyǵai ruynan shyqqan. 1919 jyly Ufa qalasyndaǵy «Ǵaliya» medresesin bitirgen soń, Kókshetau, Omby, Orynbor qalalaryndaǵy halyqqa bilim beru bólimderinde núsqaushysy bolyp júmys isteidi. 1920 jyly Máskeude ótken búkilreseilik últtyq sъeziniń júmysyna qatysty. Ombyda «Kedei sózi» gazetinde redaktor, Aqmola uezdik komitetiniń úiymdastyru bóliminiń meńgerushisi, Petropavldaǵy «Bostandyq tuy» gazetiniń redaktsiya alqasyn basqarady. 1925 jylǵy qańtarda Orynbor qalasynda ótken Keńesterdiń 4 búkilqyrǵyzdyq sъezine delegat bolady. 1925 jyldan Almatyda túryp, ólkelik komitettiń tapsyruymen gubkomnyń «Tilshi» («Jetisu») gazetiniń jauapty redaktory bolyp júmys istedi. «Qosshy» odaǵynyń tóraǵasy qyzmetin qosa atqardy. Odan ary Jetisu gubkomynyń byuro múshesi, ólkelik 4 partiya konferentsiyasynyń delegaty, QazAKSR Keńesteri 4 sъeziniń delegaty, QazOAK músheligine kandidaty, QazAKSR Halkom Keńesinde jauapty hatshy, is basqarushysy, QazAKSR-diń 15 jyldyǵyna arnalǵan QazOAK merekelik sessiyasynyń delegaty, 1936 jyly Taraz qalasyndaǵy audandyq oqu bóliminiń meńgerushisi bolyp júrip, 1937 jyly qazanda tútqyndaldy. 1938 jyly 19 aqpanda SHymkentte atylyp, 1957 jyly aqtalady.

Osyndai qadau-qadau ómir jolyn basyp ótken Sabyr Aitqojaúlynyń «Tilshi» gazetindegi shúǵylaly ómir joly turaly qazirge deiin keshendi zertteu júmysy júrgizile qoimaǵany anyq. Búgingi «Jetisu» gazetine qatysty shań basqan arhivterdi aqtarsaq, 1918-1929 jyldar arasyndaǵy «Jetisu ishshi halyq múqbyry», «Kómek», «Úshqyn», «Búqara», «Kedei erki», «Tilshi» basylymdarynda («Jetisu» gazetiniń búrynǵy ataulary) júmys atqarǵan aǵa buynnyń birazyna qatysty dálel men dáiek tabuǵa bolady.

Q-Andas aqparat agenttigi.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 24
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Qajet derek

Taldyqorǵandaǵy kóne kinoteatrlar

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Qajet derek

Qala kinoteatrlary qalai ózgerdi?

September 24, 2026
45 тағдыр
Qajet derek

45 тағдыр

September 8, 2026
Qajet derek: Taldyqorǵan –  keshe jáne búgin BIR KÓSHE, BIR TARIH
Qajet derek

Qajet derek: Taldyqorǵan – keshe jáne búgin BIR KÓSHE, BIR TARIH

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Qajet derek

Búien-Aqsu kóterilisiniń jetekshileri kim?

August 31, 2026
Бұл қай Ерденбаев?
Qajet derek

Búl qai Erdenbaev?

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz