بارىمىزگە ءمالىم، جەر الەمدى ۋىسىنا قاراتقان شىڭعىس حان ءوز يەلىگىندەگى جەردى ءتورت ۇلىنا ءبولىپ بەردى. بۇل ادىلەتتى شەشىم سانالعانىمەن اۋلەت اراسىنداعى تاق پەن ورىن تالاسىنا توسقاۋىل بولا المادى. سول جولدا ۇلى قاعاننىڭ نەمەرەلەرى اراسىنان قاعان مارتەبەسىنە كوتەرىلگەن كۇيىك تە، موڭكە دە ۇزاق جاسامادى. ال قۇبىلاي مەن ارىق بۇعا اراسىنداعى سوعىس شىڭعىس حان يمپەرياسىنىڭ بولشەكتەنۋىنە اكەلىپ سوقتى. تەك قۇبىلاي عانا قىتايدى بىرلىككە كەلتىرىپ، الىپ يمپەرياعا يەلىك ەتتى. پاتشالىعىن «يۋان» دەپ اتادى. 1256 جىلى ەل استاناسىن قاراقورىمنان حانبالىققا كوشىردى. الايدا تولە ۇرپاقتارىنىڭ 1368 جىلى جوعارى بيلىكتەن ايرىلعانى حانزادالار ىشىندەگى باسەكەنى كۇشەيتە تۇسەدى. ولار قايتادان كۇش بىرىكتىرىپ، وزدەرىن «ويرات» دەگەن اتاۋمەن اتادى. ويراتتاردىڭ سول قول بيلەۋشىسى چاروس، حوشوۋت، تورعاۋت، ءدوربىت، ولەت، بايت، تاعى دا باسقا رۋ بىرلەستىكتەرى التاي اسىپ، ەرتىس القابىندا وردا كوتەرەدى. بۇل بىرلەستىكتى موڭعولشا «جوڭعار» (سول قول) دەپ اتالادى. جوڭعارلار قىتايدىڭ گانسۋ ولكەسىنىڭ ءبىرسىپىرا جەرىن ءوز قول استىنا الىپ، باتىسقا كوز تىگەدى. كوپ ۇزاماي جەتەكشى رۋ بىرلەستىكتەرىنىڭ اراسىندا بۇلىك شىعىپ، حوشوۋت رۋ بىرلەستىگى تيبەت تاۋىنداعى تۋىستارىنا، ال تورعاۋت رۋ بىرلەستىگى ەدىل وزەنىنىڭ تومەنگى بويىنا كەتەدى. قالىپ قالعاندار قالماق اتانادى. ولار وردانى التايدىڭ وڭتۇستىكتەگى تيان-شان بوكتەرىنە ورنالاستىرىپ، وزدەرىنىڭ باسشىلارىنا حۇنتايجى دەگەن دارەجە بەرەدى.
شىعىس تۇركىستان جەرىنە وسىلاي ىرگە بەكىتكەن جوڭعارلار ەندى دەشتى قىپشاق دالاسىنا كوز تىكتى. الايدا، اسكەري كۇشپەن باسىپ كىرۋگە سالماقتى سەبەپ تابا المادى. ءبىر مەزگىل تۇران دالاسىنىڭ بيلىگى ءامىر تەمىردىڭ قولىندا بولدى. ول 1405 جىلى قايتىس بولعان سوڭ ونىڭ اۋلەتتەرىنىڭ اراسىنداعى باقتالاستىق شىڭعىس حان اۋلەتىنىڭ قايتادان بيلىككە كەلۋىنە جاعداي جاسادى. سولاردىڭ ءبىرى جاس، العىر ءابىلحايىر 1428 جىلى 18 جاسىندا حان تاعىنا وتىرىپ، ءبىرسىپىرا جەرلەردى وزىنە قوسىپ، اتاسى التىن وردانىڭ باسشىسى باتۋ حاننىڭ ءتورتىنشى ۇرپاعى وزبەك حان (1312 – 1342 جىلدار) كوتەرگەن كوشپەلى وزبەك ۇلىسىن قايتادان جانعىرتتى. وسى تۇستا باتۋ حاننىڭ ۇرپاقتارىنىڭ كۇشەيۋىنە قارسى بولعان قالماقتار (تولەنىڭ ۇرپاقتارى) باتىسقا جورىق جاساپ، 1457 جىلى سىعاناق قالاسىنىڭ تۇبىندە ءابىلحايىردى ويسىراتا جەڭدى. بۇل جاعداي جوشىدان تارايتىن كەرەي مەن جانىبەكتىڭ شاعاتايدىڭ ۇرپاعى ەسەنبۋعانىڭ قولتىعىنا كىرىپ، بولاشاق حاندىقتى قۇرۋعا نەگىز بولادى. ول تۇستا جوشىدان تارايتىن ۇرپاقتار قۇرعان قازاق حاندىعىنىڭ تولە اۋلەتىنەن تارايتىن جوڭعارلاردىڭ: «الەمدى الاقانىمىزدا ويناتامىز» دەيتىن بولاشاق ارمانىن كۇل-تالقان ەتەرىن ەشكىم ويلاماعان ەدى.
كەرەي مەن جانىبەك قازاق حاندىعىن قۇرعاننان كەيىن تەز ارادا نىعايىپ، اينالاسىنداعى ۇساق حاندىقتارعا شابۋىل جاساپ، ىرگەسىن كەڭەيتىپ، ىرگەلى ەلگە اينالدى. قاسىم مەن حاقنازار، ەسىم مەن تاۋكە حاننىڭ تۇسىندا قازاقتار سىر بويىنداعى قالالاردى تولىعىمەن وزدەرىنە باعىندىرىپ، اۋماعى الشىسىنان تۇسكەن كەڭ القاپقا يەلىك ەتەدى. وسى تۇستا جوڭعارلار 1652 جىلى ىستىقكول بويىنداعى قىرعىزداردى باعىندىرىپ، سايرام قامالىن كۇيرەتىپ، فەرعاناعا قول سۇعادى. حالقىعا (موعولياعا) شابۋىل جاساپ، مين اۋلەتىنىڭ جاقتاۋشىلارىن مانچجۋريا مەن قىتايعا ىعىستىردى. قازاق پەن جوڭعار، مىنە، وسىلاي ءبىرى دەشتى قىپشاقتىڭ شىعىسىن، ەندى ءبىرى باتىسىن باعىندىرعان مىقتى مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلادى. دەسە دە، قازاق پەن جوڭعار كۇشەيمەي تۇرعاندا ونىڭ كوزىن جويۋ رەسەي مەن تسين يمپەرياسىنىڭ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلەسى بولدى. ولار بار كۇشىن ەكى حاندىقتىڭ ىرگەسىن ىرىتۋگە جۇمسادى. 1689 جىلى ورىس-قىتاي ەلىنىڭ ەلشىلەرى وڭتۇستىك سىبىردەگى نەرچينسك قالاسىندا قالماق حاندىعىن جويىپ، ونىڭ جەرىن، ەلىن ءبولىسىپ الايىق دەگەن كەلىسىمشارت جاسايدى. ول ءۇشىن الدىمەن قازاق پەن جوڭعاردى قىرقىستىرىپ، ورتادان ولجا تابۋدىڭ ادىسنە كوشتى. سونىمەن العاشقى ادىمدا جوڭعاردى قارۋلاندىرىپ، قازاق دالاسىنا ايداپ سالدى. سونىمەن بىرگە جوڭعاردىڭ اراسىنا الاۋىزدىق سالىپ، ءبىرىن-بىرىمەن قىرقىستىرىپ قويدى.
XVII عاسىردىڭ اياعى مەن XVIII عاسىردىڭ باسىندا قازاق حاندىعى ىشكى-سىرتقى اسا اۋىر جاعدايعا دۋشار بولدى. التايدان اتىراۋعا دەيىنگى بايتاق دالانى الىپ جاتقان قازاق حالقى جەرىنىڭ گەوگرافيالىق ەرەكشەلىگىنە قاراي ءۇش جۇزگە ءبولىنىپ ءومىر ءسۇردى. قازاق حاندىعىندا ۇستەمدىك ەتكەن اسكەري-فەودالدىق شونجارلار اراسىندا ىشكى تارتىس كۇشەيە ءتۇستى. سونىمەن قاتار، بۇل مەزگىلدە قازاق-جوڭعار قاتىناسى مەيلىنشە شيەلەنىسىپ، جوڭعارلار قازاق حاندىعىنا ۇزدىكسىز شابۋىل جاسادى. ولار 1635 جىلدان باستاپ قان-توگىس شاپقىنشىلىقتارىن كۇشەيتە ءتۇستى. اقىرى 1643 جىلى باتىر قونتايشى باستاعان جوڭعار جاساقتارى شىعىس شەپتەن شابۋىل جاساپ، قازاق دالاسىنا قورعاس وتكەلى ارقىلى باسىپ كىردى. بۇل تاريحتا وربۇلاق شايقاسى دەگەن اتپەن قالدى. بۇل شايقاستا جەڭىلىس تاپقان جوڭعارلار ونىڭ قارىمتاسىن 1652 جىلعى شايقاستا قايتاردى. وسى جولى 17 جاستاعى جوڭعار باتىرى عالدان سەرەن قازاق حانى سالقام جاڭگىردى جەكپە-جەكتە ولتىرەدى. وسىلاي قازاق قولى اۋىر جەڭىلىسكە ۇشىرايدى.
تاۋكە حان1718 جىلى قايتىس بولعاننان كەيىن قازاق حاندىعى اۋىر داعدارىسقا ۇشىرادى، ەلدىڭ بىرلىگى بۇزىلدى. تاۋكەنىڭ ورنىنا وتىرعان بالاسى بولات حاننىڭ تەك اتاعى عانا بولدى. جۇزدەردى بيلەگەن كىشى حاندار ءوز الدىنا دەربەستەنىپ، قازاق حاندىعى ساياسي جاقتان بولشەكتەندى. ورتا ءجۇزدى سامەكە حان، ۇلى ءجۇزدى جولبارىس حان، كىشى ءجۇزدى ءابىلحايىر حان بيلەدى. بۇلارعا قاراستى ۇلىستاردى بيلەگەن سۇلتاندار دەربەستىككە قول جەتكىزە باستادى. وسىنى پايدالانعان جوڭعارلار قازاق دالاسىنا جان-جاقتان شابۋىل جاسادى. ش. ءۋاليحانوۆ سول كەزدەگى جاعداي تۋرالى: “XVIII عاسىردىڭ العاشقى ون جىلدىعى قازاق حالقىنىڭ ومىرىندە قاسىرەتتى كەزەڭ بولدى. جوڭعارلار، ەدىل قالماقتارى، جايىق كازاكتارى مەن باشقۇرتتار جان-جاقتان قازاق ۇلىستارىن ويراندادى»، – دەيدى.
جوڭعار اگرەسسياسىنىڭ كۇشەيۋى تسەۆان رابدان (1697 – 1727 جىلدارى) تۇسىندا بولدى. تسەۆان رابداننىڭ جاۋلاپ الۋ جوسپارىنىڭ شىرقاۋ شىڭى 1723 جىلى بولعان شابۋىلدان كورىندى. وسى جىلدىڭ كوكتەمگى ءتول الۋ كەزەڭى مەن جازعى كوشىپ-قونۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ جاتقان قازاق ەلىنە توسىننان، كۇتپەگەن جەردەن شابۋىل جاسادى. بۇل جولعى شاپقىنشى جوڭعارلاردىڭ سانى 70 مىڭنان اسىپ ءتۇسىپ، جەتى باعىتپەن قازاق ەلىنە كىردى. وسى اۋىر جىلداردا شىققان قازاقتىڭ قارالى دا قايعىلى ءانى «ەلىم-اي» سول كەزدەگى اۋىر كۇندەردىڭ وشپەس ەسكەرتكىشى بولىپ تابىلادى. «اقتابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلامادا» ۇلى ءجۇز بەن ورتا ءجۇز سامارقان پەن بۇقاراعا، كىشى ءجۇزدىڭ حالقى حيۋاعا قاراي بوسقان ەكەن. بوسقىنداردىڭ ءبىرازى الاكول ماڭىن پانالاعان كورىنەدى. ءدال وسىنداي اۋىر كەزدەردە ەلدىڭ ىشىنەن سۋىرىلىپ العا شىعىپ، حالىقتىڭ قامىن ويلاعان اتاقتى حاندار مەن بيلەر، باتىرلارىمىز دا بولدى. بۇقار جىراۋ ءوزىنىڭ تولعاۋىندا ولاردىڭ اتتارىن اتايدى. قاراكەرەي قابانباي، قانجىعالى بوگەنباي، شاپىراشتى ناۋرىزباي، شاقشاقۇلى جانىبەك، قىزاي ەسەنكەلدى، كەرەي جانىبەك، رايىمبەك، مالايسارى باتىرلار اۋىر كەزدە ەڭسەسى تۇسكەن ەلدىڭ ەسىن جيعىزىپ، زار جىلاعان حالىقتىڭ كوز جاسىن تىيدى. وسى تۇستا بيلەردىڭ ءرولى دە جوعارى بولدى. تولە، قازىبەك، ايتەكە بيلەردىڭ ىقپالىمەن 1726 جىلى ورداباسىندا ءۇش ءجۇزدىڭ يگى جاقسىلارىنىڭ باسىن قوسقان ۇلى جيىن بولدى. وسىندا ءۇش ءجۇزدىڭ بالاسى ءبىر باتۋاعا كەلىپ، جاۋعا قارسى بىرىگىپ اتتاناتىن قولعا باسشى ەتىپ ءابىلحايىردى سايلايدى.
وسى كەزدەگى قازاقتىڭ ساياسي قال-احۋالىن ارحيۆ قۇجاتتارى: «سول كەزدە جوڭعارلار ورتا ازياداعى ءىرى ساحارا پاتشالىعى بولدى. وعان ۇيعىرلار قارسىلىقسىز باعىندى. قىرعىزدار ءبىر مەزگىل قارسىلىق كورسەتسە دە، سۇراپىل تەگەۋرىنگە شىدامادى. ال ۇزاق جىل بويىنا جوڭعارلارمەن تىرەسكەن تەك قازاقتار عانا بولدى. جوڭعارلار قازاق ەلىنىڭ شىعىس جانە وڭتۇستىك جاعىنداعى ءبىراز جەرلەردى جاۋلاپ العانىمەن قازاقتاردىڭ كەڭ-بايتاق ورتالىق بولىگىنە ءال-كۇشى جەتپەدى» – دەپ سۋرەتتەيدى. ءسويتىپ بىرىككەن قازاق حالقىنىڭ قولى 1727 جىلى ىرعىز ۋەزىنىڭ وڭتۇستىك شىعىس بەتىندەگى بۇلانتى وزەنىنىڭ جاعاسىندا «قارا سيىر» دەگەن جەردە قالماقتارعا كۇيرەتە سوققى بەرەدى. بۇل جەڭىسكە جەتكەن جەر «قالماق قىرىلعان» دەپ اتالادى. 1729 جىلى كوكتەمدە قازاق-جوڭعار اسكەرىنىڭ اسا ءىرى شايقاسى بولادى. قازاقتار بالقاش كولىنىڭ ماڭىندا (وڭتۇستىك باتىس) قالماقتارعا ەكىنشى رەت كۇيرەتە سوققى بەرەدى. بۇل جەر كەيىننەن تاريحتا «اڭىراقاي شايقاسى» دەگەن اتپەن بەلگىلى بولادى. وسى تۇستا بولات حان (تاۋەكەلدىڭ بالاسى) قايتىس بولىپ، وسىعان بايلانىستى سامەكە، ءابىلحايىر، بولاتتىڭ ءۇشىنشى بالاسى ابىلمامبەت اراسىندا كۇرەس تۋادى. ءسويتىپ اعا حان بولىپ كوپشىلىك بيلەر قولداماسا دا ابىلمامبەت سايلانادى. مۇنداي تاڭداۋ جاسالعانىنا ءابىلحايىر دا، سامەكە دە نارازى بولىپ مايدان شەبىنەن اسكەرىن الىپ كەتەدى. ءسويتىپ قايتادان فەودالدىق بىتىراڭقىلىق كۇشەيىپ، جان-جاققا بولىنە باستايدى. بۇل كەزدە بۇحارا، حيۋامەن قاتىناس شيەلەنىستى، جوڭعارلار ۇنەمى قاۋىپ ءتوندىرىپ وتىردى.
ەندىگى جەردە قازاق حالقىنىڭ تەك ءوزىنىڭ كۇشىنە عانا سەنۋى جانە ءۇش ءجۇزدىڭ باسىن قوسىپ، جوڭعارلارعا قارسى تۇرۋ كەرەكتىگىنە كوزدەرى جەتتى. وسى يدەيانى جۇزەگە اسىرۋدا ابىلاي حان ەرەن ەڭبەك ءسىڭىردى. ول 1731 جىلى قالماقتارعا قارسى شايقاسقا قاتىسىپ، ەرلىگىمەن، باتىلدىعىمەن كوزگە تۇسەدى. 1740 جىلى جوڭعاريانىڭ ءوزىنىڭ ىشىندە بيلىك ءۇشىن كۇرەس تۋىپ (عالدان سەرەن ولگەن سوڭ)، تۋىسقاندار اراسىندا دۇربەلەڭ جاعداي قالىپتاسادى. ياعني، عالدان حان جورىقتا جۇرگەندە ونىڭ تۋىسى تسەۆان رابتان وردا ىشىندە اسكەري توڭكەرىس ۇيىمداستىرىپ، عالداننىڭ ادامدارىن ءولتىردى. بۇعان رەنجىگەن حانزادا ءامىرسانا جوعارعى بيلىكتى الۋ ءۇشىن تسين يمپەراتورى تسيانلۋنعا ارىزدانىپ، 1755 جىلى 200 مىڭ مانچجۋر-قىتاي قولىنىڭ كومەگىمەن ءداۆاچيدى تۇتقىنداپ، يمپەراتوردىڭ قولىنا تاپسىردى. تسيانلۋن امىرساناعا بەرگەن ۋادەسىنەن تايىپ، ونى قالماقتاردىڭ ءامىرشىسى بولىپ سايلانعان مانچجۋر بانديعا كومەكشى ەتەدى. الدانعانىن بىلگەن ءامىرسانا تسين يمپەرياسىنىڭ جوڭعار دالاسىندا قالدىرعان اسكەرىن تالقانداپ، ءوزىن قالماقتاردىڭ حانى دەپ جاريالايدى. اشۋ كەرنەگەن تسيانلۋن دەرەۋ امىرساناعا قالىڭ قول جىبەرىپ، ونىڭ ادامدارىن اياۋسىز قىرىپ، جوڭعار حاندىعىن جويىپ، ونىڭ جەرىن رەسەي مەملەكەتىمەن ءبولىسىپ الدى. ال ءامىرسانانى ابىلاي حان قولتىعىنا جاسىرىپ، قورعاپ قالدى. ابىلايدىڭ ءامىرسانانى قىتاي جازالاۋشى قوسىنىنان قۇتقارىپ قالۋىندا دا ءمان بار. ويتكەنى، ەكەۋى دە قازاق-جوڭعار حانى اتانعانىمەن ءبىر اتادان تارايتىن، قانداس باۋىرلار ەدى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا، مۇندا: «اقسۇيەك تۇقىمىن قارادان شىققان قارابايىر حالىققا قورلاتپايىن» دەگەن ويدىڭ دا بولۋى مۇمكىن. تولە اۋلەتىنىڭ بيلىگى ءامىرسانانىڭ جەڭىلىسىمەن اياقتالدى.
ابىلايدىڭ ءامىرسانانى قورعاعانىن جەلەۋ ەتكەن تسين يمپەرياسى قازاق حاندىعىنا بىرنەشە مارتە اسكەر اتتاندىردى. بىراق جاياۋ اسكەردەن جاساقتالعان قىتاي قولى قابانبايدىڭ اتتى اسكەرلەرىنىڭ جانىندا دارمەنسىزدىك تانىتىپ، ۇنەمى جەڭىلۋمەن بولدى. وسى اۋىر كەزدە ابىلاي ءوزىنىڭ شەبەر ىشكى-سىرتقى ساياساتىمەن كوزگە ءتۇستى. ول اقساقالداردىڭ القا كەڭەسىن شاقىرىپ، قىتايمەن سوعىستى سوزا بەرۋگە بولمايتىنىن، حالىقتىڭ ازىپ-توزىپ كەتكەنىن ايتىپ، قىتايمەن ەلشىلىك قاتىناس ورناتۋ ماقساتىندا ادامدار جىبەرەدى. ءسويتىپ، ولارمەن ساۋدا-ساتتىق، ەكونوميكالىق بايلانىس ورناتۋدىڭ جولدارىن قاراستىردى. رەسەيمەن قارىم-قاتىناسىن دا ۇلعايتتى. قازاق جەرىن ەكى ەلدىڭ قاۋپىنەن قورعاپ قالۋدا ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىردى، ءوزىنىڭ شەبەر ساياساتىمەن ءتىل تابىستى، وزىنشە بيلىك، وزىنشە ساياسات جۇرگىزدى.
1771 جىلى ابىلمامبەت حان ولگەننەن كەيىن تۇركىستاندا قوجا احمەت ياسساۋي مەشىتىندە حاندار مەن سۇلتاندار باس قوسىپ، ابىلايدى اق كيىزگە وراپ، ورتا ءجۇزدىڭ حانى ەتىپ كوتەردى. بىراق ابىلاي ءوزىن قازاقتاردىڭ ءۇش ءجۇزىنىڭ حانىمىن دەپ ەسەپتەدى.
بۇدان حابار العان قىتاي يمپەراتورى 1773 جىلى ابىلايعا بۇكىل قازاق ەلىنىڭ حانى ەكەندىگىن بىلدىرەتىن قۇجات (گراموتا) جىبەرەدى. ابىلاي ەكى الپاۋىت مەملەكەتتىڭ ورتاسىندا تۇرىپ، ولارمەن كەلىسكەن شارتتاردى بۇزبادى. شۋ، تالاس وڭىرىندەگى قىرعىزداردى ىعىستىرىپ، قوقان حاندىعىنان تۇركىستان، سايرام، شىمكەنتتى الىپ، قازىرگى قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك شەكاراسىن بەكىتەدى. ابىلايدىڭ مۇراگەرى ءۋالي اكە جولىن ۇستاي المادى. سۇلتاندار اراسىنداعى جىك-جىكتىك رەسەي يمپەرياسىنىڭ قازاق جەرىنە كىرىپ، قورعانىس بەكىنىستەرىن سالۋىنا مۇمكىندىك بەردى. بۇعان قارسى بولعان قازاق باتىرلارى ايماقتىق، ولكەلىك كوتەرىلىستەردى ۇيىمداستىرىپ، ۇلكەن جەڭىسكە جەتە المادى. مۇنى جاقسى تۇسىنگەن ابىلايدىڭ نەمەرەسى كەنەسارى ءۇش ءجۇزدى قايتا بىرىكتىرىپ، ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسىن باستادى. 1841 جىلى ءۇش ءجۇزدىڭ وكىلدەرى كەنەسارى قاسىموۆتى حان سايلايدى. كەنەسارىنىڭ كۇشەيۋىنەن سەكەم العان رەسەي پاتشاسى 1843 جىلى كەنەسارىعا قارسى ءىرى كولەمدى سوعىس جاساۋعا بۇيرىق بەرەدى. كەنەسارىنى قولداماعان قازاق سۇلتاندارى مەن رۋ باسشىلارى ونى ورىس اسكەرىنىڭ كومەگىمەن قىسپاققا الىپ وڭتۇستىككە ىعىستىرادى. ۇلى ءجۇز رۋلارىنان كومەك العان كەنەسارى قۋعىنشىلارعا قارسى تۇرىپ، مەركە بەكىنىسىنە ورنالاسادى. 1847 جىلى رەسەيلىكتەردى قولداعان قىرعىز قولى كەنەسارىنىڭ قارسىلاستارىمەن كۇش بىرىكتىرىپ، قازاقتارعا ءۇش جاقتان شابۋىلعا شىعادى. حاننىڭ قولى وڭتۇستىككە شەگىنىپ، توقماق قالاسىنىڭ تۇبىندەگى شايقاستا جەڭىلىپ، كەنەسارى 32 قازاق سۇلتانىمەن قازا تابادى. دەشتى قىپشاق دالاسىنىڭ بيلىگىن سوڭىنا دەيىن ۋىسىنان شىعارماعان جوشى اۋلەتىنىڭ سوڭعى تۇياعى وسىلاي جەڭىلىس تابادى.
ءتۇيىن
كەنەسارىنىڭ ولىمىمەن قازاق حاندىعى دا ءوزىنىڭ ءومىر ءسۇرۋىن توقتاتتى. وسى تاريحتى تارازىلاي كەلگەندە، الەم تاريحىنىڭ ەكىنشى مىڭجىلدىعىنداعى ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ۇلى جەڭىستەر مەن قاقتىعىستاردىڭ ءبارى دە شىڭعىس حاننىڭ ۇرپاقتارىنىڭ اراسىندا ورىن العانىن بىلۋگە بولادى. جالپى وسى كەڭىستىكتە ۇلى قاعان ورناتقان بيلىكتى جالعاستىرعان دا، ونىڭ سوڭعى نۇكتەسىن قويعان دا جوشى مەن تولە ۇرپاقتارى ەكەنىن بىلۋگە بولادى. راسىندا، وسىعان دەيىن جوڭعار دەسە دەنەمىز تۇرشىگەتىن. اتا جاۋىمىز دەپ ايبارلانا قارايتىنبىز. ەندى ولاردىڭ تولەدەن تاراعان ۇرپاقتاردىڭ بىرلەستىگى ەكەنىن بىلگەندە تاريحقا قايتادان نازار اۋدارۋ كەرەك دەگەن تۇيىنگە كەلدىم. ورىس پەن قىتايدىڭ ويدان شىعارعان، باۋىرلاس ەلدى قاقتىعىسقا يتەرمەلەگەن قيتۇرقىلىعىنان ارىلاتىن كەز كەلگەنىن ىشتەي سەزىندىك. قىسقاسى، قىتاي يمپەرياسىن بىرلىككە كەلتىرگەن قۇبىلاي حان جانە ونىڭ مۇراگەرلەرى بولسا، رەسەي يمپەرياسىنىڭ ىرگەسىن قالاعان باتۋ حان ەكەنىن جوققا شىعارا المايمىز. دەمەك، ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ۇساق يەلىكتەر اتا-بابالارىمىزدىڭ قولىمەن يمپەريالىق بيىككە كوتەرىلگەنىن اڭعارۋعا بولادى. ال تولە ۇرپاقتارى قۇرعان جوڭعار تسين يمپەرياسىنىڭ، جوشى ۇرپاقتارى قۇرعان قازاق حاندىعى ورىس وتارشىلدارىنىڭ شابۋىلىمەن جويىلسا دا، ءبارىبىر سىرلى اياقتىڭ سىنى كەتكەن جوق. اراعا ءجۇز جىل سالىپ سۇيەگى قاراقورىمدا جاتقان تولە ۇرپاقتارى موڭعوليا دەگەن ەگەمەندى ەل اتانسا، ءجۇز ەلۋ جىل سالىپ بارىپ جوشى حاننىڭ سۇيەگى جاتقان ۇلى دالادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەگەن تاۋەلسىز مەملەكەت تاريح كەرۋەنىن قايتا جالعادى. ەندىگى تىلەك سول كوشتىڭ باعىتى بايىپتى، جولى ساليقالى بولسىن.
قاجەت انداس.
دەرەككوز: https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1549004
Q-Andas اقپارات











