Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ ەلتانۋ

جىبەك جولىنداعى مادەني مۇرالاردىڭ ۇرلانۋى 6 ءبولىم

لۋ يان

admin
2025/10/02
ەلتانۋ
0
Жібек жолындағы мәдени мұралардың ұрлануы 6 бөлім

ليتتەردىڭ جىبەك جولىن تەكسەرىپ ءجۇرىپ 1000 ۇيگە كەز بولۋى

پاۋل باعالى ەسكى كىتاپتى قولعا تۇسىرگەندە گريگور قۇندى جابايى جىلقىنى ۇستاپ اپارعاننان كەيىن ەۋروپاداعى ارقايسى ەلدەردەن شيڭجاڭعا سەرۋەن قۇرا باعالى زات ىزدەپ كەلۋشىلەر بارعان سايىن كوبەيە ءتۇستى. وسىلاردىڭ ءبىرى انگليالىق ليتتەر دەگەن ادام، بۇل ادام 1892 – جىلى ايەلىن ەرتىپ قاشقاردان كۇشارعا كەلەدى، ونىڭ ەسىل-دەرتى پاۋلعا باعالى كىتاپتى بەرگەن ۇيعىردى تاۋىپ الۋ، وسى ارقىلى ونى وزىنە جول باستاتىپ الگى ەجەلگى قالانىڭ ورنىنا بارىپ باق سىناپ كورۋ بولدى. بىراق، بۇل ۇيعىردىڭ اتى-ءجونى كىم، قايدا تۇرادى، ول مۇنى بىلمەدى. اۋدان قالاشىعىنا كەلگەننەن كەيىن ليتتەر سۇراۋ سالىپ ەدى، ويلاماعان جەردەن بۇل ۇيعىردى ءبىرسىپىرا ادام بىلەتىن بولىپ شىقتى.
جارما ساقال قويعان ورتا جاستاعى ءبىر ەر ادام ليتتەرگە:
–سسىزدەر ونى ىزدەگەندە وعان قانشا اقشا بەرىپ ءبىر قامشى ۇرماقشىسىزدار؟ – دەگەن قىزىق سۇراۋ قويدى.
– مۇنىڭىز نە دەگەن ءسوز؟ – دەپ سۇرادى مىناۋ ءسوزدىڭ بايىبىنا بارا الماعان ليتتەر.
– دوستىق دەگەنىم عوي! شەتەلدىكتەردىڭ ادام ۇرۋى اقشا بەرۋ ءۇشىن. ءسىز باتىس قاقپا جاققا بارىپ “بەس تيىن ءبىر قامشى” قايدا تۇرادى دەپ سۇراپ كورىڭىز، ۇلكەن ادامنان تارتىپ جاس بالاعا دەيىن سىزگە ايتىپ بەرەدى، – دەپ جارما ساقال ايتارىن ايتىپ بولادى دا ساقالىن سيپاپ قويىپ قوشەمەتتەنە جىلىسىپ بەرەدى.
پاۋلعا جول باستاپ بەرگەن ادامعا قالايشا مۇنداي لاقابات قويىلىپ جۇرگەنىن ليتتەر مەن ايەلى بىلە المادى. ولار بۇل سوزگە سەنەرىن دە، سەنبەسىن دە بىلە الماي “جارما ساقال” ايتقان جەرگە بارىپ سۇراستىرىپ كورىپ ەدى. ايتقانداي بىرەۋ ولاردى الگى ادامنىڭ ۇيىنە ەرتىپ اپاردى، ونىڭ ۇستىنە سوڭدارىنان ءبىر قانشا بالا قىزىق كورۋگە ەرىپ ءجۇردى.
اسىلىندە بۇل ادام الدىڭعى رەت كىشى لەيتەنانت پاۋلدى ەرتىپ كونە قورعانعا كەلەدى. كىشى لەيتينانت وعان ءبىر كەتپەن كوتەرىپ نىسانالى جەرگە جەتكەن سوڭ ونى زورلاپ جەردى ولاي دا قازدىرادى، بىلاي دا قازدىرادى. بۇل ءدال اۋە اينالىپ جەرگە ءتۇسىپ تۇرعان ماۋسىم ەدى، كونە قورعاننىڭ ىشىنەن كەرەك دەسە ءبىر توپ اعاشتا، ءبىر ۇرتتام سۋدا تابىلمايتىن، ىستىققا شىداي الماعاندا كولەڭكەلەيتىن جەردە تابىلمايتىن، ەڭبەك ىستەگەندى بىلاي قويىپ، بۇل ارادا بىرنەشە ساعات جاي تۇرۋدىڭ ءوزى مۇڭ ەدى.
بۇل ازامات اقىرى شىجىعان كۇننىڭ قاقتاۋى مەن پاۋلدىڭ ازاپتانۋىنا شىداي الماي ءسوز تارتا، – مىرزا، بۇل جەردەن ەشتەڭە شىعاتىن ەمەس، كۇندە شىجىپ تۇر، قايتايىق، – دەيدى.
– ەشتەڭە شىقپايدى دەيمىسىڭ، وندا سەن باعاناعى كىتاپتى قايدان الدىڭ؟ ءبىلىپ قوي، مەن ساعان اقشا بەرىپ وتىرمىن!
– ول كىتاپقا بەرگەن اقشاڭىز عوي!
– ءبىر ىسكە كىتابىڭ سونشالىقتى كوپ اقشاعا تاتيدى دەپ تۇرسىڭ با؟ قىلجاقتاماي جوندەپ قاز!
– ءسىز تەك جول باستاپ بەرسەڭ بولدى دەمەپ پە ەدىڭىز، قازۋ كەرەك بولسا ءوزىڭىز قازىڭىز!
مىناۋ ادامنىڭ وزىمەن يمەنبەستەن قارسىلاسقاننان كورگەن پاۋل مىلتىعىن سۋىرىپ الادى دا ونى ايداپ قۇلاپ قالعان ءبىر كونە ءۇيدىڭ ىشىنە اكەلەدى، ودان قورجىنىنان ءجىپ الىپ شىعىپ ونى بايلايدى دا ءبىر اعاش دىڭگەككە تاڭىپ تاستاپ وڭدى سولدى شىقپىرتا باستايدى، قامشى وتكەن سايىن ويبايلاپ باقىرا بەرەدى.
پاۋل وعان:
– سەن ءبىز شەتەلدىكتەردىڭ اقشاسى بوپ وڭاي الا سالاتىن نارسە دەپ ويلايسىڭبا؟ مەنىڭ شەرىم ساعان ءجۇز قامشى سوقسام عانا تارقايدى، بەس تيىنىم ءبىر قامشى، ەسەپتەپ كور، ارزان-اق، – دەيدى دە ۇرا بەرەدى.
پاۋل وعان ءجۇز قامشى سوعادى دا اتىنا ءمىنىپ كەتىپ قالادى. دىڭگەككە تاڭىلىپ تاستالعان بۇل ادام قالا بەرەدى، تەك ءىمىرت ءۇيىرىلىپ بارا جاتقان شاقتا وسى ارادان وتكەن ءبىر جۇرگىنشى كورىپ شەشىپ الادى. ونىڭ شەتەلدىكتەرگە جارامساقتانىپ ءجۇرىپ تاپقان پايداسىن ءبىلىپ العان كەيبىر ادامدار وعان “بەس تيىنىم ءبىر قامشى” دەگەن لاقابات قويادى.
ەكى شەتەلدىكتىڭ ءوزىن ىزدەپ كەلگەنى كورگەن “بەس تيىن” ەرىكسىز اشۋعا باسىپ قويا بەرەدى: – ماعان تاعى دا جول باستاتپاقشىسىڭدار ما؟ سەندەر سياقتى شەتەلدىكتەردىڭ قايىس قامشىسىنىڭ ءدامىن جەتەرلىك تاتقانمىن، – ول وسىنى ايتادى دا شاپپاننىڭ تۇيمەسىن اعىنىپ جىبەرىپ دەنەسىندەگى تىرتىقتارىن كورسەتە تۇرىپ: – كورىڭدەر، مىنە، مىنالار سول الدىڭعى رەت سەندەر سياقتى شەتەلدىك مىرزاعا جول باستاپ بەرەمىن دەپ سودان قالعان ەستەلىك. بەس تيىنى ءبىر قامشى، حا، حا! سونى ەرتىپ كەلىڭدەر، مەن وعان ون قامشى شىقپىرتىپ ءبىر تەڭگە بەرەيىن، حا،حا!…
ليتتەر كەۋدەسىنە كرەست سىزىپ شوقىنىپ قايتا قايتا جاڭساقتىق، جاڭساقتىق! ءبىز قامشى جۇمساعاندا بىلمەيمىز، – دەيدى دە ايەلىن سۇيرەلەي زىتىپ بەرەدى. مىناۋ قىزىقتى ءبىر تۇرعان ماناعى ءبىر توپ تاماشالاعان بالالار كۇلىسىپ ءماز-ءمايرام بولادى.
– قىرسىق! بۇگىن وسى ءبىر ەسالاڭدارعا قايدان تاپ بولىپ ەدىك، – دەپ كەي سويلەپ كەلە جاتتى انگليالىق ەرلى-زايىپتىلار جول-جونەكەي.
پاۋلعا كونە كىتاپ بەرگەن بۇل ادامدى وزدەرىنە جول باستاۋشى بولۋعا كوندىرە الماعان ولار ەرتەڭىندە سول جەردىڭ جاعدايىنا حالىق ءبىر ۇيعىر قاريانى تاۋىپ جول باستاۋشى ەتپەك بولدى.
ەرلى-زايىپتى شەتەلدىكتەردىڭ ايگىلى ەسكەرتكىشتەردى ىزدەستىرىپ ءجۇرمىز دەگەنىن ەستىگەن قاريا – ەرتىپ بارايىن، ەرتىپ بارايىن، – دەپ قاۋدىراق قاعادى.
قۋانىشتارى قويىندارىنا سىيماي قارياعا ىلەسىپ قالادان شىققان ەكى شەتەلدىككە جارىم ساعات جول جۇرمەي جاتىپ ءبىر توپ كارى اعاشتىڭ ساياسىندا تۇرعان جىلتىل سۇرلى قاڭىلتاق كىرپىشتەن قالانعان كۇمبەز توبەلى، ەڭسەلى قۇرىلىس كورىنەدى. قاسىنا كەلىپ قاراسا بۇل سالىنعانىنا ۇزاق بولماعان مەشىت ەكەن، قاسىندا تاعى ءبىر جىلتىر سىرلى ۇزىنشاق تىكتورتبۇرىش بەيىت تۇر. بەيىت جاڭا سالىنعان قورعاننىڭ ءدال ورتاسىنا ورناپتى. ادامدار باسىنا كەلىپ قۇران وقىپ تۇرادى ەكەن.
ولاردىڭ كوزى مەشىت دودەگەنسىنىڭ استىندا تۇرعان كوك سىرلى ۇلكەن ماڭدايشالىققا ءتۇستى. ماڭدايشالىققا حانتسزۋشا «مۇسىلمان قاۋىمىنىڭ قاسيەتتى اۋليەسى» دەگەن ءسوز جازىلىپتى. قاسىندا تاعى كوپتەگەن ۇساق جازۋلار بار. شەتەلدىكتەر بۇل جازۋلاردى مۇلدەم تانىمادى. تەك قاريانىڭ: «بۇل بەيىتكە بۇرىڭعى زاماندا وتكەن ماۋلانا راشيدەن دەگەن اۋليە جەرلەنىپتى. حۋانشۋدىڭ 7 – جىلى ءبىزدىڭ اۋداننىڭ اكىمى لي ۇلىق وسى مەشىتتى جانە اۋليەنىڭ بەيىتىن قايتا جوندەپ سالۋعا ءامىر ءتۇسىرىپ قاقپاداعى ماڭدايشالىققا وسى جازۋلاردى جازدىرىپتى، – دەيدى.
– ونىڭىز قانداي اۋليە، وعان ارناپ مەشىت جانە مازار تۇرعىزۋعا نە ءۇشىن جارلىق شىعارىلعان؟ – دەپ سۇرادى ليتتەر تۇسىنبەي.
– ءدال وسى ءبىر ىستە ءسىز ءبىر ءتاۋىرى ماعان كەز بولىپ وتىرسىز. ماۋلانا راشيدەننىڭ يسلام ءدىنى تاراتۋ جونىندەگى وقيعانى قازىرگى جاستاردىڭ كوبى سىزگە اتىپ بەرە المايدى، – دەگەن دە داريا سالاسى ساقالىن سيپاپ قويىپ كۇلىمسىرەگەن قالىپتا اڭگىمە ايتۋدى باستادى.
– بۇل اياعىنان باي زامانىندا بولعان وقيعا ەكەن. ول كەزدە بۇل ارانىڭ پاتشالارى مەن بۇقارالارى بۋددا دىنىنە سەنىپتى. اۋليە بۋدداعا قۇرمەت ءبىلدىرۋ ءۇشىن ءتۇيىن ەل جىل سايىن جاقىن ماڭداعى تاۋلاردىڭ ىشىنەن ۇڭگىر قازىپ ىشىنە التىنمەن باپتاپ ءمۇسىن جاسايدى، الۋان رەڭدى سۋرەتتەر زاتىن ەكەن، ونىڭ ۇستىنە بۇلاردى جىل بويى باعىپ تۇرۋعا كوپتەگەن ادام ورنالاستىرادى. كەيىن كەلە مۇنى اللا تاعالا ءبىلىپ ءوزىنىڭ ۇمبەتى ماۋلانا راشيدەندى جىبەرىپ يسلام ءدىنىن تاراتتىرىپتى. قولىنا قۇران ۇستاپ وسى جەرگە كەلگەن راشيدەن پاتشانى تاۋىپ وعان قۇراننىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپتى. مۇنى تىڭداپ ءارى-بەرى وتىرعان پاتشا، سەنىڭ ايتىپ وتىرعانىڭ قانداي قۇداي، ونى مەن كورە المادىم عوي. مەنىڭ سىيىناتىن بۋددا اۋليە عيباداتحانادا تۇرادى، – دەپتى. بۇعان قارق-قارق كۇلگەن راشيدەن:
– ول قايتىپ تا بۋددا اۋليە بولسىن؟ انشەيىن ءبىر بالشىق ءۇيىندىسى ەمەس پە، ءسىز ناعىز قۇدايدى كورگىڭىز كەلە مە؟ وندا ورداڭىزداعى باقشانىڭ ىشىنە ەلۋ ەجىر شەلەك دايىنداتىپ شەلەكتەردىڭ ىشىنە تۇگەلدەي سۋ تولتىرتىڭىز. كەشكە مەن ءسىزدى ەرتىپ بارىپ اللا تاعالانى كورسەتەيىن، – دەيدى.
بۇل كۇنى كەشكە اسپانداعى تولىقسىعان جارىق اي جالپاق دالانى كۇندىزگىدەي جارىق قىپ تۇرىپتى. راشيدەن پاتشانى ەرتىپ وردا باقشاسىندا كەلەدى. ول ەجىر شەلەكتىڭ بىرەۋىنىڭ ءىشىن كورسەتىپ كۇلىپ پاتشادان:
– ءسىز شەلەكتىڭ ىشىنەن نە كوردىڭىز؟ – دەپ سۇرايدى.
– اي كوردىم، – دەپ جاۋاپ بەرەدى پاتشا.
راشيدەن ەجىر شەلەكتەردىڭ بىرىنەن سوڭ ءبىرىن كورسەتە بەرەدى. ابدەن كورسەتىپ بولعان سوڭ:
– ءسىز وسى تۇرعان شەلەكتەردىڭ ىشىنەن نە كوردىڭىز؟ – دەپ سۇرايدى.
تاعى دا سول اي. شەلەك سايىن بىردەن دوڭگەلەك اي تۇر. – دەپ جاۋاپ بەرەدى پاتشا.
– بۇلار اي ەمەس، اللا تاعالا دەگەنىمىز مىنە وسى، – دەيدى راشيدەن اسپانداعى ايدى كورسەتىپ تۇرىپ، – اللا دەگەنىمىز اي، ول تەك بىرەۋ عانا، ماڭگى باقي اسپاندا بولادى دا كۇللى الەمدەگى پەندەسىنە نۇرىن توگىپ تۇرادى. تەك پەندەلەرىنىڭ نيەتى سۋداي تازا بولسا بولعانى ول سول پەندەلەرىنە شاپاعات ەتەدى. بۇل ءسىزدىڭ سيىنىپ جۇرگەن بالشىق قۇدايىڭىزدان مىڭ ەسە قۇدىرەتتى ەمەس پە؟ – دەيدى.
قۇراننىڭ ءمانىسىن تۇسىنە قويعان پاتشا ءوزى يسلام ءدىنى قۇدايىنا سيىنىپ قالماستان، بۇكىل ەلىندەگى بۇقاراسىن دا يسلام ءدىنى قۇدايىنا سيىندىرىپتى.
قارت جول باستاۋشىنىڭ ايتىپ وتىرعانى سوڭ پاتشالىعىنىڭ لي تسزۋن جىلدارى (جاڭا ەرانىڭ 1225 – جىلىنان 1263 – جىلىنا دەيىن) ارابتىڭ اتاقتى احونى ماۋلانا راشيدەننىڭ كۇشارعا كەلىپ يسلام ءدىنىن تاراتىپ، سول كەزدە وسى ءوڭىردى مەكەندەپ جۇرگەن موڭعولدارىڭ جان سانى 100 مىڭنان اساتىن لۋكۋ تايپاسىن تۇگەلىمەن يسلام دىنىنە كىرگىزىپ، اللا تاعالا جونىندەگى اڭىز-اڭگىمەلەرگە ناندىرعاندىعى.
بۇل اڭگىمەنى تىڭداعان سايىن قىزىعا تۇسكەن ليتتەر:
– ال، الگى جات ءدىننىڭ قۇدايلارى قايدا؟ – دەپ تاعاتسىزدانا سۇرايدى.
– حا،حا! سىزدەردىڭ نازارلارىڭىز ءالى سول بالشىقتان جاسالىپ ادەمىشتەنىپ قۇيىلاتىن اۋليەلەردە وتىر ەكەن عوي. كەيىن كەلە ەلدىڭ ءبارى يسلام دىنىنە سەنەتىن بولعان سوڭ ول اۋليەلەرگە كىم قارادى دەيسىز؟ كەرەك دەسەڭىز اۋەلى تاۋ ۇڭگىرلەرىندە تۇرىپ اۋليەلەرگە قاراپ كۇتەتىن ادال مۇريتتەرى دە تۇگەل كەتىپ قالىپتى، اتى بۇل اۋليەلەر مىڭ ۇيدە قاراۋسىز قالا بەرىپتى.
– مىڭ ءۇي قاي جەردە؟ ءبىزدى ەرتىپ اپارىپ كورسەتىڭىزشى!
– مىڭ ءۇي وسى ءوڭىردىڭ ءبىر قانشا جەرىندە بار، ەرتەڭ مەن سىزدەردى ەڭ جاقىن جەردەگى بىرەۋىنە ەرتىپ اپارىپ كورسەتەيىن. ول انشەيىن تاۋ بەتكەيىنەن قازىلعان ۇڭگىرلەر عانا، كورگەن سوڭ وزدەرىڭىز دە مەزى بولاسىزدار.
كەلەسى كۇنى ەرلى-زايىپتى ليتتەرلەر كورەيانىڭ جوق باستاۋىندا قالانىڭ باسىنداعى جەتى كم جەردەگى قىزىل مىڭ ءۇيدى ساياحاتتايدى. بۇل جەردە مىڭ ءۇي دەيتىن ءۇي جوق. تەك ءبىر ەن سايدىڭ ىشىنەن بەتكەيگە جاستاي قازىلعان نەشە ونداعان ۇزىندى-قىسقالى تاس ۇڭگىرلەر عانا بار ەكەن. تاۋ ەتەگىن كۇسىلگەن كەڭ جازىق ەكەن دە وندا قۇلاعان تام-قورعانداردىڭ قالدىعى جاتىر، بۇل بالكىم وتكەندە تاۋعا كەلگەن پۇتحاناعا تابىنۋشىلاردىڭ تاماقتانۋى جانە قوسالقى ەتۋىنە ارنالعان تۇراق بولسا كەرەك، الىپ جاتقان جەر كولەمىنەن وسى ارانىڭ سول داۋىردەگى گۇلدەنىپ-كوركەيگەن بەت-بەينەسىن كوز الدىرماي قاراۋعا بولادى.
وسى اۋماقتا جازىقتىڭ وڭتۇستىگىندە ءتورتبۇرىش كەلگەن بيىكتىگى ون مەتردەن استام توپىراق ءۇيىندىسى تۇر، بۇل ەرتەدەگى بەلگى وت تەكشەسى ەكەن، بۇل تەكشە ۇڭگىر پۇتحانالار ورنالاسقان جەردەن كورىنىپ تۇرادى ەكەن. بۇل ەكى ورىنداعى كونە قۇرىلىس كادەگە جاراپ تۇرعان سوڭ ءبىر داۋىردە تەكشەنى كۇزەتەتىن جاساقتار باتار كۇن سوڭعى شاپاعىن ولاردىڭ توبەسىنە توگىپ وتەتىن كىردە مۇڭدى سىرناي تارتادى، ال ۇڭگىر پۇتحانالارداعى موناقتار ءزىلماۋىر قوڭىراۋلارىن قاعادى. بىرىنە ءبىرى مۇلدە ۇقسامايتىن بۇل ەكى ءتۇرلى داۋىستىڭ توعىسۋىنان شىققان مۋزىكانىڭ قۇدايعا قۇلشىلىق ەتۋ ءۇشىن تاۋ ەتەگىنە كەلىپ جاتقان ادامداردىڭ كوڭىلىنە قانشالىقتى تەرەڭ اسەر قالدىرارىن كىم ءبىلسىن!
بۇل جەردى تالداپ الىپ پۇتحانا سالۋىنا قاراعاندا ەرتەدەگى كۇشارلىقتاردىڭ وي-ءورىسىنىڭ ەداۋىر كەڭ ەكەندىگىن بايقاۋعا بولادى. ەرلى – زايىپتى ليتتەرلەردىڭ مىناۋ بۋددا ۇڭگىرلەرىنىڭ جەر جاعدايىن، تابيعي ورتاسىن تەكسەرۋگە زاۋىقتارى سوقپادى، ولاردىڭ ويلارى وسى تىلسىم تاس ۇڭگىرلەردىڭ انىق-قانىعىنا جەتۋدە بولدى.
وتكەندە بۇل تاس ۇڭگىرلەردىڭ سىرتىندا جاڭبىر سۋىنان ساقتايتىن ماڭدايشاسىن جەل توساتىن ەسىگى بولىپتى، ال كەيبىر ۇڭگىرلەردىڭ الدىندا بۋددانىڭ جانە پۋسانىڭ رەڭدەپ جاسالعان مۇسىندەرى تۇر. تاس ۇڭگىرلەردى اياق جاعىندا ادامداردىڭ جوعارى شىعۋىنا ارنالعان تاس باسپالداق جاتىر. ەندى مىنە بۇل قۇرىلىستار الدە قاشان بۇزىلعان ولاردىڭ بەت الدارىندا تەك تاستاي قاراڭعى ۇڭگىرلەر عانا تۇر، باسپالداقپەن شىعۋ، ىشىنە كىرۋدىڭ ءوزى ءبىر ماشاقات.
قارت جول باستاۋشىنىڭ باستاۋىمەن بۋددا ۇڭگىرلەرىنىڭ بىرىنە كىرگەن ەرلى-زايىپتى ليتتەرلەر قابىرعا سۋرەتتەرگە تاڭدانا قاراپ تۇرىپ تۇرىپ قالدى. ۇڭگىر ىشىنە لىق تولتىرا سىزىلعان قابىرعا سۋرەتتەرىنىڭ سىزۋ سلوبى ەرتە زامانعىشا ءارى ءوز الدىنا دارا ستيلدە، ونىڭ ۇستىنە رەڭى دە ايىرىقشا كوز تارتادى. ولار بۇدان باسقا قىرۋار بۋددا، پۋسا، پەرىشتەلەرى، كۇشار پاتشاسىن، ونىڭ ۋازىرلەرىن، ساردارلارىن، ايەلدەردى كورىپ قۇددى ءبىر اسەمونەر سارايىن كىرىپ كەتكەندەي بولدى. بىراق مۇنداعى مۇسىندەر قيراپ قالىپتى، ۇيمە-جۇيمە بولىپ بالشىقتان جاسالعان قول-اياقتار جاتىر، بۇل جايت وسىنىڭ مۇسىندەردىڭ ءبىر كەزدە بۇل ارادا ادامزات مادەنيەتىنەن يگىلىكتەنگەندىگىن دالەلدەيدى.
ەرلى – زايىپتى ليتتەرلەر بۇعان قاباعات قىزىقتى، ۇڭگىرلەردىڭ بىرىنەن سوڭ بىرىنە ورمەلەپ شىعىپ كورە بەردى. سونداي-اق مۇنان قىرۋار سۋرەت تارتىپ الدى، سۋرەتتەردى ەلدەرىنە الا قايتىپ وسى رەتكە ويلاماعان جەردەن كەزدەسەكەن جاڭالىقتارىن باسقالارعا تانىستىرماق بولدى. بۇل ەكى شەتەلدىڭ تاياۋ زامان تاريحىندا، كۇشار قابىرعا سۋرەتتەرىن ەڭ الدىمەن بايقاعان ادامدار بولدى. بىراق، قابىرعا سۋرەتتەردى ويىپ الىپ كوشىرىپ اكەتۋ ءادىسى ولاردىڭ ويىنا كەلمەگەن -ءدى.
ەكى كۇننەن كەيىن بۇل ەرلى – زايىپتىلار امالىن تاۋىپ جابايى تۇيە ۇستاۋ ءۇشىن كۇشاردان اتتانىپ لۇپنورعا تارتتى.

قاجەت انداس
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى
باسى: https://qandas.kz/zhibek-zholynda%d2%93y-m%d3%99deni-m%d2%b1ralardy%d2%a3-%d2%b1rlanuy-5-b%d3%a9lim-44/
جالعاسى بار…

5 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 19
Әбу Насыр әл-Фараби мен Конфуций философиясындағы ел билеу тәсілі
ەلتانۋ

ءابۋ ناسىر ءال-فارابي مەن كونفۋتسيي فيلوسوفياسىنداعى ەل بيلەۋ ءتاسىلى

August 31, 2026
Мемлекет тұтастығын нығайтқан Чао Цо
ەلتانۋ

مەملەكەت تۇتاستىعىن نىعايتقان چاو تسو

August 31, 2026
Жяй ілімі
ەلتانۋ

جياي ءىلىمى

August 31, 2026
Жиңди тағылымы
ەلتانۋ

جيڭدي تاعىلىمى

August 31, 2026
Хан әулетінің негізін қалаушы – Лю Бан
ەلتانۋ

حان اۋلەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى – ليۋ بان

August 31, 2026
ЛИ СЫ Қытайды біріктіру идеологиясының сәулетшісі
ەلتانۋ

لي سى قىتايدى بىرىكتىرۋ يدەولوگياسىنىڭ ساۋلەتشىسى

August 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz