Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Tulǵataný

Jarqyn júziń jadymyzda…

Уақыт аққан сумен тең. Міне, кеше ғана көктем еді аунап түсіп жаз болды. Әне, өткен жылы осы уақытта «Шырын шындық пен шырыл» кітабын қолтығына қысып, кабинеттің есігін еппен ашып кіріп келе жатқан Айтмұхамбет атамыздың да мәңгілік мекеніне аттанғанына бір жылдың жүзі болыпты. Уақыт өткені болмаса сол баяғы кірпияз қалпы, жеңіл жүрісі, аңқылдақ асыл бейнесі көз алдымызда тұр. Селт етіп, сергіп барып, атамыздың арамызда жоқ екенін ескеріп, алдымызда тізіліп жатқан кітаптарын еппен қолыма алдым. Көңіл көк дөнені алай-дүлей құйын ойдың иірімін бір малтып алды да, ары қарай ата мұрасына үңілді.

admin
2025/10/07
Tulǵataný
0
Жарқын жүзің жадымызда…

Áli esimde, seksenniń seńgirine shyqqan Aitmúhambet qariyanyń úiinde bir qabyrǵa túgel iin tiresken kitap. Sóreniń ekinshi qabaty qariyanyń qoltańbasyn tanytatyn tuyndylar men soǵan qatysty kitaptarǵa tolysqan. Mine, sarǵysh tartyp kónergen bir kitap «Keruen» atalypty. Kóz aldyma toqtamaityn ómir kóshi kele qaldy. Jinaqtyń alǵashqy betinen-aq saǵynysh sazy oinap sala berdi. Aq paraqtyń mańdaishasynda: «Repressiya qyrǵynynyń qúrbany bolǵan ákem – Esimjanǵa, sol qasiretten 29 jasynda kóz júmǵan sheshem – Ráziyaǵa arnaimyn. Avtor», – degen birauyz sóz túr. Endi maǵan bári de alaqandaǵydai ayan. Jazyqsyz jalaǵa úshyrap, oqqa úshqan zúlmatty jyldardyń qandy paraǵy kóz aldyma kelip, júregim syzdap qoya berdi. Meniń osy kóńil kúiimdi sezse kerek:

«Meniń ata-babamnyń qadir-qasietin bilgiń kelse, «Tuys» atty dastanymdy oqy», – dedi jaimen ǵana.

Aitmúhambet atanyń basynan san túrli qiyndyq ótti. Eki jarym jasynda ákesi, tórt jasynda sheshesi sayasi quǵynnyń qúrbany boldy. Búkil áuletten qúdaidyń qúdiretimen jalǵyz ózi tiri qaldy. Naǵashy ájesi Máriya Yrysaldyqyzy sábi kezinen bauyryna basyp, qanattyǵa qaqtyrmai, túmsyqtyǵa shoqyttyrmai ósirdi. Alaida ol zaman óte qiyn edi. Eńbektegen baladan eńkeigen qariyaǵa deiin qara júmystyń sońynda júrdi. Birde ash, birde toq kúnúzaqqa shómele tasyp, túnimen masaǵa talandy. Auyr, azapty kúnder jetim balanyń jelkesinen basyp, júregin jegidei jedi.

–Kókterek degen jerde tuyp-óstim, – dep edi atamyzben bolǵan áńgimede qasiretti jyldardy oi eleginen taǵy bir márte ótkizip.

– Arǵy atalarym músylmanshylyqty júregine qúiǵan dindarlar edi. Mamajan atam Qazanda dini bilim alyp kelgen. Atamyz tatardyń qyzymen tanysyp, úilengen. Jasy 82-ge kelip ómirden ótti. Apam aqyldy, sheshen, sózge sheber adam. Bes kelini bolypty. Auylǵa kelgen qonaqtar apamnyń áńgimesin tyńdaimyz dep jinalady eken. Atamnyń qasieti sol, jaz jailauǵa kósherde, shayannyń auzyn bailap tastaidy eken. YAǵni, kóshten búryn ózi baryp, ziyandy jándikterdiń auzyn dúǵamen bailap shyǵady. Kósh qystauǵa qaitqanda qaitadan jándikterdiń auzyn ashady. Mamajannan Kákish, Tyshqanbai, Hasen, Ahmet, Esimjan taraidy. Keńes ókimetiniń saiqal sayasaty olardy jáne balalary Omarǵali, Qúrmanǵali, Qalidyń mal-múlkin túgel tárkilep, «halyq jauy» dep atu jazasyna kesedi. Ol kezde men eki jarym jasta edim. Búkil áulette on erkek kindikten tek men ǵana qaldym.

Iá, Aitmúhambet Esimjanúly búrynǵy Bórlitóbe audany, Kókterek auylynda ómirge kelgen kezden túrmystyń qiynshylyǵyna tap bolady. Babalarynan daryǵan kúishilik, kóripkeldik, sheshendik, aqyndyq syndy izgi qasietter Aitmúhambettiń de boiynan shyǵyp, óleń jazuǵa áuestenedi. Mektep qabyrǵasynda jetimdiktiń ashy zapyranyn tatyp ósken bala eńbekke erte jasynan shyńdalady. Qara siraq bala kezinde shóp basynda auyr júmysqa jegilip, azaptyń qúrsauynda eseiedi.

Qariya qyryq jylǵa juyq ústazdyq etken uaqytyn ómiriniń eń jarqyn sátterine balaidy. Ol zamanda múǵalim bolu – ekiniń biri qoly jetkize bermeitin ári jauapkershiligi úlken qasterli mamandyq. Tipti, Aitmúhambet bastaǵan auyldyń bir top shuyldaqtary qonaqtardyń qolyna su qúyu úshin shekisip qalyp júredi. Sebebi, kelgen meiman su qúiyp bolǵan soń, mindetti túrde: «Rahmet, balam! Múǵalim bol!» – dep bata beredi eken. Osy bir auyz qasietti batany alǵysy kelgen balalar ústazdyqty tóbesine qúrmettep ósti.

Aitmúhambet Esimjanúly ańsaǵan armanyna jetedi. Ol auyr azapqa toly balalyq shaǵymen qoshtasyp, Semei qalasyna oquǵa attanady. Bútin áulettiń jalǵyz úrpaǵy qazaq tili men ádebietiniń múǵalimi atanyp, bes jyldan keiin ústazdyq qyzmetke kirisip ketedi. Súiip istegen qyzmet árqashan abyroi ákeledi. Jas maman az uaqytta oqu isinde úzdikter qatarynan kórinip, jappai alǵysqa bólenedi. Audandyq, oblystyq jáne respublikalyq múǵalimderdiń oqytu biliktilikterin shyńdaityn jarystarda únemi aldyńǵy oryndardan kórindi. Problemalyq oqytudyń jańa júiesin qalyptastyryp, oqushylardyń shyǵarmashylyq qabiletin damytty. Árine, ádebiettiń syiqyr kúshi bar. Biraq árkimniń búl jolǵa kelui san aluan. Aitmúhambet Esimjanov ómiriniń denin ústazdyq qyzmetke arnap, sodan baqyt tapty. Ozat ústazdyq mekteptegi qazaq tili men ádebietin oqytudaǵy ozyq úlgisi oblystyq, respublikalyq pedagogikalyq oqularda únemi eskerilip, tájiribesi tanystyrylyp otyrdy. Al ádebietti problemalyq júiede oqytuǵa bailanysty úsynysy «Mekteptegi qazaq tili men ádebieti», «Sát-sapar jas ústaz» kitaptaryna engizilgen. Osyndai eńbektiń arqasynda búginde elge túlǵa bolyp júrgen bir top azamattardy oqytty. Aitalyq, Múhtar Aryn, Túrsyn Sydyqov, Tileuqajy Esimjanov, Ábdiǵali Sadyqov, Qúsaiyn Tileubekovtardyń qoǵamǵa, ǵylymǵa, ádebiet, mádenietke qosyp júrgen úlesteriniń basynda ústazy Aitmúhambet Esimjanovtyń túrǵanyn eshkim teristei almaidy.

Ústazdyqtyń auyr júgin arqalai júrip, qadirmendi qariya shyǵarmashylyqtyń da biik shyńyna kóterildi. Men atanyń barlyq kitabyn oqyp shyqtym. «Keruen», «Júrek sózi», «Oi kózi», «Ómir ózi», «Jas pen naz», «Ǵasyr úni», «Uaqyt tańbasy», «Kezgen kóńilde», «Kúz máredegi sóz» atty kitaptaryn oqyp shyqtym, salmaqtap oi túidim. «Elim dep soqqan júregim» atty kitabyna salmaqty oi órbitkenim bar. Al avtordyń «Oi kózi»  kitabynyń ishki betinde aqynnyń shejiresi sher aralas jyr jolary órnektelip, aq qaǵazǵa túsken óleń tarmaqtary nebári toǵyz-aq jylda topyraq jamylǵan pák ápkesi Bibanudy joqtaǵan jyrlarmen tolyp túr. «Júrek sózi» «Ómir ózimen» jalǵasyp, keiingi zamanǵa «Ǵasyr únimen» úndeu tastaidy. San jyldar sanasynda sáulelenip kelgen «Uaqyt tańbasyn» «Kózden kóńilge» bekitedi. Qolyndaǵy qalamymen «SHyryn shyndyqpen shyryldap» ún qatady. Jas úrpaqqa «Kúz máredegi sózimen» ónege qaldyryp, oi tamshylaryn, danalyq sózderin «SHirkin, dúnie, tym ystyq!» kitabyna toǵytady. Qart qalamger jastyq ómirde kórgen azabyn, júrip ótken ónegeli jolyn, ústazdyq qyzmetin túgel osy kitaptarǵa jinaqtai salǵan.

Aitmúhambet Esimjanovtyń «SHyryn shyndyq pen shyryl» atty kitap oqyrmanyn ózgeshe oiǵa, tylsym álemge jeteleitin qúdiretimen qúndy. Rasynda, kólemi bes júz bet túratyn salmaqty tuyndynyń qamtityn mazmúny odan birneshe esege kóp deuge bolady. Sebebi, kitaptyń alǵashqy betin paraqtaǵannan bastap, sońyna deiin túiirdei qatelik, oǵash úǵym, jaǵynyp jaǵatsu nemese jaqsy kórinu úshin oilap tapqan búrkenshik oilardy kezdestirmeisiz. Aty aityp túrǵandai, shyryldaǵan shyndyqtan syr aulaǵan, kóńilindegi pikirin dál basqan shynaiy bolmysty ańǵarasyz. Iá, osyndaida oiyńa : «SHyndyq» degen ne? – deitin súraq keledi. Múmkin, ony árkim ártúrli qabyldaityn shyǵar. Al Aitmúhambet Esimjanov izdegen shyndyq qaisy? Ómirdiń ógeiligi me? Tirliktiń teperishi me? Kisiliktiń kishireyui, adaldyqtyń arzandauy ma? Joq, álde, bezbúirek betsizdik, arsyz úyat pa? Sanań san-saqqa júgirip, salyp úryp aqiqat izdeisiń. Ainalyp kelip, kitapqa úńilesiń de izdegenińdi tauyp, bir tynystap alasyń.

Adam ómiri san tarau. Sol taraudyń biri kárilik. Biraq, káriliktiń eki túri bar: biri – jan, endi biri tánniń qartayuy. Osyndaida qaisy bir aqynnyń: «Osy kúnde kelinine kelin bop, úlyna qúl bolǵan kempir-shal az ba?» degen óleń joly oralady kóz aldyńa. Rasynda, seksen degen belesti baǵyndyryp úlgergen Aitmúhambet atanyń aityp otyrǵany osy. Táni qartaisa da, jany qartaimaǵan adamdyq bolmystyń ashy aqiqatyn alǵa tarqany. Solai emei ne? Seksenge keldik dep selkildep otyrǵandar jetedi aramyzda. Biraq, seksen jasynda keshe men búgindi salmaqtap, elime igiligi, úrpaǵyma úlgisi qalsyn dep bes jastaǵy balanyń beli búkireiip kóteretin salmaǵy bar kitapty jazu ekiniń biriniń qolynan kele bermesi anyq. Kitaptaǵy aitpaqshy bolǵan shyndyq osy.

Iá, Aitmúhambet poeziyasyn taldau kerek bolsa múnanda kóp túiinderdi tarqatuǵa bolady. Búl joly biz búny maqsat etpedik, oiymyz onyń poeziyasy arqyly kisilik bolmysyn kórsetu. Ásirese,  «Qazaq ádebietindegi kúi janry» atty zertteuin ádebiet tanudaǵy eren eńbegi retinde baǵalauǵa bolady. Kúimen qúlaq qúryshyn qandyrmaityn qazaq balasy kemde-kem. Biraq, osy «kúi» degen jalǵyz úǵymnyń astaryna tereń úńilgen qazaq balasy az-aq, tipti, kúi ónerin zerttep júrgen zertteushilerdiń de auqymynyń tayazdyǵyn osy zertteu eńbegin oqyp kórseńiz túsinerińiz haq. Búl eńbek osydan jiyrma qansha jyldyń aldynda jazylǵan eken. Ol kezde Aitmúhambet Esimjanov Aqsu audanynyń, Qyzylaǵash auylyndaǵy mektepte múǵalim bolyp júrgen kezi. Tipti, sol tústa búl eńbekpen tanysqan qazaqtyń belgili qalamgeri Múhtar Maǵauinniń ózi tańdanysyp jasyrmapty. Qarap otyrsańyz, últtyq kitaphana siyaqty kóne múralar qattalǵan mádeni ortalyq joq, bar bolǵany mekteptiń azyn-aulaq kitaptary jinaqtalǵan kishkentai auylda túryp, osyndai dáuir búzǵan igi dúnieni jazu ekiniń-biriniń ǵana qolynan keletinin nesine jasyraiyq.

Ol shyǵarmashylyq pen ómirdi qos búrymdai qatar órdi. SHabytyn ómirdiń ózinen aldy. Aqynnyń kitaptary qazaq tarihynyń jyrtyǵyn jamaityn qúndy derek ispetti. Qolynan qalamy túspegen qariya birde seri babasy Qapsalańdy, endi birde sopy atasy Mamajandy óleńge qosyp, babalaryn bir aunatyp túsiredi. Keide qosa aǵaryp otyrǵan qosaǵy Núrbijamalǵa bas iip, óleńmen syilastyq tanytady. Al qariyanyń nemerelerine degen tátti sezimi «Ǵasyr úni» kitabynda jyrlanady. Aitmúhambet Esimjanovtyń búkil ómiri kitaptarynda kórinis tapqan. Ol ózgeniń ómirin qalamyna arqau etip, sharq úryp keiipker izdegen emes. Ómirdiń ózi ony keiipker jasady. Taǵdyrdyń búralań jolynan súrinbei ótti. Basyna túsken synaqqa sabyrmen qarap, aqiqatty basty nysan etip aldy. Qariya ózi bastan ótkergen jetimdik taqsyretin «Jetim jien» povesinde keńinen tolǵaidy. Artyq sóz qospai jazyp shyqqan ádebi tuyndy qarapaiym ómirdi sátti beineleidi. Oqyrmanyn úlken oiǵa qaldyrady.

Qoǵamnyń alǵa basuy men ómir súrgen ortasyndaǵy tolǵaqty máselege aralasyp, el júgin jeńildetu jolyndaǵy qajyrly eńbekteri de az emes edi.  Ómiriniń 33 jylynda Sarqan óńirindegi maman basshylarǵa sayasi sabaq berip, barlyq jylda ozat nasihatshy degen maqtau men marapattary jaily jazylǵan dúnieler sol kezdegi sarǵaiǵan basylym betterinde sairap túr. Jergilikti keńestiń údaiy deputaty, birneshe ret audandyq partiya konferentsiyasynyń deputaty, respublikalyq konferentsiyaǵa da qatysyp, talai oramdy úsynystarymen kópshilikti moiyndatqan sheshen. Oblystyq bilim jetildiru institutynyń shattan tys lektory retinde qanshama jas mamannyń kóńiline bolashaqqa degen sáule sepkenin eseptei almaimyz. Oblystyq múǵalimderdiń bilimin attestatsiyalauǵa da múshe bolyp, birneshe jyl belsendilik tanytty. Birneshe jyl mektep bitirushilerdiń altyn, «kúmis medalьǵa» úsynǵan shyǵarmalaryn tekseru komissiya músheliginde bolyp, shyn júiriktiń tasada qalyp qoimauy úshin janyn salyp eńbek etti. Eskeldi audanynyń onamastikalyq komissiyanyń múshesi retinde tarihi eldi meken ataularyn qaita qaitaru máselesinde óziniń bar aqyl-parasaty men biletinin jasyryp qalǵan joq. Audandyq ardagerler alqasy tóraǵasynyń orynbasary qyzmetin atqaryp, kóne kóz qariyalardyń óńir damuyna qosar úlesin júielep otyrdy.

Dei túrǵanmen, búl eńbekterde de atausyz qalǵan joq. Júrt kórdi, el súisindi, kópshilik qoldady. Sonyń arqasynda ekiniń-biri jete bermeitin úlken marapattarǵa ie boldy. Búl rette onyń bárin jazyp otyrudyń qajeti shamaly. Biraq, ádebietti problemalyq júiede oqytu, balalardy shyǵarmashylyqqa úiretu baǵytyndaǵy ústazdyq tájiribesiniń respublikaǵa taratylǵanyn qalai aitpai ketesiń. Respublikalyq, búkilodaqtyq pedagogikalyq oqularda birneshe jyl qatarynan júldeger bolǵan Qazaqstandaǵy jalǵyz adam ekenin bireu bilse bireu bilmeidi. «Eńbek Qyzyl Tu» ordeni, «Eńbektegi erligi úshin»,  «Ekpindi ozat» medali, Qazaq SSR oqu ministriniń gramotasy, halyq aǵartu qyzmetkerleriniń ozaty siyaqty marapttardy atamyzdyń qúrdastarynyń bári ala alǵan joq. Osy tústa Keńes odaǵy kezinde belgili bir marapatqa jetudiń úlken tańdaudy talap ekenin eskersek, osyndai biikke Aitmúhambet atamyz adal terimen, adam eńbegimen, adal isiniń arqasynda jetip otyr.

Qazaqta «Ózi jaqsy adamǵa bir kisilik oryn bar» degen naqyl sóz bar. Árine, ol oryn qalamgerdiń kóńil kókjieginen tiip jatsa odan ótken mártebe bolǵan ba?! Aitmúhamet atamyzdyń da kisilik kelbeti, azamattyń bitimi búginde ólkemizdeiń tarihyna ainalǵan talai kitapta jazylyp, qalamgerlerdiń eńbeginde kórinis tauyp keldi. Endeshe solardyń birqataryna ǵana toqtalaiyq. Osyndai eleuli isteri Eskeldi audanynyń «Ataqonys kút meken» atty tarihi kitabynda, «Sayaly meniń Sarqanym» atty audan tarihy turaly kitapta da, Aqsu audanynyń 80 jyldyǵyna orai qúrastyrylǵan «Abyz Aqsu, ańyz Aqsu, naǵyz Aqsu» tarihi-estelik kitap-alьbomda tamyzdyń sureti men qysqasha ómir tarihy tanystyrylyp, tarihqa tańbalanyp qaldy. 2014 jyly oblys ákiminiń qoldauymen «Jerúiyq meken, Almaty oblysynyń mádenieti men óneri» atty kitap-alьbom shyqty. Oǵan elge tanymal Jetisu ólkesiniń belgili óner, galym, aqyn-jazushylary engizilgen. Sol qatarda Aitmúhambet Emisjanov atamyzdyń da sureti túr.    Qalamger, aqyn atamyzdyń shyǵarmalary da aimaǵymyzǵa tanymal aǵalardyń kitabyna enip, sol kitaptardyń qúnyn asyryp, salmaǵyn arttyra túskeniniń de kuási bolyp júrmiz. Aitalyq, Qazaqstan Jazushylar odaǵynyń múshesi Ahmet Kendirbekúlynyń «Jyldar sóileidi» kitabynda «Ómirdiń ózin jyrlaǵan» degen makalassy, Qazaqstan Jazushylar odaǵynyń múshesi Ámire Árinniń «Tomiris» kitabynda «SHattandym jyryn oqyp Ámireniń», «Ińkár jinaq» óleńderi, «Boidy biler bir óleń» maqalasy basylypty. Birqatar avtordyń eńbegine jazǵan alǵysózderiniń ózi nege túrady. Tipti, atamyzdyń ómiri men eren eńbegi jaily jazylyp, respublikalyq, oblystyq baspasózderde jaryq kórgen eńbekteride az emes. Sol qatarda filosofiya ǵylymdarynyń kandidaty, Aqtóbe universitetiniń rektory bolgan M. Aryn turaly jazylǵan «Nar qazaq» atty kitapta ǵalymnyń ústazy Aitmúhambet Esimjanovtan alǵan úlgi-ónegesi turaly kólemdi lebizi berilgen. 2005 jyly 21 mamyrdaǵy «Jetisu» gazetiniń №55 sanynda filologiya ǵylymdarynyń doktory, akademik Túrsyn Sydyqov ústazy Aitmúhambet Esimjanov turaly auqymdy maqala jariyalap, kishilik tanytty. «Jaqsylyq keshigip jetedi» degen taqyrypta qalam terbegen Kenjehan Raqyshtyń oblystyq «Alatau» gazetinde shyqqan maqalasy Aitmúhambet Esimjanovtyń kisilik kelbetin bir kóterip tastaǵan keremet maqala retinde oqyrmandardyń jyly qabyldaǵanyna kuá bolǵanbyz. Al «Egemen Qazaqstan» gazetiniń 2009 jylǵy 3 qazandaǵy nómirinde belgili aqyn Ádilbek Alpysbaev Aitmúhambet Esimjanov shyǵarmashylyǵy turaly jazǵan  «Ómir bazaryndaǵy aqsaqal» atty maqalasy respublika aumaǵyna taralyp, atamyzdyń bedelin biiktetti. Atamyzdyń kisilik kelbetin asyratyn múndai mysaldardy myńdap keltiruge bolady. Biraq, múnda bir ǵana nárseni eskeruimiz kerek. Dúniede bárin aqshaǵa satyp aluǵa bolady. Alaida, adamdardyń yqylasy men peiilin satyp ala almaisyń. Biz joǵaryda keltirilgen sanauly aqparat tek zamandastarynyń, shákirtteriniń, oqyrmandarynyń, jerlesteriniń Aitmúhambet ataǵa degen shynaiy yqylasy. Sol yqylastan tuyndaǵan izgi nieti. Osyndai izgilikke jol ashqan atamyz ortamyzda bolmaǵanymen sol eńbekter ol kisiniń ruhyn máńgi biiktetip júre beredi.

Atamyz óziniń bir esteliginde:

«Jeti jastan bastap seksen úsh jasqa jetkenshe ǵúmyr boiy túrli dertter iektep-aq keldi. Talant-daryn kózin ashyp, kenendi keń, tabandy shabyt qúshaǵynda tolǵanyp dúnie tuǵyzu qaidan bolsyn. Tek kóńil kókjieginiń birde jylt etken nátijesi ǵana. Sóitse de birer dúnie bitirdim deimin. Búl úly babamnan (Qúdaimende) bastalǵan asqan kúishi ákeme deiingi tektiliktiń úzilmei, meni de sharpyǵan kieliktiń júrnaǵy bolar. Últtyq namys pen ata-baba, atameken bárinen biik, nysanaly múdde ǵoi. Namys pen tektilikti tektiler ǵana qúdiretter. Osyn-au úrpaǵyma jan júrekten ózine de, jalǵastaryna máńgilik amanat bop jalǵasa bersin demekpin. Adam haiuansha qaryn toiǵyzyp, kúisep jata beru emes, iz qaldyru, eline, qoǵamǵa ayanbai úles qosu», – dep jazypty. Qúdaiǵa táube, atamyzdyń múratyn jalǵastyratyn shákirtteri, izin basar úl-qyzdary bar. Aita ketsek, atamyzdyń jaratqan násip etken úsh balasynyń biri – matematik, biri – qúqyq qorǵau salasynda jauapty qyzmetker, biri – auylsharuashylyq salasynyń mamany. Olardan órbigen nemere-shóbereler qazir  qadirli qariyanyń bolashaǵynyń tiregi.

Túiin

 Rasynda, ár zamannyń óz keiipkeri, óz túlǵasy, tanym-talǵam tarazysy bolatyny anyq. Al peshenesine jazylǵan taǵdyry eldiń órligimen, erligimen, erinbei eńbek etuimen túspa-tús kelip jatsa – synaqtyń úlkeni osy. Odan erik-jigeri myqty, tabandy ózindik kózqarasy bar tanym-talǵamy túraqty, eń bastysy, óz basyn aldymen ózi syilaityn adam ǵana izgilik izinen adaspai ótetini haq. Sonda onyń el-júrt aldynda júzi jarqyn, júregi aq, bedeli joǵary bolady. Aitmúhambet atamyz osyndai maǵynaly ómir súrgen el qalaulysy, júrt maqtanyshy.

Halqymyzda: «Óli riza bolmai,  tiri baiymaidy» degen sóz bar. Aitmúhambet atamyz qaitys bolǵaly  jyl ótse de Núrbijamal apamyz júma saiyn jeti nanyn pisirip, meshitke baryp dúǵa baǵyshtatudan tanǵan emes. Búl da bolsa tárbieli áulettiń úlaǵatty isi dep bilgen jón. Al úrpaqtarynyń úlylyǵy atamyzdyń rizalyǵyna bólenip jatqan shyǵar. Olardyń jetistiginiń bir úshy osynda jatyr.

Al ata jasymyz qansha paryqta bolsa da tirlikte shyn túsinip, shynaiy syilasyp ótip edik. Kúlsek kómekeiimiz kórinip, pikirimiz qashan da bir baǵytta órbitin. Búgin siz arǵy jaqta, biz bergi jaqta júrsek te taǵy da nietimiz bir eken. Osy jazǵan azyraq esteligimdi ruhyńyzǵa degen súiinishim retinde qabyl alarsyz.

Qajet Andas,

«Q-andas» aqparattyq agenttigi.

 

 

  

5 1 vote
Рейтинг статьи
Post Views: 33
«Аққу ағай» атанған ұлағатты ұстаз
Tulǵataný

«Aqqu aǵai» atanǵan úlaǵatty ústaz

August 24, 2026
Төккен тердің қадірі
Tulǵataný

Tókken terdiń qadiri

June 11, 2026
Ұстаз ананың хаты
Tulǵataný

Ústaz ananyń haty

June 3, 2026
Тағылымды тағдыр
Tulǵataný

Tauylymdy taqdyr

May 13, 2026
«Апа, сен болмасаң»
Tulǵataný

«Apa, sen bolmasań»

May 12, 2026
Бегзат өмір
Tulǵataný

Begzat ómir

May 5, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz