Nyǵymet Myńjanidyń ǵylymi joly 1940-jyldary bastaldy. 1946 jyldan bastap SHyńjańdaǵy tarihshy mamandarmen birge túrli ǵylymi jiyndarǵa qatysyp, qazaq tarihy turaly pikirlerimen kózge tústi. Sol kezeńde jazylǵan «Qazaq tarihynyń deregi» atty eńbegi onyń qazaq halqynyń shyǵu tegi men etnikalyq qalyptasuyn ǵylymi túrǵydan taldauǵa alǵash qadam jasaǵanyn kórsetti.

Keiin búl zertteuler negizinde «Qazaqtyń qysqasha tarihy» atty kólemdi eńbek dúniege keldi. Búl kitapta ǵalym qazaq etnosynyń qalyptasuy, ru-taipalyq qúrylymy, sharuashylyǵy men mádenieti, kórshi halyqtarmen qarym-qatynasy, patshalyq Reseidiń otarlau sayasaty siyaqty máselelerdi naqty derekter arqyly taldady. Eńbektiń ǵylymi jáne otanshyldyq mańyzy erekshe joǵary baǵalanyp, qytai jáne qazaq ziyalylary tarapynan keńinen qoldau tapty.
Nyǵymet Myńjani tek tarihshy ǵana emes, sonymen qatar qazaq etnografiyasynyń bilgir mamany boldy. Ol qazaq halqynyń shejiresin, rulyq qúrylymyn, tańba men úran júiesin, túrmys-salt dástúrlerin zerttep, búl baǵyttaǵy derekterdi júielep jazdy.
«Diuani lúǵat at-túrik» eskertkishin qazirgi qazaq tilimen salystyra zerttep, qazaq tiliniń tarihi tamyrlaryn aiqyndady. Sonymen qatar, «Qazaq tiliniń tarihyna sholu», «Qazaq til jazuynyń tarihy turaly túsinik» siyaqty eńbekteri til ǵylymynda mańyzdy oryn aldy.
Ǵalym qazaq tilindegi ǵylymi terminderdi qalyptastyru men ádebi normany ornyqtyru isinde de belsendi qyzmet atqardy. Últtar baspasynda eńbek etken jyldary qazaq tilin damytu, jańa ataulardy júieleu baǵytynda irgeli júmystar júrgizdi.
Nyǵymet Myńjani kórkem ádebiet salasynda da aitarlyqtai múra qaldyrdy. 1938 jyldan bastap áńgime, drama, óleń, poema jazumen ainalysty. Onyń «Jauynger semьya», «Túrmys tilshisi», «Qarlyǵash» shyǵarmalary sol dáuirdegi halyqtyń túrmys-tirshiligi men ruhani dúniesin kórkem tilmen beineledi.
Sonymen qatar ol audarmashylyq ónerimen de tanyldy. Lu SHúnniń shyǵarmalaryn, qytai klassikasyndaǵy «Qyzyl sarai túsi», «Su boiynda» siyaqty kólemdi romandardy qazaq tiline audardy. Búl eńbekter qazaq oqyrmandaryna álem ádebietiniń jauharlaryn ana tilinde tanyp-biluge múmkindik berdi.
Nyǵymet Myńjani óz ómiriniń auyr da kúrdeli kezeńderin bastan ótkerdi. 1960–1970 jyldardaǵy sayasi quǵyn-súrgin kezinde túrmege qamalyp, keiin aqtalǵan soń da ǵylym jolynan taimady. Ol eshqandai kek saqtamai, kerisinshe, halyq múddesi men ǵylym damuy úshin adal eńbek etti.
Ol tarihty búrmalauǵa qarsy túrdy, ásirese, patshalyq Reseidiń qazaq jerin otarlau sayasatyn batyl synǵa alyp, tarihi ádilettilikti qalpyna keltiruge kúsh saldy. Búl baǵyttaǵy maqalalary men bayandamalary onyń otanshyldyq ruhynyń aiǵaǵy.
Nyǵymet Myńjani – qazaq halqynyń tarih ǵylymyndaǵy iri túlǵa. Ol óziniń ómirin tuǵan halqynyń ruhani jańǵyruyna arnap, artynda mol múra qaldyrdy. Ǵalymnyń eńbekteri tek SHyńjań men Qazaqstandaǵy emes, kúlli túrki álemindegi túrkologiya men tarih ǵylymynyń damuyna zor yqpal etti.
Nyǵymet Myńjani – tek ǵalym emes, últtyń jadyn saqtaushy, mádeni múranyń qorǵaushysy, úrpaqqa ónege qaldyrǵan iri qairatker. Onyń eńbekteri men ómir joly búgingi jáne keler úrpaqqa – ǵylym men últ aldyndaǵy adaldyqtyń máńgilik úlgisi.
“Jetisu” ólketanushylar ortalyǵy” QB osydan bylai “Nyǵmettanu” máselesimen arnaiy ainalysatyn bolady.
Qajet Andas,
“Q-andas” aqparattyq agenttigi.











