نىعىمەت مىڭجانيدىڭ عىلىمي جولى 1940-جىلدارى باستالدى. 1946 جىلدان باستاپ شىڭجاڭداعى تاريحشى ماماندارمەن بىرگە ءتۇرلى عىلىمي جيىندارعا قاتىسىپ، قازاق تاريحى تۋرالى پىكىرلەرىمەن كوزگە ءتۇستى. سول كەزەڭدە جازىلعان «قازاق تاريحىنىڭ دەرەگى» اتتى ەڭبەگى ونىڭ قازاق حالقىنىڭ شىعۋ تەگى مەن ەتنيكالىق قالىپتاسۋىن عىلىمي تۇرعىدان تالداۋعا العاش قادام جاساعانىن كورسەتتى.

كەيىن بۇل زەرتتەۋلەر نەگىزىندە «قازاقتىڭ قىسقاشا تاريحى» اتتى كولەمدى ەڭبەك دۇنيەگە كەلدى. بۇل كىتاپتا عالىم قازاق ەتنوسىنىڭ قالىپتاسۋى، رۋ-تايپالىق قۇرىلىمى، شارۋاشىلىعى مەن مادەنيەتى، كورشى حالىقتارمەن قارىم-قاتىناسى، پاتشالىق رەسەيدىڭ وتارلاۋ ساياساتى سياقتى ماسەلەلەردى ناقتى دەرەكتەر ارقىلى تالدادى. ەڭبەكتىڭ عىلىمي جانە وتانشىلدىق ماڭىزى ەرەكشە جوعارى باعالانىپ، قىتاي جانە قازاق زيالىلارى تاراپىنان كەڭىنەن قولداۋ تاپتى.
نىعىمەت مىڭجاني تەك تاريحشى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار قازاق ەتنوگرافياسىنىڭ بىلگىر مامانى بولدى. ول قازاق حالقىنىڭ شەجىرەسىن، رۋلىق قۇرىلىمىن، تاڭبا مەن ۇران جۇيەسىن، تۇرمىس-سالت داستۇرلەرىن زەرتتەپ، بۇل باعىتتاعى دەرەكتەردى جۇيەلەپ جازدى.
«ديۋاني لۇعات ات-تۇرىك» ەسكەرتكىشىن قازىرگى قازاق تىلىمەن سالىستىرا زەرتتەپ، قازاق ءتىلىنىڭ تاريحي تامىرلارىن ايقىندادى. سونىمەن قاتار، «قازاق ءتىلىنىڭ تاريحىنا شولۋ»، «قازاق ءتىل جازۋىنىڭ تاريحى تۋرالى تۇسىنىك» سياقتى ەڭبەكتەرى ءتىل عىلىمىندا ماڭىزدى ورىن الدى.
عالىم قازاق تىلىندەگى عىلىمي تەرميندەردى قالىپتاستىرۋ مەن ادەبي نورمانى ورنىقتىرۋ ىسىندە دە بەلسەندى قىزمەت اتقاردى. ۇلتتار باسپاسىندا ەڭبەك ەتكەن جىلدارى قازاق ءتىلىن دامىتۋ، جاڭا اتاۋلاردى جۇيەلەۋ باعىتىندا ىرگەلى جۇمىستار جۇرگىزدى.
نىعىمەت مىڭجاني كوركەم ادەبيەت سالاسىندا دا ايتارلىقتاي مۇرا قالدىردى. 1938 جىلدان باستاپ اڭگىمە، دراما، ولەڭ، پوەما جازۋمەن اينالىستى. ونىڭ «جاۋىنگەر سەميا»، «تۇرمىس ءتىلشىسى»، «قارلىعاش» شىعارمالارى سول داۋىردەگى حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى مەن رۋحاني دۇنيەسىن كوركەم تىلمەن بەينەلەدى.
سونىمەن قاتار ول اۋدارماشىلىق ونەرىمەن دە تانىلدى. لۋ ءشۇننىڭ شىعارمالارىن، قىتاي كلاسسيكاسىنداعى «قىزىل ساراي ءتۇسى»، «سۋ بويىندا» سياقتى كولەمدى رومانداردى قازاق تىلىنە اۋداردى. بۇل ەڭبەكتەر قازاق وقىرماندارىنا الەم ادەبيەتىنىڭ جاۋھارلارىن انا تىلىندە تانىپ-بىلۋگە مۇمكىندىك بەردى.
نىعىمەت مىڭجاني ءوز ءومىرىنىڭ اۋىر دا كۇردەلى كەزەڭدەرىن باستان وتكەردى. 1960–1970 جىلدارداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن كەزىندە تۇرمەگە قامالىپ، كەيىن اقتالعان سوڭ دا عىلىم جولىنان تايمادى. ول ەشقانداي كەك ساقتاماي، كەرىسىنشە، حالىق مۇددەسى مەن عىلىم دامۋى ءۇشىن ادال ەڭبەك ەتتى.
ول تاريحتى بۇرمالاۋعا قارسى تۇردى، اسىرەسە، پاتشالىق رەسەيدىڭ قازاق جەرىن وتارلاۋ ساياساتىن باتىل سىنعا الىپ، تاريحي ادىلەتتىلىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە كۇش سالدى. بۇل باعىتتاعى ماقالالارى مەن باياندامالارى ونىڭ وتانشىلدىق رۋحىنىڭ ايعاعى.
نىعىمەت مىڭجاني – قازاق حالقىنىڭ تاريح عىلىمىنداعى ءىرى تۇلعا. ول ءوزىنىڭ ءومىرىن تۋعان حالقىنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا ارناپ، ارتىندا مول مۇرا قالدىردى. عالىمنىڭ ەڭبەكتەرى تەك شىڭجاڭ مەن قازاقستانداعى ەمەس، كۇللى تۇركى الەمىندەگى تۇركولوگيا مەن تاريح عىلىمىنىڭ دامۋىنا زور ىقپال ەتتى.
نىعىمەت مىڭجاني – تەك عالىم ەمەس، ۇلتتىڭ جادىن ساقتاۋشى، مادەني مۇرانىڭ قورعاۋشىسى، ۇرپاققا ونەگە قالدىرعان ءىرى قايراتكەر. ونىڭ ەڭبەكتەرى مەن ءومىر جولى بۇگىنگى جانە كەلەر ۇرپاققا – عىلىم مەن ۇلت الدىنداعى ادالدىقتىڭ ماڭگىلىك ۇلگىسى.
“جەتىسۋ” ولكەتانۋشىلار ورتالىعى” قب وسىدان بىلاي “نىعمەتتانۋ” ماسەلەسىمەن ارنايى اينالىساتىن بولادى.
قاجەت انداس،
“Q-andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى.











