Нығымет Мыңжанидың ғылыми жолы 1940-жылдары басталды. 1946 жылдан бастап Шыңжаңдағы тарихшы мамандармен бірге түрлі ғылыми жиындарға қатысып, қазақ тарихы туралы пікірлерімен көзге түсті. Сол кезеңде жазылған «Қазақ тарихының дерегі» атты еңбегі оның қазақ халқының шығу тегі мен этникалық қалыптасуын ғылыми тұрғыдан талдауға алғаш қадам жасағанын көрсетті.

Кейін бұл зерттеулер негізінде «Қазақтың қысқаша тарихы» атты көлемді еңбек дүниеге келді. Бұл кітапта ғалым қазақ этносының қалыптасуы, ру-тайпалық құрылымы, шаруашылығы мен мәдениеті, көрші халықтармен қарым-қатынасы, патшалық Ресейдің отарлау саясаты сияқты мәселелерді нақты деректер арқылы талдады. Еңбектің ғылыми және отаншылдық маңызы ерекше жоғары бағаланып, қытай және қазақ зиялылары тарапынан кеңінен қолдау тапты.
Нығымет Мыңжани тек тарихшы ғана емес, сонымен қатар қазақ этнографиясының білгір маманы болды. Ол қазақ халқының шежіресін, рулық құрылымын, таңба мен ұран жүйесін, тұрмыс-салт дәстүрлерін зерттеп, бұл бағыттағы деректерді жүйелеп жазды.
«Диуани лұғат ат-түрік» ескерткішін қазіргі қазақ тілімен салыстыра зерттеп, қазақ тілінің тарихи тамырларын айқындады. Сонымен қатар, «Қазақ тілінің тарихына шолу», «Қазақ тіл жазуының тарихы туралы түсінік» сияқты еңбектері тіл ғылымында маңызды орын алды.
Ғалым қазақ тіліндегі ғылыми терминдерді қалыптастыру мен әдеби норманы орнықтыру ісінде де белсенді қызмет атқарды. Ұлттар баспасында еңбек еткен жылдары қазақ тілін дамыту, жаңа атауларды жүйелеу бағытында іргелі жұмыстар жүргізді.
Нығымет Мыңжани көркем әдебиет саласында да айтарлықтай мұра қалдырды. 1938 жылдан бастап әңгіме, драма, өлең, поэма жазумен айналысты. Оның «Жауынгер семья», «Тұрмыс тілшісі», «Қарлығаш» шығармалары сол дәуірдегі халықтың тұрмыс-тіршілігі мен рухани дүниесін көркем тілмен бейнеледі.
Сонымен қатар ол аудармашылық өнерімен де танылды. Лу Шүннің шығармаларын, қытай классикасындағы «Қызыл сарай түсі», «Су бойында» сияқты көлемді романдарды қазақ тіліне аударды. Бұл еңбектер қазақ оқырмандарына әлем әдебиетінің жауһарларын ана тілінде танып-білуге мүмкіндік берді.
Нығымет Мыңжани өз өмірінің ауыр да күрделі кезеңдерін бастан өткерді. 1960–1970 жылдардағы саяси қуғын-сүргін кезінде түрмеге қамалып, кейін ақталған соң да ғылым жолынан таймады. Ол ешқандай кек сақтамай, керісінше, халық мүддесі мен ғылым дамуы үшін адал еңбек етті.
Ол тарихты бұрмалауға қарсы тұрды, әсіресе, патшалық Ресейдің қазақ жерін отарлау саясатын батыл сынға алып, тарихи әділеттілікті қалпына келтіруге күш салды. Бұл бағыттағы мақалалары мен баяндамалары оның отаншылдық рухының айғағы.
Нығымет Мыңжани – қазақ халқының тарих ғылымындағы ірі тұлға. Ол өзінің өмірін туған халқының рухани жаңғыруына арнап, артында мол мұра қалдырды. Ғалымның еңбектері тек Шыңжаң мен Қазақстандағы емес, күллі түркі әлеміндегі түркология мен тарих ғылымының дамуына зор ықпал етті.
Нығымет Мыңжани – тек ғалым емес, ұлттың жадын сақтаушы, мәдени мұраның қорғаушысы, ұрпаққа өнеге қалдырған ірі қайраткер. Оның еңбектері мен өмір жолы бүгінгі және келер ұрпаққа – ғылым мен ұлт алдындағы адалдықтың мәңгілік үлгісі.
“Жетісу” өлкетанушылар орталығы” ҚБ осыдан былай “Нығметтану” мәселесімен арнайы айналысатын болады.
Қажет Андас,
“Q-andas” ақпараттық агенттігі.











