Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Қажет дерек

Ілияс өмірінде көзәйнек тақпаған

admin
2026/08/30
Қажет дерек
0

Бүгінге дейін Ілияс Жансүгіровтың ақындық, қаламгерлік, қайраткерлік қыры жан-жақты зерттеліп, шығармалары хинақталып, оқырманға жол тартқан том-том кітап сөрелерден орын тапты. Осы арқылы өскелең ұрпаққа өнеге болар істердің шежіресін жаздық. Бірақ, қайраткер өмірінің ерекше тұстары, бүгінгі ұрпақтың санасына басқаша тұрғы да енген өмір болмысы, оқырман назарына ілінбеген азаматтық бітімі осыған дейін беті ашылмаған күйінде қалып келеді.  Солардың бірі  мына сурет.

Баспасөз және интернет беттеріндегі, кітап, журнал, тағы да басқа қолданылмалы әдебиеттердің мұқабасында осы сурет жүреді. Қазір бүкіл ел Ілиястың бейнесін дәл осылай қабылдайтыны анық. Бірақ, Ілияс өмірінде көзәйнек тақпаған деген пікірдемін. Оны тарғалаң өмірдің талай сыннан сүрінбей өтіп, аман-есен бүгінге жеткен, ақын өмірінің әр кезеңінен сыр шертетін суреттердің төмендегі бір бөлігінен байқауға болады.

Мамания мектебін бітірушілер. Бірінші қатар отырғандар (солдан оңға қарай): Біләл Сүлеев, белгісіз, Б. Есекнқұлова. Ф. Ғабитқызы, А. Жансүірова. Тұрғандар (оңнан солға қарай): Ә. Қалымбеков, І. Жансүгіров, К. Есболатов, Ә. Мұқашов.

Қазақ (қырғыз) ағарту институтының ұжымы. Алматы, 1923 жыл.

Жетісу облыстық мұғалімдер конференциясының делегаттары. 1924 жыл, Алматы.

Ілияс Жансүгіров

«Тілші» газеті шыққаннан бері қалам қайраты жағынан зор көмегін тигізген қаламы өткір, сөзі сұлу тілшінің ірі жазушыларынан саналатын азаматымыз.

1928 жылы Мәскеуде түскен суреті.

1928 жылы Қызылорда қаласында қазақ жазуын латын әліпбиіне көшіруге байланысты өткен ғылыми мәжіліске қатысушылар: Бірінші қатарда (солдан оңға қарай) 3) Балқай Байтоғаев, 8) Басыр Мұхамеджанов. Екінші қатарда (солдан оңға қарай) 2) Құдайберген Жұбанұлы, 6) Телжан Шонанұлы, 7) Ораз Жандосұлы, 8) Әбдірахман Байділдин, 9) Әлімхан Ермекұлы, 12) Ғаббас Тоғжанұлы, 13) Бейімбет Майлин, 14) Ілияс Жансүгірұлы.  Үшінші қатарда (солдан оңға қарай) 10) Жүсіпбек Аймауытұлы, 13) Мұхтар Мырзаұлы (Мурзин), 15) Елдес Омарұлы.

Ұлттық республикалық жазушылармен кездесу. 1930 жылы.

Ілияс Жансүгіров «Степная песня» фильмінде атқа мінер рөлінде. (1930-1932).

Қазақстан жазушылар одағының І съезі. 28-29/ІІ/1932

Қазақстан Жазушылар одағының кезекті жиналысынан кейінгі естелік.

Сәбит, Сәкен, Ілияс, Бейімбет қазақ зиялыларымен бірге.

Ілияс Жансүгіров пен Всеволод Рождественский Іле Алатауының баурайында. 1935 жыл.

Ілияс Жансүгіров балаларымен бірге. 1935 жыл.

Отбасылық сурет. 1937 жыл.

Ату жазасына кесілер алдында. 1938 жыл.

Байқасаңыздар, жоғарыдағы суреттердің бірде бірінде Ілияс Жансүгіровтың көзәйнек таққанын көрмейсіз. Осының өзі-ақ Ілиястың өмірінде көзәйнек тақпағанын дәлелдейді. Өкінішке қарай, көзәйнек таққан суреттің  ең алғаш қай кітабта берілгенін, оны кімнің салғанын немесе сол суретті алғашқы пайдаланушы қай деректен алғанын анықтау қиын болды.  Мүмкін, зерделі оқырманның арасында оның тарихын білетін немесе қолында Ілиястың көзәйнек тағып түскен суреті бар болып жатса ой қоса жатар деген үмітім де жоқ емес.  Бұндай дерек табылмаса: «Ілияс өмірінде көзәйнек тақпаған» деп тұжырымдауға дәлел жеткілікті. Олай болса көп болып пікірлесіп, Ілияс Жансүгіровтың бұдан былайғы нағыз бейнесін тұрақтандырған жөн.

Соған сай, біріншіден, бұдан былай мейлі сайт, баспасөз, кітап, журнал болсын Ілиястың көзәйнексіз суретін беруді үміт етемін. Екіншіден, биыл Ілияс Жансүгіровтың 125 жылдығына орай Ақсу ауданынының орталығы Жансүгіров кенті мен ақын туған Қызылтаң ауылына ескерткіш мүсіні қойылады дегенді естіп едік.  Осы ескерткіштердің жобасы қалай жасалып жатқаны туралы Ақсу ауданының әкімдігі мен  ақын тойын өткізетін комиссияның жоба нұсқасымен бөлісіп, оқырмандарға түсінік бере кетсе нұр үстіне нұр болар еді. Үшіншіден, бұл туралы ақынның туыс-туғандары мен ұрпақтары не айтар екен?. Тіпті, «Ілиястың көзәйнек таққан суреті ілінген ақын музейіндегі, тағы да басқа көрнекі жердегі бейнелерді көзәйненксіз суреттерге ауыстырылса жөн болар ма еді?» деген ойда жиі мазалай береді.

Айту бізден, орындау сізден, ағайын!

Қажет Андас

Жалғасы бар...

Abai.kz

Қаралым 52
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Қажет дерек

Талдықорғандағы көне кинотеатрлар

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Қажет дерек

Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?

September 24, 2026
45 тағдыр
Қажет дерек

45 тағдыр

September 8, 2026
We Still Study the National Liberation Uprisings
Қажет дерек

We Still Study the National Liberation Uprisings

September 5, 2026
Қажет дерек:  БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ
Қажет дерек

Қажет дерек: БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Қажет дерек

Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?

August 31, 2026
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz