Q-Andas
No Result
View All Result
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Басты бет Қажет дерек

Гос. Дума. Әскери қызмет мәселесі

admin
2026/08/30
Қажет дерек
0
Гос. Дума. Әскери қызмет мәселесі

Басы:  Бүгін 9 ақпанда Гос. Дума ашылады. Думаның ашылуы көптен күтілсе де, орнынан түскен Бас Министр Горемыкин ұзын сонарға салып, кешіктіріп келіп еді.

Думаның қаншага созылатыны әлі белгісіз. Сөйтсе де, бұрын ойлағандай жалғыз бюджетті қарап қана тарқамай, соғысқа қатысты бар мәселелерді және ішкі саяси істерді тексеріп, заң шығарумен де шұғылданар деп жорылады. Бұлай болу-болмау тетігі Үкіметпен Дума көпшілігінiң келісуінде. Келісу бола ма, жоқ па – қазір білінбейді. Дума ашылуы жария болғанан бері, түрлі партиялар өзара кеңесіп, Думада қандай ереже қолданылуды сөз қылды. Партия көсемдері және депутат ақсақалдардың қара жарысында, “сол” жақ партиялардың ережесі, қорытып айтқанда, мыналар:

  • Земство,
  • Кооперация,
  • 1890 жылғы земское полежениені өзгерту
  • арақ ішуді түпкілікті жоғалту,
  • Земство және шаһар ұйымдарының съезі,
  • Бұратана жұрттардың құқығын теңгеру,
  • 1907 жыл 3 маусым заңы бойынша депутаттықтан мағрұм етілген жұрттардан депутат алу,
  • Түрлі бостандықтар,
  • Саяси айыпкерлерге бостандық,
  • Жиылыстар, қауымдар жасауға еркіншілік,
  • Финляндия конситуциясын қайтару,
  • Жер билігі мәселесін әділшілікте шешіп, 9 қараша заңын өзгерту,
  • Дінге еркіндік,
  • Гос. Думаның Yкіметке “запрос” жасау құқыгын күшейту… тағы басқалар.

Бұл жобалар түгелімен қаралама, жоқ па, күнi бұрын тамақ ісірмей, кезінде көретін іс. Дума да ойлағандай пайда күту, жалғыз Үкімет басы атының  өзгеруiнде ғана емес, Үкімет саясатын халық тілегіне қарай, кyрделi түрде өзгертуде. Қазір кісі аты өзгергенімен, саясат өзгерген белгісі көрінбейді.

Үкімет, Думаның мәжілістеріне, соғысқа қатысы бар бірсыпыра зан жобасын кіргізбекші. Бұлардың ішінде қазақтан әскер алу жобасы болуы да ықтимал.

Қазақтан әскер алу деген сыбыс күзден бері естіліп келеді. Қазақтан қазір, осы соғыс үстінде әскер алу мүмкін еместігі, қазақ халқы қамсыз жатқандығы, анық жасын білерлік метрика жоқтығы және тағы басқа себептер де газетімізде, кезінде жазылған еді. Думада өзімізден депутат жоқтығы, әскери қызмет мәселесі секілді зор мәселені залалсыз шешетін, қазақ жайын білетін депутаттардың кемдігі де айтылған еді. Бірақ газет жүзіне ғана жазылған сөз, айтылған тілек, тиісті орындарға өздігінен жетпейтіндігі белгілі. Бұл тілектерге ие болып, жалпы жұрт қам қылғандығы білінбейді. Тағдырға тапсырып жай жатқан түрі бар. Әскерлік туралы қазақ халқының пікірін, тілегін Yкіметке, Думаға жеткізу үшін, олармен сөйлесіп жай-жапсарды түсіндіру үшін әр облыстардан бірер өкіл баруы тиіс еді. Бұл істі қалың қазақтан күту, қашпаған қашардың уызына қарағандай болатын болған соң, Дума ашылуына қарсы, Самарадан- Әліхан Бөкейұлы, Орынбордан- Ахмет Байтұрсынұлы, Ақтөбе уезінен- Нысанғали Бегімбетов 3-ші ақпанда Петроградқа жүріп кетті.

Әскерлік қызмет мәселесі туралы қазақ даласының әр тұсынан жиналған пікір, тілек бір ізден шығып тұр:

  • Қазақтан осы соғыс үстінде әскер алынбауы.
  • Әскер алудан бұрын метрика түзеу үшін муфтилікке қарау.
  • Лажысыздан алынатын болғанда- жаяу солдат болмай, атты әскер болу. Казак-орыспен құқықта теңгерілу.

Қазақ атынан сөйленетін тілек, берілетін баяндаманың негізгі дәлелдері осылардан құрылып, баяндалмақшы.

М.Д

«Қазақ» газеті, №168, 1-бет,  9 ақпан, 1916 жыл, сейсенбі,

Тұп нұсқа араб харпінде

Аударған Қажет Андас.

Жалғасы бар…

 

 

ГОСУДАРСТВЕННАЯ ДУМА

ВОПРОСЫ ВОИНСКОЙ СЛУЖБЫ

 

Сегодня, 9-февраля открывается заседание Государственной Думы. Хотя это заседание было долгожданным, бывший председатель Совета Министров Горемыкин открыл его с опозданием, и насколько оно продлится – еще неизвестно. Планировалось не только рассмотрение бюджета, но и решение всех вопросов касающихся войны и внутренней политики, также вопросов законодательства. Это произойдет в случае согласования Правительства с большинством членов Государственным Думы. Будет ли согласование – пока неизвестно. После того, как было объявлено об открытии заседания Думы, различные партии, советуясь между собой, обсуждают – какую политику вести в Думе.

Задачи и требования вождей “партии левых сил”таковы:

  1. Земство.
  2. Кооперация.
  3. Изменения “Положения о земствах” от 1891 года.
  4. Искоренение пьянства.
  5. Проведение съезда земских и городских организации.
  6. Уравнение прав всех народов России.
  7. Отменить закон от 3 июня 1907 года, запрещающий депутатство инородных народов.
  8. Некоторые свободы народам.
  9. Освобождение политических заключенных
  10. Свободу на проведение собраний, создание общественных организаций.
  11. Восстановить Конституцию Финляндии.
  12. Внести изменеия в закон от 9-ноября и решать вопросы землевыделения по справедливости.
  13. Свобода вероисповедения.
  14. Усилить влияние права “запроса” Государственной Думы в Правительство., и другое.

Будут ли полностью рассмотрены эти проекты? Но нужно решать их заранее, своевременно, не напрягая голосовые связки.

Ожидать отсюда выход, не только в смене руководства Правительства, как думают в Думе, но и изменение политики Правительства коренным образом, с учетом требований народа.

В настоящее время, хоть и меняется руководство, политика не изменилась. Правительство намерено внести в Государственную Думу большое количество законопроектов, касающихся военного времени. Возможно, среди них может быть проект закона о воинской службе казахов.

Разговоры о призыве казахов на воинскую службу ведутся с осени. О том, что казахский народ нельзя призывать на службу в это военное время, о том что казахский народ ничем не обеспечен, отсутствие метрик определяющих возраст и многом друом мы писали ранее в нашей газете.

Говорилось и об отсутствии своего депутата в Государсвенной Думе, об отсутствии депутатов хорошо знающих положение казахского народа для решения таких проблем как воинская служба, без причинения вреда казахскому народу. Однако, газетные публикации и поднимаемые в них вопросы, сами по себе не могут быть рассмотрены в соответствующих органах. Даже не видно, чтобы кто-нибудь занимался этими вопросами, прислушивался бы к общенародным мнениям. Все пущено на самотек.

Для решения вопроса воинской службы казахов, необходимо провести переговоры соответствующим органам, с представителями разных казахских областей. Эти представители, донесли бы Правительству, в Думу, мнение народа, их пожелания, и всесторонне рассмотрев, обсудив все “за” и “против”, Правительство решило бы эту проблему”.

Решение этого вопроса не зависит только от одного казахского народа, а посему 3-го февраля накануне открытия заседания Государственной Думы в Петроград выехали Алихан Бокейулы из Самары, Ахмет Байтурсунулы из Оренбурга, из Актюбинска – Нысангали Бегимбетов.

Мнения, пожелания, собранные с разных регионов казахской степи – едины:

  1. Не призывать казахов на воинскую службу в это военное время.
  2. Привести в порядок “метрикизацию” казахов через обращение к муфтиату, до призыва на службу.
  3. В случае крайней необходимости призыва, и принятия такового решения, – из казахов создавать конные отряды (войска), а не направлять на пешую службу. Уравнять права казахов с правами русских казаков.

Требования казахского народа, и доводы о необходимости их выполнения озвучатся в докладах, и возлагаются на вышеуказанных представителей.

М.Д.

Газета «Казах» №168, стр.1, 9 февраля, 1916 год вторник.

Материал подготовлен по переводу Кажета Андaса.
Перевод на русский язык
– Сабыржан Калиев.
Источник: информационное агентство “Q-Andas”.

Жалғасы бар…

0 0 votes
Рейтинг статьи
Қаралым 40
Талдықорғандағы көне кинотеатрлар
Қажет дерек

Талдықорғандағы көне кинотеатрлар

October 5, 2026
Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?
Қажет дерек

Қала кинотеатрлары қалай өзгерді?

September 24, 2026
45 тағдыр
Қажет дерек

45 тағдыр

September 8, 2026
We Still Study the National Liberation Uprisings
Қажет дерек

We Still Study the National Liberation Uprisings

September 5, 2026
Қажет дерек:  БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ
Қажет дерек

Қажет дерек: БІР КӨШЕ, БІР ТАРИХ

September 6, 2026
Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?
Қажет дерек

Бүйен-Ақсу көтерілісінің жетекшілері кім?

August 31, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

ЖАҢА ҚАҒИДА? «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • kzҚазақ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Басты бет
  • Өлкетану
    • Елтану
    • Жартас суреттері
    • Қажет дерек
    • Қажет кітап
    • Қасиетті жерлер
    • Қажет ақпарат
    • Халық жады
    • Ауесхан Мажайдың жәдігерлері
    • Андас Омарақын ізімен
    • Қуғын-сүргін
    • Көші-қон
    • Тұлғатану
  • Арнайы жобалар
    • Турнир
    • Экспедиция
    • Конкурс
    • Грант
    • Конференция
    • Көрме
  • Мұрағат
    • Бейнефильм
    • Галерея
    • Хаткерлік
  • Біз туралы
    • Әріптестер
    • Байланыс
    • Сайт әкімшілігі
    • PDF-мұрағат

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz