Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Ólketaný Jetisýdyń asıetti jerler

Soltanbai batyr

admin
2026/08/30
Jetisýdyń asıetti jerler
0
Солтанбай батыр

Jetisu oblysy, Kóksu audany, Jarlyózek auylyna ornalasqan. 1967 jyly Oktyabrь auylynan (qazirgi Jarlyózek) aqsaqaly Baijúmanov Abdiqadir aqsaqaldyń aituy boiynsha, 1900 jyldary Soltanbai  batyr jerlengen jerde jartylai qúlaǵan úlken kúmbez túrǵan. «Osy kúmbez shamaly úsh ǵasyr búryn salynǵan» deidi aqsaqal. Jergilikti ólketanushy Saǵynai Ómirzaqov «Bizdiń auyl osyndai» kitabynda osyndai derek keltirilgen.

Soltanbai Jádigerúly HVII ǵasyrdyń sońy HVIII ǵasyrdyń ortasynda  ómir súrgen. Jalaiyr taipasynyń  Myrza ruynan. Áulie, kóripkeldik qasieti bolǵan. Baqtybai aqynnyń «Jelqobyz» /1987j/  jinaǵynda  jonǵar shapqynshylyǵy kezinde Soltanbai batyrdyń Jáinaq batyrmen qatar  qol bastap qarsy shaiqastarǵa qatysyp, erlik kórsetkeni turaly jazylǵan. Aqyn Sara da Soltanbai batyrdyń erlikterin jyrǵa qosqan.  Áulie batyr Jarlyózek ózenniń  on jaq betinde jerlengen. 1991 jyly  Jarlyózek ózenniń jaǵasyndaǵy Soltanbai batyrdyń basyna úrpaqtary eskertkish ornatyp, tuǵanyna 300 jyl toluyna bailanysty as berildi. Soltanbai batyrdyń úrpaqtary qazir Jarlyózek auyldyq okruginde túryp jatyr.

 Soltanbai batyrdyń áli batyrlyǵy belgili bolmaǵan jas kezinde, el júrty úshin basyn qauip-qaterge tikken bir oqiǵa:  Byjy ózeniniń batys jaǵynda sol zamanda «Sasyq» degen jerde úlken kól bolypty (qazir sol kóldiń orny áli belgili, oipańdau bolyp jatyr) Kóldiń ainalasy qalyń qamys, jynys toǵai eken, ishinde qaban, shoshqa, jabaiy ańdar, úirek-qaz bolady eken. Kóldiń ainalasyna qalyń el qonyp, malyn jailap ań-qúsyn aulap kúnin kóripti. Sodan bir kúnderi sol kólde bir úlken qara – qasqa ayu paida bolypty. Sol ayu kóldiń  ainalasynda otyrǵan eldiń malyna shauyp, kún kórsetpeidi eken. Adamdarǵa da shauyp, biraz adam shyǵyn bolypty.

Eldiń ábden mazasyn alyp mezi qylypty. Sol ayudy aulauǵa Soltanbai batyr daiyndalyp, uaqyty kelgende ayudy óltiruge jalǵyz attanypty. Óziniń denesin eki ayaǵyn tizeden joǵary qalyń qyl arqanmen orap, ayudyń tyrnaǵy batpasyn dep, sodan ayudy ańdyp júrip, bir dáu ógizdi jaryp jegeli jatqan jerinde ústinen túsipti. Ayu da kelgen adamdy kórip, jemtigin tastap, batyrǵa qarsy júripti. Soltanbai batyr beline qanjaryn bailap qolyna shoqparyn ústap,  ayuǵa qarsy shyǵypty. Sodan ekeui ústasa ketken kezde, batyr ebin tauyp, ayudyń basyna shoqparymen úrady, ayu esengirep qalǵan kezde, qanjarmen ayudyń qarnyn jaryp tastapty. Sóitip dáu qara-qasqa ayudy jalǵyz ózi soǵyp alypty. Búl oqiǵa bútkil elge taralyp, jas jigit Soltanbai, «Soltanbai batyr» atanypty. Al álgi ayudyń terisiniń kólemi, bir qazaq úidiń ornyndai jerdi alypty deidi ańyzda.

Birde Soltanbai batyr, qasynda bir adam bar, ekeui salt atpen «Toqsannyń dalasynda» kele jatypty. Sol mańda bir baidyń birneshe kele túieleri jaiylyp júripti, sol túielerdiń ishinde adamdarǵa shabatyn dáu bura júripti. Kele jatqan eki atty adamdy kórip, qútyrǵan bura qarsy shauypty. Soltanbai batyrdyń qasyndaǵy adam búl buranyń adamǵa shabatynyn estigen eken, sodan batyrǵa búl Pálenbai degen baidyń qútyrǵan burasy talai adamdy shainap tastaǵan, búdan qashyp qútylmasaq bizdi de jazym qylady depti. Ekeuiniń de qolynda qamshydan basqa qarulary joq eken. Sonda Soltanbai batyr, myna buranyń túri jaman eken ekeuimizdi jazym qylar, sen qashyp qútyl men burany ainaldyra túraiyn dep buradan qasha shabady. (bura shapqanda jylqydan ozady). Sodan bura batyrdy kuyp jetip, auzyn batyrǵa sala bastaǵan kezde Soltanbai batyr burany qúlaq – shekeden júdyryǵy men bir úrady. Sodan bura ekpinimen omaqasa qúlaidy. Batyr ainalyp qaityp buraǵa kelse, bura sespei qatyp qalypty.

Arada byraz uaqyt ótken soń álgi joldasy jaqyn auyldan qarulanǵan adamdardy alyp kelse, bura ólip jatyr qasynda Soltanbai batyr otyr eken. Búl oqiǵa buranyn iesine jetip, ol Bai bále quǵan bir adam eken. Buramdy qasaqana shoqparmen úryp óltirdi, jalańash qolmen burany úryp óltirdi degenge senbei, Bilerge aryzdanyp, biraz shu bolypty. Batyrdyń burany qolmen úryp óltirgenin kórgen adam joq. Sonda batyr oilanyp bilerge: «Senbeseńder eldi jinandar, myna bai osy ólgen buradai taǵy bir burasyn alyp kelsin, men qalai úrǵanymdy kórsetemin», – depti. Sodan bai dáu atan túiesin alyp kelipti. Batyr túryp: «Men burany bylai úryp qúlattym», – dep atan túieni júdyryǵymen qúlaq-shekeden bir úrypty. Atan túie sespei qatypty. Halyq shuyldap, «Batyrdiki shyndyq» dep túryp alypty. Sodan biler aqyldasyp: «Sen Bai  Soltanbai batyrǵa jala japtyń», – dep at-shapan aiybyn tóletipti.

Qajet ANDAS

Derekkóz: «Ótkeni eren, keleshegi kenen ERKIN» kitabynan alyndy.

 

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 8
Қаратал алқабындағы өзендер
Jetisýdyń asıetti jerler

Qaratal alqabyndaǵy ózender

August 12, 2026
Қора шатқалы
Jetisýdyń asıetti jerler

Qora shatqaly

August 5, 2026
Дауылбай тауы
Jetisýdyń asıetti jerler

Dauylbai tauy

August 4, 2026
Мүнидың зираты
Jetisýdyń asıetti jerler

Múnidyń ziraty

February 2, 2026
Мұзарт асуы
Jetisýdyń asıetti jerler

Múzart asuy

December 1, 2025
Сөк сұлтан Абылайханұлы
Jetisýdyń asıetti jerler

Sók súltan Abylaihanúly

November 28, 2025
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz