Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت ولكەتانۋ جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

سولتانباي باتىر

admin
2026/08/30
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
0
Солтанбай батыр

جەتىسۋ وبلىسى، كوكسۋ اۋدانى، جارلىوزەك اۋىلىنا ورنالاسقان. 1967 جىلى وكتيابر اۋىلىنان (قازىرگى جارلىوزەك) اقساقالى بايجۇمانوۆ ابدىقادىر اقساقالدىڭ ايتۋى بويىنشا، 1900 جىلدارى سولتانباي  باتىر جەرلەنگەن جەردە جارتىلاي قۇلاعان ۇلكەن كۇمبەز تۇرعان. «وسى كۇمبەز شامالى ءۇش عاسىر بۇرىن سالىنعان» دەيدى اقساقال. جەرگىلىكتى ولكەتانۋشى ساعىناي ومىرزاقوۆ «ءبىزدىڭ اۋىل وسىنداي» كىتابىندا وسىنداي دەرەك كەلتىرىلگەن.

سولتانباي جادىگەرۇلى ءحVىى عاسىردىڭ سوڭى ءحVىىى عاسىردىڭ ورتاسىندا  ءومىر سۇرگەن. جالايىر تايپاسىنىڭ  مىرزا رۋىنان. اۋليە، كورىپكەلدىك قاسيەتى بولعان. باقتىباي اقىننىڭ «جەلقوبىز» /1987ج/  جيناعىندا  جونعار شاپقىنشىلىعى كەزىندە سولتانباي باتىردىڭ جايناق باتىرمەن قاتار  قول باستاپ قارسى شايقاستارعا قاتىسىپ، ەرلىك كورسەتكەنى تۋرالى جازىلعان. اقىن سارا دا سولتانباي باتىردىڭ ەرلىكتەرىن جىرعا قوسقان.  اۋليە باتىر جارلىوزەك وزەننىڭ  ون جاق بەتىندە جەرلەنگەن. 1991 جىلى  جارلىوزەك وزەننىڭ جاعاسىنداعى سولتانباي باتىردىڭ باسىنا ۇرپاقتارى ەسكەرتكىش ورناتىپ، تۋعانىنا 300 جىل تولۋىنا بايلانىستى اس بەرىلدى. سولتانباي باتىردىڭ ۇرپاقتارى قازىر جارلىوزەك اۋىلدىق وكرۋگىندە تۇرىپ جاتىر.

سولتانباي باتىردىڭ ءالى باتىرلىعى بەلگىلى بولماعان جاس كەزىندە، ەل جۇرتى ءۇشىن باسىن قاۋىپ-قاتەرگە تىككەن ءبىر وقيعا:  بىجى وزەنىنىڭ باتىس جاعىندا سول زاماندا «ساسىق» دەگەن جەردە ۇلكەن كول بولىپتى (قازىر سول كولدىڭ ورنى ءالى بەلگىلى، ويپاڭداۋ بولىپ جاتىر) كولدىڭ اينالاسى قالىڭ قامىس، جىنىس توعاي ەكەن، ىشىندە قابان، شوشقا، جابايى اڭدار، ۇيرەك-قاز بولادى ەكەن. كولدىڭ اينالاسىنا قالىڭ ەل قونىپ، مالىن جايلاپ اڭ-قۇسىن اۋلاپ كۇنىن كورىپتى. سودان ءبىر كۇندەرى سول كولدە ءبىر ۇلكەن قارا – قاسقا ايۋ پايدا بولىپتى. سول ايۋ كولدىڭ  اينالاسىندا وتىرعان ەلدىڭ مالىنا شاۋىپ، كۇن كورسەتپەيدى ەكەن. ادامدارعا دا شاۋىپ، ءبىراز ادام شىعىن بولىپتى.

ەلدىڭ ابدەن مازاسىن الىپ مەزى قىلىپتى. سول ايۋدى اۋلاۋعا سولتانباي باتىر دايىندالىپ، ۋاقىتى كەلگەندە ايۋدى ولتىرۋگە جالعىز اتتانىپتى. ءوزىنىڭ دەنەسىن ەكى اياعىن تىزەدەن جوعارى قالىڭ قىل ارقانمەن وراپ، ايۋدىڭ تىرناعى باتپاسىن دەپ، سودان ايۋدى اڭدىپ ءجۇرىپ، ءبىر ءداۋ وگىزدى جارىپ جەگەلى جاتقان جەرىندە ۇستىنەن ءتۇسىپتى. ايۋ دا كەلگەن ادامدى كورىپ، جەمتىگىن تاستاپ، باتىرعا قارسى ءجۇرىپتى. سولتانباي باتىر بەلىنە قانجارىن بايلاپ قولىنا شوقپارىن ۇستاپ،  ايۋعا قارسى شىعىپتى. سودان ەكەۋى ۇستاسا كەتكەن كەزدە، باتىر ەبىن تاۋىپ، ايۋدىڭ باسىنا شوقپارىمەن ۇرادى، ايۋ ەسەنگىرەپ قالعان كەزدە، قانجارمەن ايۋدىڭ قارنىن جارىپ تاستاپتى. ءسويتىپ ءداۋ قارا-قاسقا ايۋدى جالعىز ءوزى سوعىپ الىپتى. بۇل وقيعا بۇتكىل ەلگە تارالىپ، جاس جىگىت سولتانباي، «سولتانباي باتىر» اتانىپتى. ال الگى ايۋدىڭ تەرىسىنىڭ كولەمى، ءبىر قازاق ءۇيدىڭ ورنىنداي جەردى الىپتى دەيدى اڭىزدا.

بىردە سولتانباي باتىر، قاسىندا ءبىر ادام بار، ەكەۋى سالت اتپەن «توقساننىڭ دالاسىندا» كەلە جاتىپتى. سول ماڭدا ءبىر بايدىڭ بىرنەشە كەلە تۇيەلەرى جايىلىپ ءجۇرىپتى، سول تۇيەلەردىڭ ىشىندە ادامدارعا شاباتىن ءداۋ بۋرا ءجۇرىپتى. كەلە جاتقان ەكى اتتى ادامدى كورىپ، قۇتىرعان بۋرا قارسى شاۋىپتى. سولتانباي باتىردىڭ قاسىنداعى ادام بۇل بۋرانىڭ ادامعا شاباتىنىن ەستىگەن ەكەن، سودان باتىرعا بۇل پالەنباي دەگەن بايدىڭ قۇتىرعان بۋراسى تالاي ادامدى شايناپ تاستاعان، بۇدان قاشىپ قۇتىلماساق ءبىزدى دە جازىم قىلادى دەپتى. ەكەۋىنىڭ دە قولىندا قامشىدان باسقا قارۋلارى جوق ەكەن. سوندا سولتانباي باتىر، مىنا بۋرانىڭ ءتۇرى جامان ەكەن ەكەۋىمىزدى جازىم قىلار، سەن قاشىپ قۇتىل مەن بۋرانى اينالدىرا تۇرايىن دەپ بۋرادان قاشا شابادى. (بۋرا شاپقاندا جىلقىدان وزادى). سودان بۋرا باتىردى كۋىپ جەتىپ، اۋزىن باتىرعا سالا باستاعان كەزدە سولتانباي باتىر بۋرانى قۇلاق – شەكەدەن جۇدىرىعى مەن ءبىر ۇرادى. سودان بۋرا ەكپىنىمەن وماقاسا قۇلايدى. باتىر اينالىپ قايتىپ بۋراعا كەلسە، بۋرا سەسپەي قاتىپ قالىپتى.

ارادا بىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ الگى جولداسى جاقىن اۋىلدان قارۋلانعان ادامداردى الىپ كەلسە، بۋرا ءولىپ جاتىر قاسىندا سولتانباي باتىر وتىر ەكەن. بۇل وقيعا بۋرانىن يەسىنە جەتىپ، ول باي بالە قۋعان ءبىر ادام ەكەن. بۋرامدى قاساقانا شوقپارمەن ۇرىپ ءولتىردى، جالاڭاش قولمەن بۋرانى ۇرىپ ءولتىردى دەگەنگە سەنبەي، بيلەرگە ارىزدانىپ، ءبىراز شۋ بولىپتى. باتىردىڭ بۋرانى قولمەن ۇرىپ ولتىرگەنىن كورگەن ادام جوق. سوندا باتىر ويلانىپ بيلەرگە: «سەنبەسەڭدەر ەلدى جيناندار، مىنا باي وسى ولگەن بۋراداي تاعى ءبىر بۋراسىن الىپ كەلسىن، مەن قالاي ۇرعانىمدى كورسەتەمىن»، – دەپتى. سودان باي ءداۋ اتان تۇيەسىن الىپ كەلىپتى. باتىر تۇرىپ: «مەن بۋرانى بىلاي ۇرىپ قۇلاتتىم»، – دەپ اتان تۇيەنى جۇدىرىعىمەن قۇلاق-شەكەدەن ءبىر ۇرىپتى. اتان تۇيە سەسپەي قاتىپتى. حالىق شۋىلداپ، «باتىردىكى شىندىق» دەپ تۇرىپ الىپتى. سودان بيلەر اقىلداسىپ: «سەن باي  سولتانباي باتىرعا جالا جاپتىڭ»، – دەپ ات-شاپان ايىبىن تولەتىپتى.

قاجەت انداس

دەرەككوز: «وتكەنى ەرەن، كەلەشەگى كەنەن ەركىن» كىتابىنان الىندى.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 14
Қаратал алқабындағы өзендер
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

قاراتال القابىنداعى وزەندەر

August 12, 2026
Қора шатқалы
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

قورا شاتقالى

August 5, 2026
Дауылбай тауы
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

داۋىلباي تاۋى

August 4, 2026
Мүнидың зираты
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

ءمۇنيدىڭ زيراتى

February 2, 2026
Мұзарт асуы
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

مۇزارت اسۋى

December 1, 2025
Сөк сұлтан Абылайханұлы
جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر

سوك سۇلتان ابىلايحانۇلى

November 28, 2025
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz