اياپبەرگەن جانساربايۇلى
جاقسىلىق ايتتى ءبىر ءسوز باياۋ عانا،
جاقىنداپ جاماندىققا تاياۋ عانا.
جاقسىلىق:
ەكەۋمىز جارالمىشتان ەگىز ەدىك،
ءتۇسىندىر سەن ءبىر ىسكە بەرىپ باعا.
قانەكي از سىرلاسىپ كورەلىكشى،
قۇرداس ەك ەمەس بولعان ءىنى-اعا.
جەتەلەپ سەنى داعى، مەنى داعى،
ەنشىگە بەرەر كىمگە اللا تاعالا.
بىرەۋمىز قۋانتامىز قۇدايلاتىپ،
بىرەۋمىز كۇڭىرەنتەمىز جىرتىپ جاعا.
ادامزات ۇناتادى قايسىمىزدى،
وسىعان ادىلدىكپەن بەرشى باعا.
ايتادى كىمگە قارعىس، كىمگە العىس،
قىمباتتى، اشىق ويلى ارامىزدا.
جاماندىق:
جاماندىق ايتتى تۇرىپ، ماردامسىما،
اينالايىن دەپ قاپسىڭ الدامشىعا.
مىناۋىڭ كورەالماستىق، دۇشپاندىعىڭ،
اتاعىما كىر جاقپاق بولعان ءسىرا.
بىراق اۋىز جاۋاپپەن شەشە سالار،
وتىرىكتى بۇل ىسكە تارتساق كۋا.
اتاعىم مەنىڭ كۇشتى الدەقايدا،
سەن مۇنى ءتۇسىنىپ قوي ءسوزىمدى ۇعا.
مەن ارتىقپىن قايتسەڭ دە، قايدا بارساڭ،
باقتالاسىپ، مەنىمەن پالە قۋما.
جاقسىلىق:
توقتا، – دەدى جاقسىلىق جۇمساقتاتىپ،
اۋزىڭدى كەرىپ، سوزبا قيساقتاتىپ.
تەك از عانا ايتتىم عوي شىن ءسوزىمدى،
جالعان سويلەپ تۇرعام جوق سىيپاقتاتىپ.
شامدانارلىق ءىسىڭ جوق بۇعان ءتىپتى،
ءبىر اۋىز ءسوز ايتىلدى، بولدى ءبىتتى.
ءسوز اسىرماس باسىڭنان بولىپ اپسىڭ،
كۋاشى بوپ وتىرىك تاعى شىقتى.
وتىرىكتىڭ الدىنا بارا المايمىن،
كۋالىگىن ەسەپكە الا المايمىن.
قايتسەڭداعى مەن ادال، سەن ارامسىڭ،
سەنەن تومەن قالاي دا قالا المايمىن.
دالدالاماق بولساڭ دا قاراڭمەنەن،
كولەڭكەڭدە كومىلىپ قالا المايمىن.
كەلگەنىڭدى قولىڭنان اياي كورمە،
نەمەنە اتاق بار ەدى بايعۇس سەندە.
كوتەرىلەر يمانى قىرىق كەز ۇشىپ،
كورەر بولسا ءجۇزىڭدى ادام پەندە.
ءوزىڭ-اق بول سول بيىك اتاعىڭمەن،
مەن ءۇشىن قادىرى جوق جارىم تەڭگە.
جاماندىق:
قارايگور باقتالاسقان جاقسىلىقتى،
ۇيرەنىپ العان ەكەن باقسىلىقتى.
مەنى جامان كورسەتىپ، ءوزىڭ جاقسى،
پالە-قازا اياماي جاپسىرىپتى.
كىم جاقسى، كىم جامانىن تاۋىپ بەر، – دەپ،
قايسى ءبىر تاۋىپكە بال اشتىرىپتى.
وتەكە-اي، قايدا ءجۇرسىڭ كەلشى بەرى،
سوزگە جۇيرىك شەشەن ەڭ مەنەن گورى.
ءوزىڭ جاقسى، مەنى سەن قۋسىڭ دەيدى،
قۇداي قالىس ءسوزىڭدى ايتشى تەگى.
قانەكي، سەن ناق كەسىپ باعا بەرشى،
كورىپ، ءبىلىپ ءجۇرسىڭ عوي بۇل نەمەنى.
بولار جەرىن بولدىرتا ايتىپ تاستا،
تىنباي شاپقان باتىرىم ەركە سەرى.
قاھارىما شىنايى كەلەر بولسام،
زەل-زالا عىپ جىبەرەم دۇنيەنى.
اتاعىم الاتاۋداي ايباتىم زور،
بويىمدا قارا باتپان قايراتىم مول.
وتەكە سەنى ايعايلاپ شاقىرعانىم،
قانەكي، وسى ىسكە سەن تورەشى بول.
وتىرىك:
ايتقانىڭ جاماندىق دوس دۇرىس، – دەيدى،
ەكەۋىڭ ەگىز تۋعان تۋىس دەيدى.
شاقىردىڭدار تورەلىك جاسايىن مەن،
كوڭىلگە جارايتىنداي ءبىر ءىس دەدى.
ءبىرى تومەن، جوعارى ءبىرى بولۋ،
كەلە جاتقان اۋەلدەن شىن ءىس دەدى.
ەكەۋىنە وتىرىك كەسىم ايتتى،
جاماندىقتى ورگە دەپ كەسىپ ايتتى.
اتاعى بار وپىرىپ، ويىپ تۇسەر،
ماعىناسىن سولاي دەپ شەشىپ ايتتى.
شىدامادى جاقسىلىق مىنا سوزگە،
كورىپ جۇرگەن وتىرىك كوزىڭ كەز بە؟
سوقىر بيگە بارساق تا ءادىل ايتار،
جاماندىقتى جاقتاعان ءسوزىڭ ءسوز بە؟
بەرە المايسىڭ بۇل ىسكە دۇرىس باعا،
كۋاشىگە بارماساق سەنەن وزگە.
جاماندىقتى سەن مەنەن جوعارى دەپ،
جاراتقاننىڭ جۇزىنەن شىنداپ بەزبە.
وتىرىك پەن جاماندىق ءبىر جاق بولىپ،
جانجال تۋدى ارادا، مىنە، لەزدە.
قول-اياعىن جاقسىلىقتىڭ بۋىپ قويدى،
ويلارىنا ارامدىق ءتۇيىپ قويدى.
شىرىلداتىپ قاراداي شىمىرىكپەي،
تارپا باس ساپ جۇمسادى سۋىق قولدى.
بۇل جاڭجالدىڭ ۇستىنە شىن كەلەدى،
اجىراتىپ ۇشەۋىن سىن بەرەدى.
نەدەن شىقتى بۇل شاتاق، بۇلارىڭ نە،
پالە باسى ايتىڭدار كىمدە دەدى؟
قارعىپ تۇرىپ جاقسىلىق ورىنىنان،
وتىرىككە بار شاتاق سەندە دەدى.
قاساقانا ماقتادىڭ جاماندىقتى،
ۇرعاندارىڭ تاعى دا ءجون بە دەدى.
مەن قالىسقا شىندىققا بارام دەسەڭ،
جىبەرمەدىڭ ەكەۋىڭ جونگە دەدى.
ۇقپاي قالدى ەكەۋى شىن كەلەرىن،
شىننىڭ كۇشى بويىندا تىڭ كەلەرىن.
وتىرىكتىڭ بەزەكتەپ جانى شىقتى،
شىننان ابدەن بىلەدى دۇرە جەرىن.
شىننىڭ سوندا قاباعى قاتۋلى تۇر،
ءور جىگەر مەن كەك وتى اشۋلى تۇر.
جاقسىلىقتى جازىقسىز ۇرعانىنا،
ەكەۋىنە ازۋى باسۋلى تۇر.
شىن:
بۇل قالايشا ەكەۋىڭ قورلاعانىڭ،
وسى قۇرلى ورەكپىپ زورلاعانىڭ.
جاقسىلىقتىڭ قاشاندا جاقسى اتى بار،
ەكەۋىڭنىڭ راس قوي وڭباعانىڭ.
مويىنىڭدى، وتىرىك، جۇلار ەدىم،
امال قانشا باسىندا بولماعانىم.
جاقسىلىقتىڭ ءۇستىنىڭ شاڭىن قاقتى،
كىمگە بارساڭ باعاڭ بار دەگەن جاقسى.
قىسىم جاساپ، جويا الماي ماڭگى باقي،
ەسىرىپ جۇرگەنىڭمەن ءمالىم ۋاقىتتى.
كونسەڭ دە وسى، ايتارىم كونبەسەڭ دە،
مەن قالىستىق جاسايمىن، مىنە، ناقتى.
وتىرىك پەن جاماندىق مىڭگىرلەدى،
باس يزەدى اشىق سىر بىلدىرمەدى.
باسىپ ءتۇسىپ ايباتى اق شىندىقتىڭ،
باسقا قۇلىق قىلۋعا ۇلگەرمەدى.
جاقسىلىقتى شىعارىپ، ۇڭگىردەگى،
ءان مەن كۇيى شىندىقتىڭ كۇمبىرلەدى.
ارتتارىنان باس باعىپ انا ەكەۋى،
ءالى ەرىپ ءجۇر سىبدىرىن بىلدىرمەدى.
تۇزەتۋگە قاتەنى سىن كەتەدى،
وتىرىكتىڭ تۇبىنە شىن جەتەدى.
قۇلىق – تۇلكى بولعاندا، شىندىق – بۇركىت،
اقىرى ءبىر كۇن قويمايدى ىندەتەدى.
اياپبەرگەن جانساربايۇلى جازعان ايتىس.
ايتىپ بەرگەن تۇردىبەك سارسەۇلى.
جازىپ العان انداس وماراقىنۇلى
دەرەككوز: دودا: (ايتىستار مەن تاريحي-ەتنوگرافيالىق جىرلارى) / ا. وماراقىن ؛ [قۇراستىرعان: ءا. ماجاي [ج. ب.] .- تالدىقورعان : [ب. ج.]. https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657687
“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى











