Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت قاجەت كىتاپ

تۋعان جەر تولعاۋلارى

admin
2026/08/30
قاجەت كىتاپ
0
Туған жер толғаулары

1961 جىلى جەتىسۋدىڭ تورىندە، الاكولدىڭ جاعاسىندا ءومىر ەسىگىن اشقان قاناتاي يمانعاليەۆ ونەرگە عاشىق، جۇرەگى تازا، رۋحى بيىك ازامات. بالالىق كۇنىنەن-اق ول الەمدى بوياۋمەن سويلەتتى. تابيعاتتىڭ سۇلۋلىعى ونىڭ جان دۇنيەسىن ونەر جولىنا جەتەلەدى.

ارتىنان الماتىعا وقۋعا كەلدى. ال 1986 جىلدىڭ سۋىق جەلتوقسانىندا ونىڭ جاستىق شاعىنىڭ تاعدىرلى ءساتى كەلىپ جەتتى.

قاناتاي ابياحمەتۇلى قازاق جاستارىنىڭ نامىسى ءۇشىن الاڭعا شىققان جەلتوقسانشىلاردىڭ ءبىرى بولدى. بۇل – ونىڭ ومىرىندەگى ەڭ ۇلكەن سىن، ەڭ ۇلكەن ەرلىك بولاتىن.

سول كۇندەر ونىڭ جۇرەگىنە تاۋەلسىزدىككە دەگەن شەكسىز ماحاببات پەن ازاماتتىق ۇستانىمنىڭ ماڭگىلىك ءمورىن باسىپ كەتتى. ۋاقىت وتە ول تۋعان ولكەسىنە ورالىپ، سۋرەت جانە سىزۋ ءپانىنىڭ ۇستازى بولدى. 30 جىل بويى جۇزدەگەن بالاعا ونەردىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتىپ، ءومىردىڭ اسەمدىگىن سەزىندىردى.

زەينەتكە شىققاننان كەيىن دە ونەردەن قول ۇزگەن جوق. «بەلسەندى ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ ورتالىعىندا» قارتتارعا شابىت سىيلاپ، ءار كۇنىن جاقسىلىققا ارناپ كەلەدى.

قاناتاي ابياحمەتۇلى –         ونەرىن حالقىنا ارناعان ۇستاز، نامىستى جەلتوقسانشى، جۇرەگىن ادامعا، ءومىرىن ونەرگە باعىشتاعان ازامات. ونەرگە دەگەن ادالدىق – ونىڭ ماڭگى جولى.

ال ۇرپاققا سىڭىرگەن ەڭبەگى – ونىڭ ماڭگى مۇراسى.

تۋعان جەرگە ادالدىق

قازاق پوەزياسىنىڭ بۇگىنگى ورىسىندە ولكە تاعدىرى، تابيعاتتىڭ تىلسىمى مەن تۋعان جەرگە سۇيىسپەنشىلىك تاقىرىپتارى ەرەكشە مانگە يە. سول باعىتتا جازىلعان يمانعاليەۆ قاناتاي ابياحمەتۇلىنىڭ شىعارمالارى – جەتىسۋ ايماعىنىڭ رۋحاني كەلبەتىن كوركەم بەينەدە تانىتاتىن تۋىندىلاردىڭ ءبىرى.

اۆتور پوەزياسى – جەر مەن ادامنىڭ رۋحاني بايلانىسىن ايشىقتايتىن كوركەم ايعاق. ونىڭ «جەتىسۋ تاۋى»، «الاكول»، «تالدىقورعان»، «وزەن» سەكىلدى ولەڭدەرىندە تابيعات پەن ادامنىڭ جان دۇنيەسى تۇتاس كۇيىندە كورىنەدى. ماسەلەن، «جەتىسۋ تاۋى – بيىك شىڭ، كوككە قول سوزعان ۇلى نىم» دەگەن جولداردا تۋعان ولكەنىڭ كوركى عانا ەمەس، رۋحتىڭ اسقاقتىعى مەن ومىرگە سەنىم يدەياسى قاتار ورىلگەن.   «الاكول» ولەڭىندە تابيعات بەينەسى سيمۆولدىق دەڭگەيگە كوتەرىلىپ، كول تولقىنى مەن ادام جانىنىڭ ۇندەستىگى بەرىلەدى: «كول بەتى اينا، تازا اۋەن، كورىنىسىڭ دە عاجايىپ الەم». بۇل جولداردا اۆتور سەزىم مەن كەڭىستىك گارمونياسىن نازىك ىرعاقپەن وربىتەدى.
جيناقتاعى «ەلىم مەنىڭ»، «قازاقستانىم» ولەڭدەرى پوەزيانىڭ ازاماتتىق ءۇنىن ايقىن كورسەتەدى. اقىن ەلدىك رۋحتى پافوسسىز، قاراپايىم ليريكالىق تىلمەن بەينەلەيدى. مۇندا پاتريوتيزم سىرتقى ۇران ەمەس، جۇرەكتەن شىققان ريزاشىلىق پەن ماقتانىش سەزىمى رەتىندە بەرىلەدى.
ونەر مەن ەڭبەك تاقىرىبىنداعى «بولاتبەك شەبەر باۋىرىما»، «شەبەرلىك»، «قۇراق كورپە» سياقتى تۋىندىلاردا قازاقتىڭ قولونەر مادەنيەتى مەن ءداستۇر ساباقتاستىعى كورىنىس تابادى. بۇل ولەڭدەر تەك ەستەتيكالىق ەمەس، ەتنوگرافيالىق مانگە دە يە.
ادامگەرشىلىك، وتباسى مەن ۇستازدىق تاقىرىبىنداعى «انا»، «اكە»، «ۇستاز كۇنى»، «بالا»، «قىز بالا» سەكىلدى ولەڭدەر جيناقتىڭ تاربيەلىك وزەگىن قۇرايدى. مۇندا اۆتور قازاقتىڭ وتباسىلىق ەتيكاسى، ۇيات پەن مەيىرىم فيلوسوفياسىن پوەزيا تىلىمەن جەتكىزەدى.

مىسالى: «اناسىز ءومىر – قۋ تاقىر، مەيىرىمسىز كۇندەي قارا ءتۇن» – دەگەن جولداردا انا بەينەسى ءومىر مەن جىلىلىقتىڭ سيمۆولى رەتىندە كورىنىس تاپقان.
تابيعات پەن مەزگىل تاقىرىپتارىنا ارنالعان «كوكتەم كەلدى»، «جاز»، «قىس»، «كەش»، «ءتۇن»، «جاڭبىر» ولەڭدەرىندە جىل مەزگىلدەرى مەن ادام كوڭىل-كۇيى اراسىنداعى پاراللەل نازىك بايقالادى.

اقىن تابيعات قۇبىلىستارىن سىرتقى سۋرەت رەتىندە ەمەس، ىشكى سەزىم ديناميكاسى رەتىندە بەرەدى: «جاڭبىردىڭ تامشىسى تىرسىلداپ، تەرەزەمدى ءبىر ۇرعىلاپ» – دەگەن جولداردا تابيعات ءۇنىن ادام جۇرەگىنىڭ تىنىسىمەن ۇشتاستىرادى.

قاناتاي يمانعاليەۆتىڭ ولەڭ ءتىلى قاراپايىم، بىراق بەينەلى. اۆتور كوبىنە ءتورت تارماقتى شۋماقتارمەن جازىپ، قازاقتىڭ ءداستۇرلى 7-8 بۋىندى ولەڭ ولشەمىن ساقتاي وتىرىپ، زاماناۋي ىرعاق ەنگىزەدى.
بۇل – ايماقتىق پوەزيا مەن قازىرگى ەركىن ليريكانىڭ توعىسۋىنىڭ ايقىن مىسالى.

جيناق جالپى مازمۇنى جاعىنان تەك كوركەمدىك قۇندىلىق ەمەس، ولكەتانۋ مەن رۋحاني تاربيەنىڭ دەرەككوزى رەتىندە دە باعالى. مۇندا جەتىسۋ ءوڭىرىنىڭ تابيعاتى، مادەنيەتى، ءتىلى مەن تۇرمىس بەينەسى پوەزيا تىلىمەن حاتقا تۇسكەن.

سوندىقتان بۇل ەڭبەك – قازاق ايماقتىق پوەزياسىنىڭ زاماناۋي كەزەڭدەگى ماڭىزدى ۇلگىسى، ءارى تۋعان جەرگە ادالدىق پەن ۇلت رۋحىن دارىپتەۋدىڭ كوركەم كۋاسى.

قاجەت انداس، ولكەتانۋشى، جۋرناليست،

«جەتىسۋ ولكەتانۋشىلار ورتالىعى» قب ديرەكتورى،

Q-Andas اقپاراتتىق اگەنتتىگىنىڭ باس رەداكتورى.

سوزبەن سۇرەت سالعان

تۇلپاردا دا تۇلپار بار، قازان اتى ءبىر بولەك، جىگىتتەدە جىگىت بار، ازاماتى ءبىر بولەك” دەگەندەي، ونەردىڭ ءبىر ءتۇرىن يگەرۋ ول شەبەرلىك، ال جىگىتكە جەتپىس ونەر دە از دەپ ءومىرىنىڭ بارشاسىن سول سالاعا ارناعاندار نەكەن ساياق. سۋرەت سالۋ، سىزۋ سىزۋ، قول ەڭبەگى -سولارمەن قاتار الىپ ءجۇرۋ بۇل كۇندەرى كوپتەگەن ۇستازدىڭ ماماندىعىنا اينالدى. بالانىڭ وسى ونەردىڭ قىر-سىرىنا قانىقتىرۋ، وعان جول سىلتەپ، دۇرىس باعدار بەرۋ تەك ءوز ماماندىعىنا ادال، جان جۇرەگىمەن سول ونەردى ومىرىنە ارقاۋ ەتىپ جۇرگەن ۇستازدىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ءىس.

مەنىڭ ارىپتەسىم قاناتاي ابياحمەتۇلى يمانعاليەۆ، جەتىسۋ ءوڭىرى، الاكول اۋدانى، ءۇشارال قالاسىنداعى مۇحامبەتباي مىنبايۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەبىنىڭ كوركەم ەڭبەك ءپانىنىڭ ۇستازى. ءوز ءىسىنىڭ مايتالمانى، تالانت شاكىرتتەرى اۋداندىق، وبلىستىق، رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردا باقتارىن سىناپ، جۇلدەلى اتانىپ ءجۇر. قاناتاي تەك بىلىكتى مامان عانا ەمەس، ول — ونەر شىعارماشىلىعىن ىزدەستىرە ءجۇرىپ، ءوزى دە تالاي مارتە جەڭىمپاز اتانىپ جۇرگەن ۇستاز. ونىڭ ۇزدىك ونەر تۋىندىلارى بابالار اماناتى جوباسىنىڭ بەس تومىندا جارىق كوردى. ول تەك قىلقالام شەبەرى ەمەس، ونىڭ بويىندا پوەزياعا قۇشتارلىق، سۇلۋ سەزىم، شىنايى ليريكاعا باي ءبىر اقىن ۇستاز. ءار شىعارماسىندا تەرەڭ وي، اسەرلى سەزىم، ومىرگە، ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سارىنى اسا باي. بۇل پوەزيانىڭ اۋەزدىلىگىمەن، اۋقىمدىلىعىمەن، سىرشىلدىعىمەن ءتانتى ەتەدى.

ولەڭدەرى جەتىسۋدىڭ اسا دارىندى اقىندارى ءىلياس پەن اقىن سارا اقسۋدىڭ سۋىنداي ارىنداپ، الاكولدىڭ تولقىنىنداي تاسىڭ، لەپسىنىڭ سۋىنداي تولقىپ، ەرەكشە تۇرلەنىپ تۇرادى. ونەردىڭ بار سالاسىن قامتىپ جۇرگەن، قازاق ونەرىن العا سۇيرەگەن، شاكىرتتەرىنە ۇلگى بولىپ، شىعارماشىلىقتىڭ ەڭ كۇردەلى سوقپاعىنا باۋلىعان دارىن يەسى. قاناتاي ءوز بىلگەنىن، شەبەرلىگىن، ۇنەمى رەسپۋبليكا كولەمىندەگى ارىپتەستەرىمەن ءبولىسىپ، بىرنەشە رەسپۋبليكالىق سيمپوزيۋمدەرگە قاتىسىپ، شەبەرلىك سىنىپتارىن وتكىزىپ جۇرگەن بىلىكتى مامان.

جانىڭدا ءجۇر جاقسى ادام دەگەن ءسوز تىركەسى وسى قاناتاي ابياحمەتۇلىنا ابدەن لايىق تەڭەۋ. ليريكاعا جانى قۇمار، قىلقالام شەبەرى، گرافيكانىڭ مايتالمانى، اعاشتان ءتۇيىن تۇيەتىن شەبەر، ول تەك شاكىرتتەرىنىڭ عانا ەمەس، بارلىق ارىپتەستەرىنىڭ الدىندا ۇلگى، ەتالون بوپ جۇرگەن ۇستاز. سىزدەردىڭ نازارلارىڭىزعا ۇسىنىلىپ وتىرعان ونىڭ جىر شۋماقتارى، سىزدەردى ءومىردىڭ سان الۋان قىلپىنا جاڭاشا كوزبەن قاراپ، ەرەكشە جىگەرگە بولەۋى اسەرلەندىرەتىنىنە سەنەم. قاناتاي ارىپتەسىم، ونەردىڭ اسقار تاۋىنا اياڭ باسىپ كەلە جاتقان قادامىڭ قارقىندى، قالامىڭ جۇيرىك، ويلارىڭ تەرەڭدەي بەرسىن، جەرلەسىم!

سەرىقحان قوجاحانۇلى ماديعاليەۆ،
ەۋرازيا ديزاينەرلەر وداعىنىڭ مۇشەسى،
ۇلتتىق ديزاين اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى،
قازاقستان ديزاينەرلەر وداعىنىڭ مۇشەسى.

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 23
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР
قاجەت كىتاپ

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026
«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек
قاجەت كىتاپ

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026
Майдан мен тыл тарихын тоғыстырған жинақ
قاجەت كىتاپ

مايدان مەن تىل تاريحىن توعىستىرعان جيناق

October 8, 2026
«Сайын даланың Сайболаттары»
قاجەت كىتاپ

«سايىن دالانىڭ سايبولاتتارى»

October 5, 2026
Парасат жолы өнегелі өмір естелігі
قاجەت كىتاپ

پاراسات جولى – ونەگەلى ءومىر ەستەلىگى

September 30, 2026
Сарқанда өлкетану кітаптары таныстырылды
قاجەت كىتاپ

سارقاندا ولكەتانۋ كىتاپتارى تانىستىرىلدى

September 24, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz