Q-Andas
No Result
View All Result
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
باستى بەت انداس وماراقىن ىزىمەن

مايەكەنىڭ قاعىتپالارى

admin
2025/12/29
انداس وماراقىن ىزىمەن
0
Майекенің қағытпалары

مايەكە سولتانگەلدى ىشىندەگى قوجابەك جامانتون رۋىنان شىعاي دەگەن قۇربىسى قايتىس بولعاندا:

مەككەگە سىماعۇل مەن شىعاي كەتتى،

شالدارى جامانتوننىڭ ىڭعاي كەتتى.

بۇلاردان وزىمشىلدىك قالعان ەمەس،

قولدارىن كاكىبايعا بۇلعاي كەتتى، – وسى اۋىلدان قاتارلاس ولگەن كىسىلەردى ايتىپ، باۋىرىمداعان ەكەن.

كوممۋنالاسۋدىڭ العاشقى جىلدارىندا، كولدەنەڭبۇلاق دەگەن قىستاۋعا كوكتەم كەزىندە قي توپتاۋعا ءبىر شال بارىپ، زەرىپپاي دەگەن ادامنىڭ جەر توشالاسىندا جاتقاندا، جاڭبىر قاتتى جاۋىپ، تامشى ءوتىپ، جاعۋعا وتىن تاپپاي، كاكىبايدىڭ اعاش ۇيىنە بارىپ، قويدىڭ قيىن جاعىپ، جىلىنىپ وتىرعاندا مايەكە:

بۇرىنعىنىڭ جوراسى-اي،

كارى ۇلكەن ءۇيدىڭ قوراسى-اي.

ءبىر بوراندىق بولماعان،

زەرىپبايدىڭ مولاسى-اي، – دەپ كوپشىلىكتى ءبىر سەلپىلتىپ تاستاپتى.

كۇنەس اۋدانىنىڭ سارىكەزەڭ، كولدەنەڭبۇلاق دەگەن جەرلەرى مالتابار-شاكىل رۋىنىڭ قىستاۋى مەن كوكتەۋلىگى.

مايەكە ءبىر جىلى ءبىر قىسىراق ءۇيىرلى جىلقى ءبىتىپ، وعان ايعىر سالام دەپ وتىرعان ءبىر دونەنى اياعى اقباس بولىپ اقساپ قالادى. ارالتوبەدەگى مال دارىگەرىنە اپارا جاتىپ:

قايران دا مەنىڭ تورىم-اي،

ارعىماقتاي فورىمى-اي.

قۇناننان دونەن شىققاندا،

اياقتان قۇداي تورۋى-اي.

دارىگەرگە سەنى اپارىپ باقتىرايىن،

جازىلساڭ باسىڭا ۇكى تاقتىرايىن.

ەگەردە سورىڭ قايناپ جازىلماساڭ،

سەپەيگە جىلىگىڭدى شاقتىرايىن.

اياعىڭ امان-ەسەن ءتاۋىر بولسا،

ايعىر عىپ بەس بيەگە شاپتىرايىن، – دەپتى.

ەل كوممۋنالاسقان كەزدە سابىربەك، زەرىپپاي، مۇرىنبەك، داۋلەتحان قاتارلى كىسىلەردى ۇيىمداستىرىپ ەتىك تىكتىرىپ، ەڭبەكشىلەردىڭ اياقكيىمىن جاماتادى. ماكەڭ بۇلاردىڭ ىستەپ جاتقان ورىننا كەلىپ، تىككەن ەتىگىن كورىپ:

ە، سابىربەگىم اتاقتى،

مۇرىنبەگىم ماساقشى.

داۋلەتحانىم تاساشى،

زەرىپپەگىم شاتاشى.

شاتاقشىلىعىن ايتايىن،

دامەحاندى ساباتقان،

نۇپتەبەكتى قاماتقان، – دەپتى.

ابىكەن بايجۇما دەگەن ادام سولتانكەلدى سىماعۇل ولگەندە جانازاعا كىرىپ قاسقىر ىشىگىن العان ەكەن. ارادا ءبىر جىل وتكەن ابىكەننەن لاقان مامپاڭ ولگەندە مايەكەمەن مۇقامەتحان جانازاعا بارسا بۇلاردى ەلەۋسىز قالدىرىپتى. سۇيەك جۋىلىپ، جولدىق بەرىلىپ جاتقاندا:

بايجۇماڭ ابىكەن ەمەي، قالماق پا ەدى،

سىماعۇلىم ولگەندە بارماپ پا ەدى.

سارى سۇيەك قۇدامىن دەپ سولتەكەڭە،

بايجۇما قاسقىر ىشىك الماپ پا ەدى.

لاقاننان مايەكە قۇرى قالاتىن،

لاقاندى مايەكە جالماپ پا ەدى، – دەگەندە ءبىر ۇلكەن جولدىق بەرىپ، اتتاندىرىپتى.

1964-ءشى جىلدارى نۇرعالي دەگەن روتا باستىق جيىن اشىپ جاتقان جەرگە مايەكە كىرىپ بارىپ:

روتا باستىق ءبىر ات بەر،

ءبىر ات بەرسەڭ قۇرى ات بەر.

ات بەرمەسە نۇرعالي،

كەبىس، ءماسىم شىداپ كور، – دەپ ات سۇراپتى.

ات بەرمەيتىنىنە كوزى جەتكەندە:

تاڭعالدىم نۇرعاليدىڭ ارىنىنا،

قىزىپ ءجۇر ايەلدەردىڭ جالىنىنا.

نۇرعالي مۇنىڭىزدى قويماساڭىز،

ءبىر كۇنى پىشاق كىرەر قارىنىڭا، – دەپ شىعىپ كەتىپتى.

مايەكەنىڭ قاراسىزدىق دەگەن قۇرداسى جاسى ۇلعايىڭقىراپ ۇيلەنەدى. سوندا مايەكە قۇتتى بولسىن ايتا بارىپ:

اسسالاۋماعالەيكۋم قاراسىزدىق،

قاتپاعان قاۋىرسىنى بالا سىزدىق.

قىرىقتا ءبىر قاتىندى ارەڭ الدىڭ،

قانجارداي باۋىرىڭنان جارا سىزدىق، – دەپتى.

1959 – 1960 جىلدارداعى اشارشىلىق قارساڭىندا:

نامازىم قۇلقۋ اللا ءالھام بولدى،

سارەسىم ەكى قاسىق تالقان بولدى.

مەنداعى وسى اشتىقتان ولەرمە ەكەم،

جارعاقتاي ەت قۇلاعىم قالقان بولدى.

بوساعادا قاڭىراپ تابا قالدى،

نان تۇسپەدى ىشكە دەپ قاپالاندى.

كەرەگەنىڭ باسىندا تۇلىپ قالدى،

نورما جەتپەي بالالار ۇلىپ قالدى، – دەپ تۇرمىستىڭ كۇيزەلىستى ءحالىن جىرعا قوسىپتى.

الاقىن دەگەن ۆزۆود باستىعىنان ات سۇراپ بارسا، بەرگىسى كەلمەپتى:

بولاتقان ۆزۆود بولعاندا،

بەلدەۋگە ات بايلاتقان.

الاقىن ۆزۆود بولعاندا،

تاۋعا جاياۋ ايداتقان.

اينالايىن قۇدايدان،

مايەكەنى سايراتقان، – دەگەندە، الاقىن شىداي الماي ءوزىنىڭ اتىن بەرگەن ەكەن.

ءبىر جىلى زەرىپباي دەگەن كىسىنىڭ ابىلبەك دەگەن ۇلى اسكەردەن كەلىپ، ءبىر تورى اتتى ادەمىلەپ ەرتتەپ ءمىنىپ، قىز ىزدەپ ءجۇرىپتى. ءبىر كۇنى مايەكە اقساقال ەرتتەۋلى تۇرعان تور اتتى سۇراپ ءمىنىپتى. سارىمىس ۇزەڭگىسى تار ەكەن. اقساقالدىڭ اياعى سىيمايدى.

سوندا ماكەڭ:

اقجەلكە اتىڭ نار ەكەن،

كۇمىستەن پىستان سارى ەكەن.

كەلىسپەگەن ءبىر جەرى،

ەكى ۇزەڭگىسى تار ەكەن.

ۇشەۋىڭ بىردەي بويداق بوپ،

ارىلماعان قىرسىعىڭ ءالى بار ەكەن، – دەپتى.

ابىلبەك ءۇش اعايىندى بولسا دا ءالى ءبىرى ۇيلەنبەگەن ەكەن.

1960 جىلدارداعى اشارشىلىق كەزىندە مايەكە قارابايۇلى وتقا قىزىلشا كومىپ، ءپىسىرىپ جەپ وتىرعاندا قاسىنا قوناقباي مۇقامەتقان دەگەن كەلىپ قالادى:

ماەكە، مۇنىڭىز نە؟ – دەگەندە،
ە، جانعا قىسىم كورسەتىپ،

دەمەگەن ءسوزدى دەگىزدى.

جانعا قىسىم كورسەتىپ،

جەمەگەن بوقتى جەگىزدى.

كوممۋنا بولىپ كومىلدىك،

نەمەنە ءىشىپ، نە مىندىك،

بىرەۋگە قاراپ ەمىندىك، – دەپتى.

مۇقامەتقان دەگەن ادام مالىنشىك جىلقى باعادى ەكەن. سول تۇستا مايەكەنىڭ تۋىسى نۇرادان موللا بەلسەندى بولىپ، باسشىلىق قىزمەت ىستەيتىن بولسا كەرەك. بىراق مايەكە تۋىسىنىڭ قىلىعىن جاقتىرمايتىن كورىنەدى. سونىمەن ءبىر كۇنى مايەكە مۇقامەتقاننىڭ ۇيىندە:

مۇقامەتقان، جىگىت ەدىڭ ارىستانداي،

قوتىر جىلقى باعىپسىڭ نامىستانباي.

نۇرادان ەكى اۋىلدىڭ يمامى ەدى،

بولىپ ءجۇر جىن-شايتانمەن جارىسقانداي.

قۇدايدىڭ تاڭ قالامىن بەرگەنىنە،

ءبىر ءمانساپ نۇرادانعا كەلگەنىنە.

نۇرادان مۇنىڭىزدى قويماساڭىز،

سيەر-اۋ، تالداي قاتىن ولگەنىڭدە، – دەپ ەكەۋىنىڭ ءمىنىن بەتىنە باسىپتى.

 

ەل اۋزىنان جازىپ الىپ، ساقتاعان انداس وماراقىنۇلى

دەرەككوز: دودا: (ايتىستار مەن تاريحي-ەتنوگرافيالىق جىرلارى) / ا. وماراقىن ؛ [قۇراستىرعان: ءا. ماجاي [ج. ب.] .- تالدىقورعان : [ب. ج.].                     https://kazneb.kz/kk/catalogue/view/1657687

“Q-Andas” اقپاراتتىق اگەنتتىگى

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 11
Қышқыш қалай жасалған?
انداس وماراقىن ىزىمەن

قىشقىش قالاي جاسالعان

August 12, 2026
Адамның пайда болуы
انداس وماراقىن ىزىمەن

ادامنىڭ پايدا بولۋى

August 10, 2026
Күн және жұлдыздар
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن جانە جۇلدىزدار

August 5, 2026
كۇن مەن جەر
انداس وماراقىن ىزىمەن

كۇن مەن جەر

August 4, 2026
Аспанның биіктеуі
انداس وماراقىن ىزىمەن

اسپاننىڭ بيىكتەۋى

July 31, 2026
Жер-көктің айырылуы жөнінде (Күнес ауданының аңыз-ертегілері)
انداس وماراقىن ىزىمەن

جەر-كوكتىڭ ايىرىلۋى جونىندە (كۇنەس اۋدانىنىڭ اڭىز-ەرتەگىلەرى)

July 30, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ولكە شەجىرەسىن سويلەتكەن قالامگەر

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«بەكزات ءومىر»: ونەرگە ارنالعان ەڭبەك

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

ولكە تاريحى ۇرپاققا امانات

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

جاڭا قاعيدا: «الەۋمەتتىك كاسىپكەرلەرگە جاڭا تالاپتار ءتۇسىندىرىلدى»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

جۇمىسپەن قامتۋ تارتىبىندە نە وزگەردى؟

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • tjتوتە جازۋ
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • باستى بەت
  • ولكەتانۋ
    • ءبىلىم
    • دەنساۋلىق
    • سپورت
    • قۋعىن-سۇرگىن
    • تۇلعا تانۋ
    • قورشاعان ورتا
    • حالىق جادى
    • مادەنيەت
    • جەتىسۋ جارتاس سۋرەتتەرى
    • جەتىسۋدىڭ اسيەتتى جەرلەر
    • ادەبيەت
    • شالعاي اۋىل
    • تۋريزم
      • تاريح
    • ەلتانۋ
    • كوشى-قون
    • تۋرنير
  • ارنايى جوبالار
    • بايقاۋ
    • كورمەلەر
    • كونفەرەنتسيا
    • گرانت
    • ەكسپەديتسيالار
  • مۇراعات
    • انداس وماراقىن ىزىمەن
    • اۋەسحان ماجايدىڭ جادىگەرلەرى
    • بەينەفيلم
    • حاتكەرلىك
    • گالەرەيا
  • ءبىز تۋرالى
    • ارىپتەستەر
    • بايلانىس
    • سايت اكىمشىلىگى
    • PDF-مۇراعات

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz