Q-Andas
No Result
View All Result
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
kz Қазақ qz Qazaq tj توتە جازۋ ru Русский en English
Q-Andas
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat
No Result
View All Result
Q-Andas
No Result
View All Result
Basty bet Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Últaraqtyń búrkit ústaityn tory

admin
2026/01/12
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
0
Ұлтарақтың бүркіт ұстайтын торы

1864 jyl Resei jer keńeitu maqsatymen «Qytai– Resei Batys teristik shekarany sharlau, aiyru shartnamasyn» jasaidy. Osy kelisimnen keiin Resei jaqqa qarap qalǵan Qyzai eliniń alman-salyǵy auyrlap, el kúizelip ketedi. Eldiń osy jaǵdaiyn kórgen qyzaidyń rubasy, atqaminerleri aqyldasyp, «tar jerde tamaq jegenshe, keń jerde tayaq jeiik» dep kelisip, ishtei daiyndalyp, Jantas, Qadysh, Baimúrat, Qarabek, Ótep, SHóke, Jantyq, Últaraq, Jaulybai, Myqtybek, Qańtarbai, SHojai, Kóbegen, Baiqasqa, Erden, Bakei, Bógenbai qatarlylardan qorǵaushy qosyn úiymdastyryp,  bir túnde údere kóship, shekaradan ótip, Tarbaǵataidyń qytai jaǵyna kelip ornalasady. Búl kerei Ajy guńniń de elin bastap, arǵy betke ótken túsy edi. Alaida, qonystas otyrǵan qyzai, kerei eliniń arasynda mal úrlau, barymta, adamdar ara dau-talas jii tuylyp, kereidiń Sárseke degen adamyn qyzai jigitteri úryp óltirip qoiyp, qúnyna júz jylqy tóleidi. Búl eki eldiń ortasyndaǵy qaishylyqty tipti jiiletip jiberedi. Osy talasty toqtatu úshin eki jaqtyń atqa minerleri kók qasqa tai soiyp, aradaǵy daudy qúdandalyq jolmen sheshuge kelisedi. Osydan bastap, el arasyndaǵy bereke qaita ornai bastaidy. Dese de, mal men basy teń ósken qyzailar 1876 jyly Búratalaǵa auyp irge kómedi. Olar búl jerde mońǵoldarmen qaqtyǵysyp, taǵy da mal úrlyǵy, barymta-syrymta kóbeie túsedi. 1880 jyly Búratalanyń Aqarasan degen jerinde jylqy baǵyp júrgen qyzai jigitterine mońǵoldyń bir top jortuylshysy SHolaqaidar degendi óltirip, Baimúratty talǵa bailap, 400 jylqyny alyp qashady. Habardy estigen qyzai jigitteri atqa qonyp, eki mońǵoldy óltirip, jylqyny túgel qaitaryp ákeledi. Sol jyldary el kezip júrgen dúńgender jolaushylar júrgen Áuelhan tóreniń ákesi Qońyr Qúljany úsh joldasymen óltirip ketedi. 1881 jyly Qadysh batyrdyń úiinde auyryp jatqan qaryndasy men Qańtarbaidyń 70-ten asqan sheshesin qalmaqtar óltirip ketedi. Sol kezde auylǵa tayau jerde ań qarap júrgen Qadysh pen SHóke batyrlar qalmaqtarmen aiqasyp, Qadysh tonaushylar jaǵynan qaitys bolyp, SHóke aman keledi. Búǵan kektengen qyzai jigitteri tegis atqa qonyp, qanǵa qan, janǵa jan alamyz dep qalmaqty shauyp, auylyn tozdyryp, hany Arashapty qolǵa túsiredi. Arashap janyna sauǵa súrap, qansha jalynǵanymen atqa minse qúdaiyn úmytatyn, jaulasqan adamyn qan jútqyzbai tynbaityn qyzai jigetteri onyń basyn shauyp, eline jiberedi. Osylai qyzai men mońǵoldar arasynda keń ornap, biri men biri bitimge keluden qalady. Osy jaǵdaidy eskergen qyzaidyń atqa minerleri Búrataladan da kóshudiń qamyna kirisip, endigi túraqtar jer izdep, jan-jaqqa myqty jigitterden súryptalǵan topty jer shaluǵa jiberedi.

Osy toptyń ishine alǵan betinen qaitpaityn, jekpe-jekte qarsylasyn tiri jiberip kórmegen, ózi batyr, ózi mergen ári atasy SHákilden daryǵan sayashylyǵy bar Últaraq batyrda bolady. Búl jolǵy jer sharlau júmysyna 70 jigit qatysqan. Qazirge deiin olardyń aty-jóni anyqtalǵan joq. El arasynda búl toptyń basshysy Quanysh bolǵan degen áńgime bar. Jetpis jigittiń teń jarymy qaruly batyr jigitter bolsa, qalǵany qazanshy, aspaz, qos tigip, úi jabdushy, emshi, baqsy, bálgerler de bolǵan. Olar jarau at, jalań qylysh, naiza, sadaqpen qarulanyp, jeńil-jilpi attanady. Toǵanaq artyp, kereuen bastamaidy. Joldaǵy azyq úshin atyn jetelep, jylqy, siyr, qoi aidamaidy. Azyǵyn joldan, qonalqany jetken jerinen tauyp otyru tapsyrylady.

«Túzdegi qolbasshy, ordadaǵy hannyń búiryǵyna baǵynbaidy» degende sóz bar ǵoi. Olar keide adam aqyly jetpeitin beiádep qylyqtarǵa, zorlyq-zombylyqtarǵa da barady. Keide sayat qúryp, ań atyp, tor qúryp, búrkit aulap, ony baptap elik, búǵy, arqarǵa salyp, bes ai degende Búratalaǵa oralyp, el aǵalaryna Ileniń túsyp jatqan shúraily jer ekenin, tórt qyzaiǵa jetetin qonys bolaryn, onyń ústine azdaǵan dúngen, mońǵúl, sibe-solańdardyń auyly bolmasa, irgeli qyzaimen jaulasar, úzeńgi soǵystyrar júrttyń joq ekein jetkizedi. Osy habardan keiin 1881 jyly Qúdaimende tóre, Sasan, Baieke, Búqash bolystar bastap, Ile genaralymen kezdesip, qyzailardy Ilege kóshiru kelisimine keldi.

Joǵarydaǵy búrkit ústaityn tor Últaraq batyrdyń sol jer shalyp, qonys izdegen kezinde búrkittiń balapanyn ustauda qoldanǵan zaty. Sol saparynda Últaraq batyr muzarttyń biik asuyna túz búrkittiń balapanyn ústap ákeledi. Kók túiǵyn degen sol búrkitti babamyz ómirin sońyna deiin baqqan eken.

 

P.S: Atalǵan jádiger Andas otbasy qorynda saqtauly

Derekkóz:

Tarih talǵarynda [Mátin] : (Tarihi zertteuler, esse, maqalalar) / A. Omaraqyn- Taldyqorǵan : [b. j.] , 2022.– 500 dana . – ISBN 978-601-7865-39-9, ISBN 978 

https://kazneb.kz/ru/bookView/view?brId=1657755&simple=true#

0 0 votes
Рейтинг статьи
Post Views: 11
Қонақ шақыру ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Qonaq shaqyru oiyny

April 23, 2026
Балалар ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Balalar oiyny

April 21, 2026
Балалар ойыны
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Balalar oiyny

April 20, 2026
Омарақын Жансарбайұлы соққан үзеңгі
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Omaraqyn Jansarbaiúly soqqan úzeńgi

March 4, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Alty órmeli, taspa júgen

February 27, 2026
Алты өрмелі, таспа жүген
Aýeshan Majaıdyń jádigerleri

Alty órmeli, taspa júgen

February 24, 2026
Subscribe
Login
Notify of
guest
guest
0 комментариев
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
ӨЛКЕ ШЕЖІРЕСІН СӨЙЛЕТКЕН ҚАЛАМГЕР

ÓLKE SHEJIRESIN SÓILETKEN QALAMGER

November 9, 2026

«Бекзат өмір»: өнерге арналған еңбек

«Bekzat ómir»: ónerge arnalǵan eńbek

November 7, 2026

Өлке тарихы ұрпаққа аманат

Ölke tarihy ūrpaqqa amanat

October 23, 2026

ЖАҢА ҚАҒИДА?  «Әлеуметтік кәсіпкерлерге жаңа талаптар түсіндірілді»

JAŃA QAǴIDA: «Áleumettik kásipkerlerge jańa talaptar túsindirildi»

October 13, 2026

Жұмыспен қамту тәртібінде не өзгерді?

Júmyspen qamtu tártibinde ne ózgerdi?

October 12, 2026

Ақпараттық агенттігі

Меншік иесі: “Жетісу” өлкетанушылар орталығы” қоғамдық бірлестігі
Қазақстан Республикасы, Жетісу облысы, Талдықорған қаласы “Болашақ” шағын ауданы, 12-27

Q-Andas желілік басылымы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникация министрлігі Ақпарат комитетінде 2025 жылғы 19 наурызда тіркеліп, № KZ21VPY00115275 куәлігі берілген.

Сайт материалын пайдалану үшін редакция келісімі керек және гиперсілтеме жасау міндетті.

Тел: 8 747 706 1382
email: andas_kazhet@mail.ru

qandas.kz © 2026. Барлық авторлық құқық заңмен қорғалған.

  • qzQazaq
    • kz Қазақ
    • qz Qazaq
    • tj توتە جازۋ
    • ru Русский
    • en English
  • Basty bet
  • Ólketaný
    • Bılım
    • Densaulyq
    • Sport
    • Mádenıet
    • Eltaný
    • Qorshaǵan orta
    • Kóshi-qon
    • Ädiebet
    • Qýǵyn-súrgin
    • Şalǵai auyl
    • jartas sýretteri
    • Halyq jady
    • Tarih
    • Tulǵataný
    • Turizm
    • Jetisýdyń asıetti jerler
  • Arnaıy jobalar
    • Ekspedısııalar
    • Grant
    • Konferensııa
    • Kórmeler
    • Týrnır
  • Muraǵat
    • Andas Omaraqyn izimen
    • Aýeshan Majaıdyń jádigerleri
    • Beınefılm
    • GalereIA
    • Hatkerlik
  • Biz týraly
    • Áriptester
    • Baılanys
    • Saıt ákimshiligi
    • PDF-mūraǵat

© 2025 qandas.kz

wpDiscuz